mouvter

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe «mouver» (vî mot po « bodjî »[1]), avou l’ cawete di codjowaedje « -ter »

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) mouvtêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) mouvtez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) mouvtans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) mouvtêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) mouvtêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) mouvtéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) mouvtêye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) mouvté
Ôtes codjowaedjes come tchicter

mouvter (v. sins coplemint)

pus rade eployî dins des tourneures di noyaedje: "èn nén mouvter" » u : "sins mouvter" :
  1. èn nén rmouwer, minme doûçmint, nén fé li mwinde pitit mouvmint, èn nén bodjî.
    • Ossu rade, li cofe a rtcheyou å fond do trô e bouxhant come ene tchambe al dicåce, et gn a ene grosse noere hoûlote k' a moussî foû et s' aler mete a djoke al copete di l' åbe ; nosse Djan a dmoré troes djoûs sins mouvter A. Marchal (fråze rifondowe).
    • Après tot, il a bén l' droet d' s' amuzer ene betcheye, èm-n ome, après ene djournêye sitampé sins mouvter. C. Quinet (fråze rifondowe).
    • Adon, sins pus mouvter, dj' a dmoré la po vey çou ki s' aléve passer J.-F. Brackman (fråze rifondowe).
    • Come on djindåre, i ratind asteure sins mouvter P. Bossart (fråze rifondowe).
  2. èn rén dire, èn pont fé d’ brut.
    • Il a bizé sins mouvter Motî d’ Cînè (fråze rifondowe).
    • La, sins mouvter, nos omes ont apougnî tchaeconk leu saetch po les vudî låvå djondant l' ri d' Inson G. Pècheur (fråze rifondowe).
    • Sins mouvter, i rote, nén trop rade, mins sins tårdjî non pus J.-F. Brackman (fråze rifondowe).
    • Come on sait bén k' i n' fåt pont moenner d' brut, on stind les lives et les ardwezes dissu l' tåve, pu, sins mouvter, on fwait ses dvwers do mî k' on pout J. Calozet (fråze rifondowe).
  3. èn nén responde, èn nén rclamer.
    • On n' pout nén sins mouvter dmorer come on pavé cwand l' påpe, i prind s' pape a panse petêye J. Beaucarne (fråze rifondowe).
    • Li mwaisse siervant moennéve li tropea des meskenes, des djårdinîs, des vårlets, des coujhnîs, des gosteus d' vén, et vos nd åroz... kel schoûtént sins mouvter L. Hendschel, So l’ anuti.
    • Merci d' m' awè schoûté sins mouvter J. Schoovaerts (fråze rifondowe).
  4. si leyî fé, èn nén rbouter ene sakî (ki vos sogne et k’ vos avoz må, ki vos fwait des avances).
    • Li leu, ki n' a pupont d' foice, si lait maltôter sins J. Calozet (fråze rifondowe).
    • Vos avoz des pîs come des grognons d’ tchén, Vera Aminievna, leyîz mu vos les reschandi ; Vera n’ a nén mouvté L. Mahin, Vera.

Notule d’ uzaedje[candjî]

Ci viebe cial est siervou å pus sovint dins ene fråze di noyaedje.

Ratourneures[candjî]

  1. mouvter mot (S0), mouvter on mot (S117)

Sinonimeye[candjî]

Omofoneye possibe[candjî]

moufter (brognî) (pout rascovri les sinses 3 & 4 di "mouvter")

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E1

Ratournaedjes[candjî]

(sovint li tradujhaedje del tourneure "sins mouvter")

± sins bodjî
± sins cåzer, sins pont fé d' brut
± sins rclamer
± èn nén dire non

Sourdants[candjî]