tot
Walon (Rifondou)[candjî]
Etimolodjeye[candjî]
Tayon-bodje latén « totus » (« tot, tchaeke, tot etir »).
Prononçaedje[candjî]
- AFE :
- diferins prononçaedjes : /tɔ/ /tu/ (fok deus prononçaedjes) (oyon O.OU)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /tɔ/
- Ricepeures : nén rcepåve
Adviebe[candjî]
tot | tote |
tot
- mostere on hôt livea di l' adviebe ki shût (nén candjåve).
- Dji lyi dmande tot biesmint : «eyet vosse feme, ça lyi va» ?
- mostere on hôt livea di l' addjectif ou d' l' addjectivire (candjåve å femrin, mins nén å pluriyal).
- Il a rivnou tot frexh di tchôd.
- I parexhént tot disbåtchîs.
- Elle esteut tote binåjhe.
- Elle ont dmoré tote biesses.
- Si tiesse esteut tote e croles — Sintake Rimåke (fråze rifondowe).
- Les beas våzes estént tot a bokets.
- divant on prono d' djin, mostere li rshonnance avou çou k' on ratind di cisse djin la (candjåve å femrin, mins nén å pluriyal).
- C' est tot lu, la ça, d' ariver ene eure trop tård.
- mostere on hôt livea do viebe.
- Mins cwand on lyi derit des noveles då viyaedje
Et k' il aprinda pår ki l' hiedresse n' esteut pus
K' ele aveut rindou l' åme cåze … d' èn emacralaedje
Et k' ele aveut dmandé co traze feyes après lu
Si vizaedje candja tot
— Louis Lagauche, "Li ptit hierdî" (1926), p. 151 (fråze rifondowe).
- Mins cwand on lyi derit des noveles då viyaedje
Ratourneures[candjî]
- tot a schipe : rafoircixhaedje di a schipe
- Tot a schipe arivé a l' ospitå d' Calais, on docteur egzamina l' oficî et Pire Lipaye fourit tcherdjî del sognî tot come i l' aveut fwait diski la — Louis Tilkin (fråze rifondowe).
Mots d’ aplacaedje[candjî]
Sinonimeye[candjî]
- foirt, pår, mo, mier-, foû, totafwaitmint, completmint;
Loukîz a : « foirt »
Nén definixhant prono[candjî]
tot neute
- (nén candjåve) mostere l' eshonna des sacwès k' on ndè cåze, sins ndè rovyî ene.
- I fåt tni tot çoula por lu.
- I fåt k' on fwaiye tot lu-minme.
- sacwè l' pus impôrtante (todi avou l' definixhant årtike « li »).
- Li tot, c' est nén d' wangnî, mins d' î prinde pårt — Lucyin Mahin, ratournant Pierre de Coubertin.
Ratourneures[candjî]
Sinonimeye[candjî]
Ratournaedjes[candjî]
eshonna des sacwès k' on ndè cåze, sins ndè rovyî ene
Nén definixhant prezintoe[candjî]
singulî | pluriyal | |
---|---|---|
omrin | tot | tos |
femrin | tote | totes / totès |
- mostere li sacwè e-n etire.
- Ritnoz bén tot çki dji vs a dit.
- Tote ciste ivier, k' il a toumé del nive — Sintake Rimåke (fråze rifondowe).
- Ç' a stî l' minme ramdam tote djoû et tote nute.
- mostere les sacwès sins ndè rovyî.
- Louke on pô totes ces tchampinnes — Sintake Rimåke (fråze rifondowe).
- C' est totès belès åmayes po repleni après l' ivier.
Ratourneures[candjî]
Mots d’ aplacaedje[candjî]
Ratournaedjes[candjî]
mostere li sacwè e-n etire
Divancete[candjî]
tot (nén candjåve)
- divant on pårticipe prezintrece, çou ki fôrmêye li djerondif.
- Kimint av trové cisse machine la, Renkin ? Tot tuzant, sire.
Mots d’ aplacaedje[candjî]
Sinonimeye[candjî]
Ratournaedjes[candjî]
Neyerlandès[candjî]
Prononçaedje[candjî]
- AFE : /tɔt/
Divancete[candjî]
tot
Mots d’ aplacaedje[candjî]
Categoreyes :
- Mots do walon
- Walon
- Mots do walon vinant do latén
- Mots ki n' ont k' deus prononçaedjes
- Mots avou l' oyon O/OU
- Mots do walon d' on seu pî
- Adviebes do walon
- Mots do walon avou des ratourneures
- Pronos nén definixhants
- Mots nén candjåves do walon
- Nén definixhants prezintoes
- Divancetes do walon
- Mots do neyerlandès
- Neyerlandès
- Divancetes do neyerlandès