martirijhî

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Bodje « martir », avou l’ cawete di codjowaedje « -ijhî » des viebes pal voye do vî francès « martyriser ».

Prononçaedje

• AFE :
  • diferins prononçaedjes : /maːʀ.ti.ʀi.ˈze/ /mɔːʀ.tɪ.ʀɪ.ˈze/ (betchfessî å, halcrosse rîlêye) (betchfessî jh, halcrosse rîlêye)
  • prononçaedje zero-cnoxheu : /maʀ.ti.ʀi.ˈʒiː/
• Ricepeures : mar·ti·ri·jhî

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	martirijhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	martirijhîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	martirijhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	martirijhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	martirijhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	martirijhive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	martirijhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	martirijhî
Ôtes codjowaedjes	come waitî

martirijhî (viebe å coplemint)

1. (rilidjon crustinne) fé d' ene sakî on martir tot l' mesbridjant, tot l' touwant.
   • Beacôp d' sints ont stous martirijhîs. — Motî Forir (fråze rifondowe).
2. (pa stindaedje do sinse) måtraitî.
   • Les cérudjins l' ont martirijhî. — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • Ele martirijhe ses efants. — Motî Haust (fråze rifondowe).
   • On bea djoû, li vî medcén Monseur, ki dmoréve la, måtraita Beaufils, tot djhant k' il esteut on vî cruwel do fé martirijhî des pôvès biesses ki n' fjhént rén a personne. — Toussaint Brahy, Toussaint Brahy, œuvres wallonnes posthumes, Ine Copenne so Beaufils, 1887, p.41 (fråze rifondowe).
     

Parintaedje

• martir

Mots vijhéns

fé d' ene sakî on martir tot l' mesbridjant, tot l' touwant

• sacrifyî

Ortografeyes

Divant 1900 :

• mârtirizé : E203 ^(lére)
• mârtyriser : TBowp

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

• mârtirizer : S0
• martirijî : S117
• mårtîrizer : E1 ^(lére)
• martirijè : S117
• martirizer : S117
• martiriji : S117
• martirijer : S117

Ratournaedjes

fé d' ene sakî on martir tot l' mesbridjant, tot l' touwant

• Francès : martyriser ^(fr)

mårtraitî

• Francès : maltraiter ^(fr), martyriser ^(fr), faire souffrir ^(fr), violenter ^(fr)

Pårticipe erirece

	singulî	pluriyal
omrin	martirijhî	martirijhîs
femrin	martirijheye	martirijheyes

martirijhî omrin

1. Pårticipe erirece omrin do viebe « martirijhî ».

Addjectif

	singulî	pluriyal
omrin	martirijhî	martirijhîs
femrin padrî	martirijheye	martirijheyes
femrin padvant	martirijheye	martirijheyès

martirijhî omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

1. k' a divnou on martir.
2. må acoujhné.
   • Magnî del martirijheye sope. — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • Boere do martirijhî cafè. — Motî Forir (fråze rifondowe).

Mots vijhéns

k' a divnou on martir

• sacrifyî

Ortografeyes

Divant 1900 :

• mârtirizé, mârtirizaie : E203 ^(lére)

E rfondou walon :

• martirijhî, martirijheye : R10 ^(lére)

Ratournaedjes

k' a divnou on martir

• Francès : martyrisé ^(fr), sacrifié ^(fr)

må acoujhné

• Francès : dégoûtant ^(fr), immonde ^(fr)