bidon

Loukîz a : bidons

Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Bodje vikigne "bida" (posson) pal voye do normand.

Prononçaedje

• AFE :
  • Prononçaedjes : /bidɔ̃/ /bədɔ̃/ /bidã/
  • Prononçaedje zero-cnoxheu : /bidɔ̃/

Sustantif

singulî	pluriyal
bidon	bidons

bidon o.

1. ristopåve hena d' fier, d' aluminiom, di plastike, po poirter evoye di l' aiwe, do laecea, do cafè, di l' essince evnd..

   Li laitreye nos dna a tchaeconk deus bidons d' aluminiom.

   I t' fåreut on bidon d' 25 lites po tcheryî a l' essince do Lussimbork.

2. Çou k' i gn a dvins çou k' i gn a dvins.

   Rapoirtez m' on bidon d' aiwe del fontinne.

   Il a boevou tot s' bidon d' cafè.

3. (pus sovint eployî å pluriyal) schiele (sacwè k' on magne didins u fé a magnî dvins, k' on rlave après ene eurêye).

   Il aveut metou on cindrin d' cotonete, et i stierdeut les bidons (F. Barry).

4. tolminme ké hena.

   Les bidons d' keuve estént evoyîs di Dinant disk' a totavå l' Urope, eyet l' no d' "dinandreye" a divnou eternåcionå.

5. sacwè k' on magne ådfoû di s' måjhon, a l' ovraedje.

   On s' a fotou sol bidon come troes afamés tchéns d' barakî k' årént atrapé èn oxhea, et l' lård avou (Y. Laurent).

6. sacwè pus grosse ki çou k' on ratindeut.

   Po on côp k' i daléve prinde on gros pexhon ! (...) Ké bidon ! Il a falou on bon moumint po cachî a sôrti l' pôve biesse wôr di l' aiwe (J. Goffart dins "Dji m' lome Meliye").

Ratourneures

• fé les bidons

Sinonimeye

• gros hena d' fier, aluminiom, plastike : djusse, canistea
• sacwè po fé a magnî dvins ou po magnî : Loukîz a : schiele
• sacwè k' on magne ådfoû di s' måjhon, a l' ovraedje : briket, marinde
• grosse sacwè : biesse

Rilomêye do mot

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

• Prumî bidon : novele da Louis Lecomte (1943)

Sipårdaedje do mot e 20inme sieke

• (sinse di schiele et d' amagnî) : w. do Coûtchant

Ratournaedjes

± gros ristopåve hena d' fier, d' aliminiom, di plastike

Almand: Feldflasche (de) Arabe marokin: bodiza = بوديزة Espagnol: cantimplora (es) Francès: bidon (fr)

Inglès: canteen (en) Neyerlandès: veldfles (nl)

± pitit ristopåve hena d' fier, pol cafè

Francès: gourde (fr)

Inglès: canteen (en)

± tolminme ké hena

Francès: ustensile (fr)

Francès

Prononçaedje

• AFE :
  • Modele:prcoi-fr /bidɔ̃/ /bidoŋ/
  • Prononçaedje zero-cnoxheu : /bidɔ̃/

Sustantif

singulî	pluriyal
bidon	bidons

bidon o.

1. djusse di fier, d' aluminiom, evnd.
2. sacwè ki n' est nén l' veur (coye, minte, mintreye).

   C’est du bidon ton excuse (Vos escuzes, c' est totes coyes; ... c' est totès mintes; ... c' est del mintreye).

3. gros vinte (bodene, bidinne).

   Fais attention, tu commences à avoir du bidon mon garçon ! (Waite a twè, valet, to cminçreus rade a-z atraper del bodene; ... ene grosse bidinne).

Addjectif

bidon (o & f) come epitete, todi metou padrî l' no

1. ki n' est nén vraiy, ki n' våt rén.

   Un chic fou, ces étymologies bidon (Amélie Nothomb, Hygiène de l’assassin, 1992))

   Ene miete grandiveuses, ces etimolodjeyes di Sint-Nicolai la.