trî

Loukîz a : «trîxhe»

Walon

Prononçaedje

• AFE :
  • Prononçaedjes : /tʀiː/ /tʀi/ (minme prononçaedje cåzu pattavå)
  • Prononçaedje zero-cnoxheu : /tʀiː/

trî [o.n.] u

1.tere k' on n' tcherowe nén, mins k' on-z î pout aler avou les biesses. Avoz sovnance do vint d' Lorinne Cwand i shofléve sins rprinde alinne, K' i råvléve li cresse des grands trîs, Schetant les coxhes di nos poplîs (Simone del Goulete). Dispu adon, li feu a tchôkî si rodje tiesse ådtruviè des bwès et des trîs et s' vinte ki shût n' est k' ene blame et s' cawe tot padrî cotape les braijhes et les cindes (E. Gilliard). On paxhi avou sacwants åbes å fruts, et, pus lon, les trîs et les bwès (C. Denis). F. friche, lande, garrigue, terrain vague, terrain inculte.

>> leyî e trîxhe; leyî cori a trî èn nén tcherwer. On dit eto: leyî cori a roye. F. en friche. >> leyî cori l' feu a trî: (imådjreçmint) èn nén mete di l' aiwe boure, adon kel sitouve est bén tcherdjêye. >> tere ås trîs: trî. L' atulî eyou çk' i bouteut esteut retouré di sacwants bounîs d' tere ås trîs (R. Painblanc). >> on djårdén come ene trîxhe: avou toplin des crouwås. >> So les Trîs: no di sacwantès plaeces el Walonreye, a Salzene, å Sårt-Biernåd, evnd. Cwand on-z intréve ås Trîs pa l' Avnowe di Salzene, vos voeyîz on dreve di beas åbes, des castagnîs (J. Osselet). >> Les longs Trîxhes: no d' ene plaece di Boumål. >> Les Trîxhes: no d' ene plaece di Djoupeye.

2. tere k' on leye rispoizer èn an, po-z î rsemer des dinrêyes l' anêye d' après. Loukîz a : djouxhire. F. jachère, guéret. >> dimorer a trî, e trîxhe: a) dimorer sins esse tcherwé, tot djåzant d' ene tere. F. rester inculte. b) dimorer viye djonne feye, tot djåzant d' ene comere. F. demeurer célibataire, vieille fille. >> ritourner on trî: tcherwer ene tere ki n' l' esteut nén, come ene viye waide.

| trîxhea [o.n.] (v.v.m.)

1. pitit trîxhe. Les årdjintenes, les botayes d' aiwe, les grete-e-l'-aiwe Tchantént so les gonhires, les flots et les trîxheas (A. Lovegnée). On î voet des grands bwès d' tchinnes et d' faws, mins ossu des pôves trîxheas wice ki des bindes di bedots cwerèt leu maigue payele inte les pires di castinne k' abrotchèt d' tos costés (J.P. Dumont).

2. (pus stroetmint) ptite trîxhe e mitan do viyaedje, la k' les efants alént djouwer. F. terrain de jeu, esplanade.

| trîxhete [f.n.] (v.v.m.) pitite trîxhe. >> el Trîxhete: no d' ene plaece d' Esneu.

| trîxhtea [f.n.] (v.v.m.) pitite trîxhe. >> so les Trîxhteas: no d' ene plaece d' Esneu.

| trîxhon [o.n.] (v.v.m.) pitit boket e trîxhe. F. terrain inculte. >> Trîxhon: no d' ene plaece di Rivire.

| triyot [o.n.] (v.v.m.) pitit trî (tere sins rén dsu u tere ki rispoize po èn an) Li swele si seméve dins les virêyes k' on-z avot sårté; li frumint inméve mî les meyeus tchamps, sovint on vî triyot avou d' l' ansene (L. Baijot).

| triyeu [o.n.] (v.v.m.) trî.

| trîxhoe [o.n.] (v.v.m.)

1. pitit passaedje dins ene håye po les djins, mins la k' les biesses ni sårént passer. Loukîz a : tourniket. F. échalier.

2. pitite baye di bwès. Loukîz a : håjhe, håjhea.

Etimolodjeye et tcherpetaedje

trîxhe, trî 

erî-rfwait francike "threosk" (minme sinse).

trîxhea 

cawete -ea.

trîxhete 

cawete -ete

trîxhon 

cawete -on.

trîxhtea 

dobe cawete "-ete" + "-ea".

triyot 

cawete -ot

triyeu 

riwalonijhî calcaedje do picård "F. trieu.".

trîxhoe 

cawete -oe

Parintêye

• trîxhler
• trîxhner
• distrîxhî, distrîxhner
• kitrîxhner

Pwaire minimom

• triche (trichaedje, frawtinaedje)
• tri (triyaedje, relijhaedje)

Hårdêyes divintrinnes

• Dipus d' racsegnes so les mots "trî", "trîxhe" et leus parints dins les nos d' plaeces del Walonreye.
• "Avå trîxhes et bwès" roman da Jean Lejeune (1948)

Sourdants et pî-notes

Ratournaedjes

± tere nén tcherwêye

Francès: terre inculte (fr)

Picård: trieu