travayî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje patwès latén * «tripaliare» (margougnî avou ene usteye po fé må lomé «tripalium»).

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) travaye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) travayîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) travayans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) travaynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) travayrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) travayive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) travaye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) travayî
Ôtes codjowaedjes come waitî

travayî

  1. (v. sins coplemint) ovrer.
    • Ké plaijhi di travayî tot respirant a plinnès narenes les hinêyes des fleurs do bontins G. Pècheur (fråze rifondowe).
    • vous vloz monter ene oujhene po fé travayî ces djins la, et vs estoz co abardaxhî pa ene rameutêye di "responsåves" ki vnèt abriber leu dringuele Båze di dnêyes di l’ Årdene nonnrece (fråze rifondowe).
  2. (v. sins coplemint) bodjî di s' plaece, tot souwant, tot djåzant d' ene pîce di bwès.
  3. (v. sins coplemint) ferminter, tot djåzant del bire.
  4. (v. å coplemint) bén bouter so (ene ouve).
    • On pleut dire ki X. travayive ses scrijhaedjes.
  5. (v. å coplemint) ovrer avou (on metou materio).
  6. (v. å coplemint) (avou les årtikes "do" u "del") fé l' mestî di.

Ratourneures[candjî]

  1. travayî dzo mwaisse : po on patron
  2. travayî e noer : ovrer sins payî d' contribucions.
  3. travayî po les coyes då rwè d' Prûsse : sins esse payî
  4. travayî al fotche al loke
  5. Li ci ki magne bén travaye bén; Li ci ki magne vite travaye vite
  6. fé et disfé, c' est todi travayî

>> Il årént travayî avou leu tiesse dins on saetch : sins k' on les voeye, po n' nén k' on rcopeye çou k' i fjhént.

>> c' est insi ki dj' travayive cwand on m' a fotou a l' ouxh : dijhêye a onk k' overe må.

>> esse trop foirt po travayî å djoû : esse trop waeraxhe dins ses ovraedjes.

Parintaedje[candjî]

(minme sourdant etimolodjike)

Sinonimeye[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : ovrer

Sipårdaedje do mot[candjî]

Basse Årdene

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E21, R13

Ratournaedjes[candjî]

± ovrer Miniauge.gifLoukîz a : ovrer
± bodjî tot souwant, pol bwès
± fé l' mestî di

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin travayî travayîs
femrin travayeye travayeyes

travayî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "travayî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin travayî travayîs
femrin padrî travayeye travayeyes
femrin padvant travayeye travayeyès

travayî o. (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l' no)

  1. k' on a ovré lontins dsu.
    • Totes ses sculteures sont bén travayeyes.