leu

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Wikipedia-logo-en.png Racsegnes eciclopedikes
po tos les sinses
do mot «leu»

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye 1

Tayon-bodje latén «lupus», (minme sinse).

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
leu leus

leu o.

  1. (no d' biesse ås tetes) biesse ås tetes, ratayon do tchén, e sincieus latén : Canis lupus

dalaedje.gif

>> inte tchén et leu: so l' anuti, al brune. >> Li fwin tchesse li leu foû do bwès: cwand on-z a håsse di åk, on prind des risses po l' awè. >> Gn a pus d' on leup å bwès: dijhêye cwand on vout disfinde ene sakî k' est ametou pask' il est må veyou: end a ds ôtes ki sont capåbes d' endè fé l' pareye. >> criyî come on leu å bwès: boerler. >> Li ci ki va å bwès, li leu l' estronne: li ci ki prind des risses, i s' ritrouve må prin. >> Li ci ki s' fwait berbi, li leu l' magne: i n' fåt nén esse trop bon, ôtmint, les ôtes si fotèt d' vos. >> Dji vs åreu leyî prinde do leu: dji n' vos a nén rmetou (ricnoxhou), ça fwait ki, si l' leu åreut yeu voré sor vos, dji n' vos åreu nén schapé, ca vos m' shonnîz èn etrindjir: F. ne pas reconnaître. >> Les leus ni s' magnèt nén: Les metchants n' s' atakèt nén a des sfwaits k' zels. >> esse el gueuye do leu: esse må prin(jhe). >> si tchôkî; u: si taper; u: tchaire el gueuye° do leu. >> On n' î voet nén dpus k' el leu e s' cou: on n' voet nén clair, i fwait tot noer. >> Å Noyé, vå mî on leu dins les tchamps k' on tcherweu: i våt mî po les dinrêyes d' ivier k' i djale et fé mwais å Noyé. >> On n' djåze måy do leu k' on è voeye li cawe: dijhêye po ene sakî k' arive, dabôrd k' on vneut djusse di cåzer d' lu. >> C' est on leu covrou d' ene pea d' moton: i fwait les cwanses d' esse vayant, mins c' est on metchant. >> I n' a måy veyou nou ptit leu: i dit todi k' il a veyou des foû gros leus, i flaxhe dins ses racontaedjes. F. vantard. >> I n' fåt nén reclôre li leu el biedjreye: i n' fåt nén leyî ene sakî la k' i pôreu vs fé do toirt. >> On fwait sovint l' leu pus gros k' i n' est: on-z egzadjere sovint cwand on raconte åk. On dit eto: fé l' diale pus noer k' i n' est. F. exagérer. >> Leu k' est moirt ni hagne pus: dijhêye a onk k' a co peu d' on dandjî k' est passé. >>  c' est l' leu ki foume si pupe: dijheye cwand on voet des rnåds. >>  il a ddja veyou l' leu: on n' lyi è fwait pont acroere. >>  elle a ddja veyou l' leu: ele n' est pus etire (po ene djonne feye k' a ddja stî avou les valets). >>  Av' veyou l' leu: dijheye a onk (ene) ki s' måvele. >>  aveur des boyeas d' leu: aveur fwin. F. faim de loup. >> I fåt hoûler avou les leus et bawer° (u: hawer) avou les tchéns. >> viker° come on leu. >> Li ci k' est leu, k' i vike° come on leu. >> èn ome sins årdjint°, c' est on leu sins dint. >> Les Leus: sipots des dmorants di Smu, di Freyeu, di Viancoû, di Lovteamont, d' Ebli, di Namoussåt, di Vå-dlé-Noveye, Vilé-l'-Olu. >> A Our°, li leu î court... rime-rame di viyaedje.

Parintaedje
Mots d' aplacaedje


Ortografeyes

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "leu", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes


Etimolodjeye 2

Tayon-bodje latén «locum» (plaece).

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
leu leus

leu o. (vî mot)

  1. plaece.
Ratourneures
  1. n' aveur ni feu ni leu, esse sins feu ni leu
  2. Sints Leus (mot des rlidjons) plaeces la k' les profetes askepieus ont skepyî, pretchî, mori.
Mots d' aplacaedje

sins-feu-ni-leu

Ratournaedjes


Etimolodjeye 3

Alofômes
leu leu-z

Tayon-bodje latén «illorum» (ces, å djenitif).

Prezintoe d' apårtinance

singulî pluriyal
leu leus

leu o. & f.

  1. prezintoe d' apårtinance des rwaitants & rwaitantes.
    Leu fi, leu feye; leu-z årmonak; leus efants.

II. leus [prono] prono tonike des rwaitants, avou des rastrindous uzaedjes, les ôtes estant rimplis pa zel(e)s. On dit eto: yeusses. Loukîz a: leur. 1. leus deus (troes, cwate): a deus, å nombe di deus, zels deus (troes, cwate). Il estént leus shijh. F. au nombre de. >> leus deus: zels deus, a deus. On dit eto: ambedeus. I s' tinént a cabasse, leus deus, dizo l' minme paraplouve (J. Franquet). F. ensemble, à deux., inglès both., almand, flamind beiden, espagnol ambos. >> leus bråmint, leus beacôp, leus mwints, leus assez, leus ene binde: a bråmint des djins, a assez. I sont leus assez po fé ene ekipe di fotbal. Il estént leus ene binde (ramexhné pa L. Remacle). F. tout un groupe, très nombreux, suffisamment nombreux. >> leus waire, leus nén beacôp, nén ddja leu beacôp, nén leus tant k' ça: a nén bråmint des djins. I n' estént nén leus tant k' çoula. Cwand k' on-z est leus waire, i n' fåt nén fé di s' nez (ramexhné pa L. Remacle). On n' dimoréve dedja leu beacôp, la, dins ene si stroete plaece (L. Remacle). F. peu nombreux, pas très nombreux. >> leus sacwants, leus dji n' sai cwantes: a sacwants, a on n' såreut dire kibén. Il estént ddja leus sacwants. Elle estént leus dji n' sai cwantes (ramexhné pa L. Remacle). F. à un nombre indéterminé, à un certain nombre. Disfondowes: leu, leu-z, leus, leu-n (divant voyale), leur (divant voyale), Pc. lun, yeu, Gm zeu, zoû, zou, zow, miersipepieuzmint el notûle A.L.W. 2.55.

Ratournaedjes