Aller au contenu

umanité

Èn årtike di Wiccionaire.
Li rfondaedje di ç’ mot cial est co so balance. Fåt i scrire « umanité » u « umånité » ?

Etimolodjeye

[candjî]

Eprontaedje do francès « humanité », lu-minme eprontaedje do latén « humanitas » (minme sinse).

Prononçaedje

[candjî]

Sustantif

[candjî]
singulî pluriyal
umanité umanités

umanité femrin

  1. eshonna del djintrinne sôre.
    • Pask' i sait k' aponteye
      Li pan d' l' umanité ;
      Schoûtez ! Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.35, L'awous′ (1906) (fråze rifondowe).
    • Dispoy k' on dit k' t' as fwait l' umanité,
      - Dijhans puvite ki l' ome t' a-st edvinté -
      Sol tere, ci n' est k' ene botchreye
      Sins parey. François Nyns, Credo? (fråze rifondowe).
    • Si l' umanité etire si pleut rtrover dins on viyaedje di cint djins, tot wårdant totes les proporcions inte les peupes, ça freut ene rude cofrereye ! Louis Baijot (fråze rifondowe).
    • Asteure, tos les spès paltots di houte di Kevrin s' ont metou e leu tuza ki c' esteut pol bén d' l' umanité k' il alént co rdjouwer on ptit tins avou les naweas d' atôme Lucyin Mahin, (a l' ocåzion do ratacaedje des sayes nawearinnes francesses a Mourourowa, diviè 1995).
  2. bonté, bénvlance, mizericôre.
  3. pluriyal (mot des scoles) scolaedje dispoy 12 a 17 ans.
    • Et portant, ele rissondje a onk des råles côps k' elle a stî d' acoird avou si ome. Oyi, il alént evoyî Serguey Carim a Kiyev, po les troes dierinnès anêyes d' umanités. Mins leus råjhons n' estént nén les minmes Lucyin Mahin, Vera.
    • Li pus vî des valets do Leyon aveut ene boune tiesse. Après ses umanités, il a fwait l’ univiersité et i ndè sôrti come docteur. Li Leyon lyi dmande : « asteure, dins cwè çki ti vas ti specialijhî ? » Li valet lyi respond : « dins li medcene do travay ». « Do travay » ki dit l’ Leyon, « et bén, end a falou do tins po ki rconoxhénxhe ki l’ travay ere ene maladeye ! » — Henri Lepage, Après les scoles, rifondou pa Lucyin Mahin.

Sinonimeye

[candjî]

Parintaedje

[candjî]

Mots d’ aplacaedje

[candjî]

Ortografeyes

[candjî]
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
  • ûmanité : declaråcion des abondroets des djins

Ratournaedjes

[candjî]
eshonna del djintrinne sôre
bonté, mizericôre
umanités

Waitîz eto

[candjî]