tiesse

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Wikipedia-logo-en.png Droci, gn a
des racsegnes
sol tiesse
Vea ås deus tiesses

Ådvins

Flag of Wallonia.svg Walon

Etimolodjeye et tcherpetaedje

Tayon-bodje latén "testa" (pot, brike, pane), dandjreus shûte a l' eployaedje di ratourneures come "dj' a l' tiesse come on pot"

Prononçaedje

Sustantif

singulî pluriyal
tiesse tiesses

tiesse f.

  1. boket do coir metou o dzeu (po les djins et les biesses a deus pates) u padvant (po les biesses a cwate pates u dpus), ki li cervea est ddins, et avou les ouys, li boke, les orayes, li nez.
    Mi pôve tiesse: i l' ont rimpli di totes sôres di cayets ki n' vont nén avou n' on l' ôte: c' est on maxhisse (G. Cabay).
  2. vizaedje ki mostere on sintimint.
    Il fwait ene drole di tiesse.
  3. djin foirt malene.
    Nosse Bietrand, c' esteut ene tiesse.
  4. onk metou ådzeu des ôtes
    1. dins ene lisse åzès vôtaedjes.
    2. dins l’ ratourneure : "al tiesse di" : al kimande d' ene binde, on payis.
    C' esteut lu al tiesse des makizårds di Loyî.
  5. dibout d' ene longue sacwè.
    I t' fåt rmonter disk' a l' tiesse do fyi po l' discramyî.
    Li sourd, c' est l' tiesse d' on richot.
  6. Modele:fotbal djondaedje del bale avou l' tiesse.
    La on fel po fé des tiesses.
Ratourneures
  1. boket do coir
    1. >> aveur li tiesse tot près des tchveas; u: >> les tchveas tot près del tiesse : si mwaijhi åjheymint. On dit eto :: monter rade a smince, n' awè waire di cur.
    2. >> piede li tiesse; u: >> aveur li tiesse avå les cwåres : divni sot(e).
    3. >> Ça s' passe dins s' tiesse !  : C' est on må ki n' est nén la wice k' i shonne (vinte, peumon) mins ki si cåze, c' est sicolodjike.
    4. >> Ça lyi monte al tiesse :
      1. I (ele) kimince a divni sô(le).
      2. I (ele) divént sot(e) a cåze des oneurs, des cwårs.
    5. >> si haper pal tiesse : si prinde li tiesse inte les mwins (po tuzer, d' anoymint).
      Lambiet si hape pal tiesse, tot tuzant, pu fé on djesse di discoraedjmint et d' anoymint (M. Peclers). (M. Peclers).
    6. >> si tchôkî (ene sacwè) dins s' tiesse : si mete ene sacwè dins l' idêye, et k' on n' vout nén rcandjî.
      I s' aveut tchôkî el tiesse di rsaetchî foû di si eglijhe totes les posteures di plåsse k' on-z î aveut metou a monceas, dinltins (E. Gilliard).
    7. >> aveur ene sacwè drî l' tiesse : tuzer tofer a ene sacwè.
    8. >> endè fé k' a s' tiesse; u: >> aveur ene cwårêye tiesse : èn shuve ki ses idêyes.
    9. >> Cwårêye tiesse : Modele:traitant Flamind.
      On lzî va fé des cwårêyès pîces po leu cwârêyès tiesses (tchanson po balter les Flaminds cwand vlént bate manoye, divè 1880).
  2. vizaedje ki mostere on sintimint
    1. >> fé ene tiesse d' etermint; u: >> fé ene tiesse come cwate saminnes di plouve : mostrer k' on n' est nén contin.
  3. djin ki cmande, k' est l' prumî
    1. >> tiesse di lisse : ås vôtaedjes, li ci k' est l' prumî so ene lisse.
      Si t' est èn enocin, on t' metrè tiesse di lisse (B. Mirlon).
  4. dibout d' ene longue sacwè
    1. >> tiesse do lét : divant d' on lét, do costé del tiesse.
    2. >> rewoey di tiesse : rewoey metou sol tiesse do lét.
      Li revey del tiesse di lét èm tarlateye k' il est tins di s' lever.
Parintaedje
Mots d' aplacaedje
Sinonimeye
Omofoneye possibe


Ortografeyes

Divant l' sistinme Feller

E sistinme Feller

E rfondou walon

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "tiesse", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes

± boket do coir metou o dzeu u padvant
Prin del pådje «http://wa.wiktionary.org/w/index.php?title=tiesse&oldid=103290»