crombyî

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Bodje « cromb- » ‎(« cron ») avou l’ dobe cawete « -yî ».

Prononçaedje

Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.

• crombyî, crombyi, crombi, crombiyî, crombî, crombier, crombiè
• crombyî, crombièye, crombî, crombiéye.

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	crombeye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	crombyîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	crombians
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	crombeynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	crombeyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	crombyive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	crombeye
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	crombyî
Ôtes codjowaedjes	come tcheryî

crombyî

1. (viebe å coplemint) rinde cron, arondi.
   • Dji mel va crombyî, vosse boket d' fier.
   • Li mwaisse crombyive si baston: ça vleut dire ki ça sinteut mwais.
   • Il a dvou rdressî l' boket d' fier ki l' ôte aveut crombyî — Motî d’ Cerfontinne (fråze rifondowe).
   • Dj' a crombyî l' pîce po fé on ceke — Motî del Lovire (fråze rifondowe).
2. (viebe å coplemint) (pus stroetmint) ployî (s' dos).
   • Ele crombeye ès dos conte ene vôsseure,
     Ès bresse et s' baston conte el meur
     Tåstèt eshonne — Franz Dewandelaer (fråze rifondowe).
3. (v. sins coplemint) divni cron, si toide.
   • Ene plantche crombeye tot e setchixhant — Motî del Lovire (fråze rifondowe).
   • L' åbe crombeye på vint.
   • El vint fwait crombyî les åbes — Motî do Coûtchant walon (fråze rifondowe).
4. (v. sins coplemint) èn nén esse droet, candjî d' direccion.
   • Li tchmin crombeye inte les måjhones.
5. (v. sins coplemint) emantchî ls ôtes, frawtiner.
   • C' est on cron: i n' a jamwais fwait k' crombyî — Motî do Coûtchant walon (fråze rifondowe).

Ratourneures

1.  fé crombyî ene sakî dins ses idêyes : el fé candjî d' idêye. I gn a nolu a m' fé crombyî dins mes idêyes — Motî del Lovire (fråze rifondowe). F. dévier.

Sinonimeye

On dit eto: ecroler. On dit eto: crawyî

Ortografeyes

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

• crombyî : O4, O3
• crombî : O4

Li mot n’ est nén dins : E1, E203, C8, C9

Sipårdaedje do mot

w. do Coûtchant

Ratournaedjes

fé cron

• Francès : courber ^(fr), arquer ^(fr)

fé cron s' dos

• Francès : courber ^(fr), vousser ^(fr)

• F. se courber, se tordre.
• F. serpenter.
• F. tricher, tromper.

Pårticipe erirece

	singulî	pluriyal
omrin	zzzî	zzzîs
femrin	zzzeye	zzzeyes

crombyî omrin

1. Pårticipe erirece omrin do viebe « crombyî ».

Addjectif

	singulî	pluriyal
omrin	crombyî	crombyîs
femrin	crombieye	crombieyes

crombyî omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

1. nén droet, toirdou.
   • Mi schoupe est crombieye.
   • Dins nos viyaedjes, i dmeure des eglijhes et leus clotchîs crombyîs, mins pupont d' mayeurs — Dominique Heymans (fråze rifondowe).
2. k' a l' dos a baxhete.
   • Il a rivnou tot crombyî padzo s' tchedje — Motî d’ Nivele (fråze rifondowe).

Sinonimeye

• crawieus, toirdou
• tchamlou

Ratournaedjes

• F. tordu.
• F. courbé.

Adviebe

crombyî (nén candjåve)

1. tot fjhant s' cron dos.
   • I rote dedja tot crombyî.

Sinonimeye

a baxhete.

Ratournaedjes

F. le dos voussé.

| crombireye [f.n.] faitindje d' on crombin (d' èn emantcheu). Ses crombireyes nel moennront nén lon (P. Defagne). K' i våye fé ses crombireyes ôte pårt (A. Balle). Il ont ramassé des liårds e fjhant de crombireyes — Motî del Lovire (fråze rifondowe).. On dit eto: emantcheure, emantchreye. F. tricherie, malversation, tromperie, escroquerie. Disfondowes: crombîrèye, crombèyrîye, crombirîye, crombîyrîye. Coinreces walon do Coûtchant.