raparexhe
Apparence
Etimolodjeye
[candjî]Do viebe « parexhe », avou l’ dobe betchete « ra- » di raprepiaedje des viebes (tchuze d’ ene sorwalonde come rifondowe); ou Do viebe « aparexhe » avou l’ betchete « ri- » des viebes.
Prononçaedje
[candjî]- AFE :
- diferins prononçaedjes :
- /a.pa.ˈʀɛç/ /ʀa.pa.ˈʀɛʃ/
- (pa rfrancijhaedje) /ʀa.pa.ˈʀɛt/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /ʀa.pa.ˈʀɛç/
- diferins prononçaedjes :
- Ricepeures : ra·pa·rexhe
Viebe
[candjî]| Djin et tins | Codjowa |
|---|---|
| Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) | raparexhe |
| Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) | raparexhoz |
| Cåzants Ind. pr. (nos, ns) | raparexhans |
| Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) | raparexhnut |
| Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) | raparexhrè |
| Cåzant D.I.E. (dji, dj’) | raparexheu |
| Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) | raparexhe |
| pårt. erirece (dj’ a, vos av) | raparexhou |
| Ôtes codjowaedjes | come mete |
raparexhe (v. sins coplemint)
- ridivni veyåve après awè disparexhou.
- I va raparexhe å moumint k' on s' î atind l' moens. — Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
- Mågré ki li spoûle si passe dins ene veye, li monde des ptitès djins raparexhe tenawete cwand Tereze riva vey li cinse di ses parints.
- Li brantche del Noere Aiwe k' a moussî dzo tere raparexhe a Nîme eyet radjonde å pî d' l' eglijhe l' ôte brantche k' a dmoré a l' air libe.
- (pus stroetmint) tot djåzant d' ene djin ene sawice.
- Si dji t' voe co rparexhe
Cwand c' est k' dji rinterrè,
Dji vou ki l' diåle m' epoite !
Po ç' côp la, ti dansrès ! — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852, Li Feumm' dè l'sôlaie, p.52 (fråze rifondowe).
- Si dji t' voe co rparexhe
Parintaedje
[candjî]- raparexhaedje
- ridisparexhe
- parexhe;
Loukîz a : « parexhe »
(minme sourdant etimolodjike)
Contråve
[candjî]Ortografeyes
[candjî]Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
E rfondou walon :
Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
- 1 : r’paraite
Ratournaedjes
[candjî]ridivni veyåve
Almand : wieder erscheinen (de)
Inglès : reappear (en)
Espagnol : reaparecer (es)
Francès : réapparaître (fr), reparaître (fr)
Codjowas
[candjî]raparexhe
- indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « raparexhe ».
- suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « raparexhe ».
- kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece, do viebe « raparexhe ».
Categoreyes :
- Mots do walon
- Walon
- Mots do walon avou ene dobe betchete
- Viebes do walon avou l' dobe betchete ra- di raprepiaedje
- Sorwalondes
- Viebes do walon avou l' betchete ri-
- Mots do walon di troes pîs
- Viebes do walon
- Viebes do walon ki s' codjowèt come mete
- Codjowas do walon
- Codjowas do cåzant d' l' Indicatif Prezintrece do walon
- Codjowas do rwaitant d' l' Indicatif Prezintrece do walon
- Codjowas do cåzant do Suddjonctif Prezintrece do walon
- Codjowas do rwaitant do Suddjonctif Prezintrece do walon
- Codjowas d' l' atôtchî do Cmandeu do walon