maké

Reployaedje do mot come såvaedje no des dmorants d' on viyaedje, dizo l' disfondowe "makè", adon-pwis, forcoridjaedje tot metant l' cawete -et dins li scrijhaedje

Walon

Prononçaedje

• AFE :
  • Prononçaedjes : /make/ /makɛ/ /makiː/ (cåzu k' deus prononçaedjes)
  • Prononçaedje zero-cnoxheu : /make/

Pårticipe erirece

maké o.

1. Pårticipe erirece omrin do viebe del prumire troke :

   Li plantche lyi a toumé so s' tiesse, il a stî maké do côp (Franwalicot a "assomer").

   Il esteut si foû d' lu k' afeye, i lyi åreut bén maké so les rins (J.P. Dumont).

   Ça fwait ki li djuri a shuvou li rcwestaedje di l' ameteuse et codåner l' ametou a 10.000 grivenes d' aminde po coixhe et bôrinnes. Dj' ô bén: po-z aveur maké l' ameteuse e plin vizaedje (L. Mahin dins "Vera").

Addjectif

	singulî	pluriyal
omrin	maké	makés
femrin padrî	makêye	makêyes
femrin padvant	makêye	makêyès

maké o. (come epitete, metou padvant u padrî l' no)

1. assoumé.

   Maké, estourdi dins s' trô, nosse Roga a dmoré sins bodjî, sol tins ki l' poûssire achevéve di s' rapoizer (G. Michel).

   Vo l' la å dewôrs; i tådje; maké pal tcholeur; stofant, k' i fwait (J.F. Brackman).

2. (imådjreçmint) acsût sicolodjicmint.

   Ça n' est nén criyî trop foirt do dire ki tot l' payis est maké après l' piete di s' lingaedje so si waire di tins (L. Hendschel).

3. sbaré d' ene novele.

   Nin dimegne passé mins l' ôte, elle a avou l' tins d' lyi aprinde al sôrteye di messe : "Dji ratin ... ". On pô maké, i l' a stou. Sbaré, strindou ossi (J. Thiry).

   Djezus esteut ashid e mitan des docteurs del Lwè, i les schoûtéve et les kessionéve. Tos les cis k' l' oyént, s' ewaerént di s' comprindmint et d' ses responses. Cwand i l' voeyît, ses pårints endè fourît tot makés (Evandjîle sint Luk ratournêye pa "J.M. Lecomte").

4. biesse come onk k' on lyi a tapé so s' tiesse et k' i nnî dmeure åk.
5. come emacralé.

   On bea djoû, on rescontere deus beas iys ki vs trawnut disk' å cour et on-z est maké po todi ''(F. Barry).

Sinonimeye

• (assoumé) : assoumé, acsegnî, mayé
• (acsût sicolodjicmint) : acsût
• (sbaré) : sbaré, saizi, peté, estoumaké
• (sot) : dimey-cougnî, estené
• (emacralé) : andoûlé, amidjolé, emacralé, epoûtloukî

Parintaedje

• maket
• Makés

Ratournaedjes

± assoumé

Francès: assomé (fr), sonné (fr), étourdi (fr), groggy (fr)

± acsût sicolodjicmint

Francès: traumatisé (fr)

± sbaré

Francès: stupéfait (fr), abassourdi (fr)

± sot

Francès: fou (fr), marteau (fr), maillet (fr)

± emacralé

Francès: enivré (fr), envoûté (fr), ensorcelé (fr)