Aller au contenu

hansi

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Mot-criya « han » (avou on ristitchî S) avou l’ cawete di codjowaedje « -i » des viebes; mot cité dins l’ FEW 21 313b.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) hansi / hansixh
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) hansixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) hansixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) hansixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) hansirè / hansixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) hansixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) hansixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) hansi
Ôtes codjowaedjes come prusti

hansi (v. sins coplemint)

  1. respirer målåjheymint, po ene djin, ene biesse.
    • L' efant sint i so s' hanete l' alinne todi pus coûte ki s' grand cuzén hansixh atot djîstrant so les pedales come on dlaxhî po-z aler pus roed ? Albert Maquet (fråze rifondowe).
    • Li danse finixha dizo ene plouve di vivås ki dura tant k' Zoreyya, frexhe di souweur et hansixhant tote, fourit rivnowe e s' plaece Joseph Mignolet, dins « L' amour a l' Alambra », p. 16 (fråze rifondowe).
  2. roter målåjheymint, tot djåzant d' ene machine.
    • Li machine hansixheut, et fåte di cråxhe les rôlmints crînént Jean-Pierre Dumont (fråze rifondowe).
    • Adon l' moteur foircixh; i petårdêye, hansixh, boerlêye; li batchea monte et s' implixh d' årzeye, la k' s' efoncèt les lujhantès brokes d' acî emantcheyes sol boird — MFab, "Li hatche di bronze" (1937), p. 48 (fråze rifondowe).
  3. (viebe å coplemint), (belès-letes) schiper on gåz.
    • Cités do Noer Payis, moriånès overresses,
      Corons, beurs et terisses, infier di nos houyeus,
      Wice ki l' tchanson del hoye est scrîte a côps d' havresses,
      Et la ki l' cour del tere hansixh do feu griyeus ! Louis Lagauche, "L' inmant", Å neûr payîs dè l’ hoye, (1947), p. 129 (fråze rifondowe).

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Omofoneye possibe[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

respirer målåjheymint
roter målåjheymint, tot djåzant d' ene machine
schiper on gåz
  • Francès : faire échapper un gaz (nén ratournåve direk e francès)