ployî

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Tayon-bodje latén « plicāre » ‎(« plicare ») (minme sinse), vî lingaedje d’ oyi (vî francès « ploier »).

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /plɔ.ˈjiː/ /plɛ.ˈjiː/ /plɔ.ˈji/ /plɛ.ˈji/ /plɔ.ˈjɛ/ /plɔ.ˈje/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /plɔ.ˈjiː/
Ricepeures : plo·yî

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	ploye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	ployîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	ployans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	ploynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	ployrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	ployive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	ploye
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	ployî
Ôtes codjowaedjes	come waitî

ployî (å prono : si ployî)

(viebe å coplemint) rimete so lu-minme, bén plat (ene sitofe…).
- Ployîz vosse tchimijhe !
(viebe å coplemint) èn pus wårder tindou (on mimbe…).
- Ployîz vosse bresse !
- Ses bresses, ses djambes alént come on molinet, et s' ployive t i si screne a tot côp bon. — Joseph Vrindts, Li pope d'Anvers, (1896), p.43 (fråze rifondowe).
(v. sins coplemint) èn pus dmorer droet.
- Li pus ptite air les fjheut ployî come des fetchires. — Lorint Hendschel, So l’ Anuti.
(v. sins coplemint) (pus stroetmint) si leyî ndaler dizo on gros pwès.
- Les plantches do gurnî ploynut, télmint k' on-z î a metou do grin.
(v. sins coplemint) fé çou k' les mwaisses volnut.
- I vs va faleur ployî, da, monparan.
- I fåt sovint ployî dvant ses mwaisses. — Motî d’ Cînè (fråze rifondowe).
- C' est k' amon nozôtes, li caractere tiestou del raece n' a måy ployî po personne. — Joseph Mignolet, Li walon å payîs di Lîdje, (1938), p.31 (fråze rifondowe).
(v. sins coplemint) (imådjreçmint) esse trop flåwe po tini.
- Po fé flori m’ manaedje
  Mes bresses ni ployèt nén ;
  Mi mårtea, d’ on côp setch,
  Ploye li fier adroetmint. — Joseph Vrindts, Pâhûles rîmês, (1897), «Li vreie richesse», p.159 (fråze rifondowe).
(avou « fé ») (fé) candjî d' idêye po shuve li cene do cåzeu.
- Bén … i frè nén åjhey del fé ployî ! C' est ene mactêye ! Ossu tiestowe k' ene bourike ! — Paul-Henri Thomsin, ratournant "Li vî bleu 2" da François Walthéry & Raoul Cauvin, 1980 (fråze rifondowe).
(v. sins coplemint) (secsuwelté) ni nén poleur dimani roed (tot djåzant do vé).
- Bén, va, s' ele ployént sol côp,
  C' est k' i n' savént nén l' toû ;
  Mi, dji m' î prindrè si bén,
  K' ele interrè come divins
  Do boure. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, Li noû ramon sins quowe, p.37 (fråze rifondowe).

Ratourneures

Parintaedje

ployaedje, ployeu, ployeure, ployant, ploymint, ployroû, ployrete, ployoe, ployon
riployî, riployaedje
disployî, disployaedje
kiployî

(minme sourdant etimolodjike)

pleu, pleutyî, pleutiaedje

Sinonimeye

(èn pus dmorer droet) : verdjî, flitchî

Ortografeyes

Divant 1900 :

plöî : E203 ^(lére)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

ployî : C99, E1 ^(lére), O0, O4, S117
ployi : C8, C13, S0
plèyî : C99
plèyi : C1
ployer : S117
ployè : S36 ^(lére), S117

E rfondou walon :

ployî : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

rimete bén plat so lu-minme

Arabe marokin : تنى ^(ary) = تْنى =‎ tna
Inglès : to fold ^(en)
Espagnol : doblar ^(es), plegar ^(es)
Francès : plier ^(fr)

èn pus dmorer droet

Inglès : to bend ^(en)
Francès : plier ^(fr)

ni nén poleur dmani roed tot djåzant do vé

Francès : être incapable de tenir une érection, débander ^(fr)

si leyî ndaler dizo on gros pwès

Francès : ployer ^(fr), courber ^(fr)

fé çou k' les mwaisses volnut

Inglès : to bend ^(en)
Francès : s’incliner ^(fr), se soumettre ^(fr)

si baxhî, tot djåzant d' ene djin stampêye

Francès : se courber ^(fr)

fé ployî

Francès : convaincre ^(fr), persuader ^(fr)

Pårticipe erirece

ployî omrin

Pårticipe erirece omrin do viebe « ployî ».
- Dj' end a veyou beacôp
  Ki djhént co tot parey ;
  Et cwand i l' volént emantchî,
  Ki sol côp leus cawes estént
  Ployeyes. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, Li noû ramon sins quowe, p.37 (fråze rifondowe).