nukî

Èn årtike di Wiktionary.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj') nuke
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) nucans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) nucnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj') nucrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj') nukive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj') nuke
pårt. erirece (dj' a, vos av) nukî
Ôtes codjowaedjes come "loukî"

nukî

dalaedje.gif

I. [v.c.] loyî (ene sacwè), tot croejhlant des fyis, des coides, evnd. Dji nuke mes laecetes, mes solés. Vént après mi li ci ki dji n' merite dedja di nukî les nålîs d' ses solés, dijha-t i Djhan Batisse ås Farizyins (sint Djhan rat. pa J. M. Lecomte). L' åbe ni tént pus k' d' on costé; Rade, on-z a nukî ene coide Conte on strouk dimanou d' ene di ses hôtès coxhes, Et les omes saetchèt dsu (H. Simon). F. nouer. >> nukî les deus dbouts; u: nukî les corons eshonne: ariver a schipe a viker, èn waire wangnî d' cwårs.

II. [v.s.c.] (mot d' texheu) raloyî des bokets d' linne po fé ene tchinne po texhî so on mestî a texhî. Les crapådes k' arivént noveles al fabrike divént aprume, aprinde a nukî.

III. [v.pr.]

1. (mot d' planteu) fé on nocrea, tot djåzant d' on bodje d' åbe. F. se nouer.

2. fé ene nuke. Ene dureure si nuke e droet bresse; les côps d' mårteas sounnut e s' pawene; ses doets sont docô roeds åtoû d' l' usteye; on djoû, torade, i fårè leyî ouve (A. Laloux).

Disfondowes: nokî, noukî, nuker, nukî, nokè, noker, nokî.

Etimolodjeye: patwès latén "nodicare" (minme sinse).

Parintaedje[candjî]

| nukî, nukeye

I. [addj.]

1. loyî (loyeye) avou on nuk. F. noué(e). >> aveur ses boyeas nukîs: a) aveur des atnances inte ses boyeas a cåze d' ene peritonite. b) esse seré (êye), esse sitrindou (owe), aveur sogne (aveur peu).

2. (vî mot d' acleveu) malåde pask' on croet k' il a avalé si coirdea d' botroûle, tot djåzant d' on vea. Si l' coirdea n' est nén el pureure, li vea est nukî, i fåt k' i creve pask' i l' a avalé.

3. aroedi, eye a cåze di rumatisses. I fåt bén ki dj' rote on pô, ôtmint, dji serè nukeye. F. ankylosé(e).

4. ki n' crexhe nén, et k' a les oxheas des coisses ki fjhèt des nuks la k' i s' ridjondèt å tinroxh. rl a: disnukî. F. rachitique.

II. nukeye [f.n.]

1. djonteure des doets. On côp d' nukeye so l' tiesse fwait do må. F. articulation des doigts (interphalangiennes). >> des nukeyes di rumatisse: des djonteures totes houzêyes. rl a: nuk.

2. djonteure inte les doets eyet l' plat do pougn, ki fjhèt come des ptits nuks. F. articulation métataso-phalangienne, aspérités du poing.

Disfondowes: nuké, -éye, -êye, nukè, noké, -ée, nokèye, noukêye, nowé, nawé, nëwé, nukî, nukèye.