prijhe

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Do viebe « prinde », avou l’ cawete « -ijhe ».

Prononçaedje

• AFE :
  • diferins prononçaedjes : /pʀiːs/ /pʀiːʃ/ (betchfessî jh, halcrosse rîlêye)
    • (pa rfrancijhaedje) /pʁiz/
  • prononçaedje zero-cnoxheu : /pʀiːʃ/
• Ricepeures : nén rcepåve

Pårticipe erirece

	singulî	pluriyal
omrin	pris
femrin	prijhe	prijhes

1. femrin pårticipe erirece (fok dins ene fråze al vwès passive), do viebe : "prinde".

Addjectif

	singulî	pluriyal
omrin	pris
femrin	prijhe	prijhes

prijhe omrin (come addjectif djondrece, todi metou padrî l’ no)

1. astokêye, splinkeye.
   • C’ e-st a cåze del rossete. Ele a pîté del nute tot come ene araedjeye ! (i va å feu) Ele aveut ene pate di dvant prijhe al tchinne di s’ loye-cô, et tot hinant do cou, ele a spiyî l’ paroeze ki dj’ aveu clawé ir å ståve del gade. — Joseph Mignolet, Al bèle fontinne, 1924, p.22-23 (fråze rifondowe).

Ratournaedjes

astoké, splinkyî

• Francès : pris ^(fr), coincé ^(fr), bloqué ^(fr)

Sustantif

singulî	pluriyal
prijhe	prijhes

prijhe femrin

1. (mot d’ militaire) fijhaedje di divni mwaisse d' on teritwere pal foice.
   • Li prijhe d' ene veye, d' on payis. — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • C' est l' grande atake d' Oreye
     Et l' bataye di Rocoû,
     Et çou k' est ene merveye,
     Bén c' est l' prijhe des Tchåtrous. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, L’antermagique, p.73 (fråze rifondowe).
   • Mi dierinne afwaire fout l' prijhe ki ns avîs avou les noers houzårs; des bons sôdårds, savoz, ki n' bodjèt nén pus k' des rinnåds — Dieudonné Salme, Li Houlot, p. 157 (fråze rifondowe).
2. (mot d’ militaire) sacwè (åre, prijhnî) k' on-z atrape al guere.
   • Les sôdårds ont fwait ene fameuse prijhe. — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • Fé ene boune prijhe. — Motî Haust (fråze rifondowe).
3. (éndjolike) tchitcheye metalike mete divins l' fitche po fé vni l' corant electrike.
   • Vos avoz rovyî vosse telefone eyet li prijhe di voste éndjole axhlåve vaici. — Tiri Dumont.
4. edroet ki brotche la k' on pout herer ene sacwè.
   • Çoula est tot rond, i gn a nole prijhe. — Motî Forir (fråze rifondowe). — Motî Haust (fråze rifondowe).

Parintaedje

• Loukîz a : « prinde »

Mots d’ aplacaedje

• prijhe d’ abit
• prijhe di guere
• prijhe di vwele

Sinonimeye

• concwesse

Ortografeyes

Divant 1900 :

• prîss : E203 ^(lére)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

• prîse : E1
• prîje : O4

E rfondou walon :

• prijhe : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

fijhaedje di divni mwaisse d' on teritwere pal foice

• Francès : prise ^(fr), capture ^(fr), conquête ^(fr), invasion ^(fr)

sacwè (åre, prijhnî) k' on-z atrape al guere

• Francès : prise ^(fr), capture ^(fr), butin ^(fr)

tchitcheye metalike mete divins l' fitche po fé vni l' corant electrike

• Francès : prise ^(fr)

edroet ki brotche la k' on pout herer ene sacwè

• Francès : prise ^(fr), point d’accroche ^(fr)