pingnî

Èn årtike di Wiktionary.

Ådvins 1 Etimolodjeye et tcherpetaedje 2 Prononçaedje 3 Viebe 3.1 Croejhete & esplikêye 3.2 Ratourneures 3.3 Sinonimeye 3.4 Parintaedje 3.5 Ratournaedjes 3.5.1 arindjî ses tchveas 3.5.2 passer on pingne dins del tchene 3.5.3 passer on pingne dins del linne 3.5.4 bouxhî so 3.5.5 touwer 3.5.6 si bate 3.6 Sourdants 4 Pårticipe erirece

[candjî] Etimolodjeye et tcherpetaedje

viebe fwait sol sustantif "pingne"

[candjî] Prononçaedje

(e-n AFE)

Prononçaedje possibe del rifondowe : pɛ̃ɲiː

Ôtes prononçaedjes : pɛ̃ɲi, pɛ̃ɲɛ, pɛ̃ɲe, piːɲe, pɛ̃ne

[candjî] Viebe

[candjî] Croejhete & esplikêye

pingnî (si codjowe come "waitî")

1. v. å coplemint
   1. bén assonrer les tchveas da (ene sakî), avou on pingne.

      I s' a stî fé pingnî mon l' cwefeu (Motî d' Cînè).

   2. passer on pingne po ene ôte ovraedje, come li srissaedje del tchene, do lén, li plouzaedje del linne; passer on rustea so les costés d' ene tcherêye di four e vrak.

      Ni rovyîz nén d' pingnî vosse tcherêye divant d' rivni !

      On broyoe, c' esteut come on bok, avou on bwès schav come on S, et èn ôte bwès ki s' î adaptéve; on fjheut passer l' lin ddins; après, on l' sipindjive, pu on l' pingnive (Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece).

   3. bouxhî

      I pingnive di totes ses foices (Motî d' Cînè).

   4. touwer

      Les måyes, elzè fåt pingnî : i fjhèt do toirt al tchesse.

2. viebe å prono, miroetrece
   1. fé ses tchveas avou on pingne

      Ene eure divant, il esteut ddja la, bén rlavé, bén pingnî, nete come on piele (B. Genaux).

      Li Rossea n' esteut djamåy ni lavé, ni rispåmé, ni pingnî (J. Bily).

3. viebe å prono, nonlôtrece
   1. si bate

      Dinltins, dins a ene dicåce, cwand i n' s' avént nén pingnî, i n' s' avént nén amuzé (ramexhné pa L. Mahin).

      Dimwin, po ds ôtès biestreyes i s' apougnront, E s' pingnant a feu et a sonk (C. Bentz).

      Li bagåre divna djeneråle; kéne rouflåde (...) ça bouxhive, ça hagnive, ça soukive, ça s' pingnive (J.P. Dumont).

[candjî] Ratourneures

1. >> Cwand on n' a k' deus tchveas, i fwait åjhey di les pingnî: a) Cwand on n' a waire a fé, c' est åjhey d’ aveur rade tot fwait; b) cwand on n' a rén, c' est åjhey di conter ses béns.

   >> ostant pingnî on diale ki n' a pont di tchveas: dijhêye po åk di nén possibe.

2. >> I s' a pingnî avou ene fortchete: I n' s' a nén pingnî.

   >> I n' si pingne nén avou on clå: I fwait des ovraedjes di hôt livea.

[candjî] Sinonimeye

• (ses tchveas) : discramyî, discomeler; loukîz eto a : spuyter
• (linne) loukîz a : plouzer
• Sinonimeye:bouxhî
• Sinonimeye:touwer
• Sinonimeye:si bate

[candjî] Parintaedje

• pingne
• pingnaedje
• pingnter
• pingneye
• ripingnî
• dispingnî
• pingnwer

[candjî] Ratournaedjes

[candjî] arindjî ses tchveas

Francès peigner, coiffer

[candjî] passer on pingne dins del tchene

Francès : sérander

[candjî] passer on pingne dins del linne

Francès : carder

[candjî] bouxhî so

Francès rosser

[candjî] touwer

Francès éliminer

[candjî] si bate

Francès en venir aux mains

[candjî] Sourdants

Po les rahoucas des limeros, loukîz todi al djivêye des motîs

• pingnî : E170, S109
• pingni : C13
• pingner : S17 p.123
• pîner : S117

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l' mot "pingnî", riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l' rahouca do motî el djivêye.

[candjî] Pårticipe erirece

pingnî pårticipe erirece omrin singulî do minme viebe, ki l' femrin, c' est : "pingneye" ki l' pluriyal, c' est : pingnîs & pingneyes

Ene eure divant, il esteut ddja la, bén rlavé, bén pingnî, nete come on piele (B. Genaux).

Li Rossea n' esteut djamåy ni lavé, ni rispåmé, ni pingnî (J. Bily).

I s' a pingnî avou ene fortchete

Dinltins, a ene dicåce, cwand i n' s' avént nén pingnî, i n' s' avént nén amuzé (ramexhné pa L. Mahin).