Wiccionaire:Prononçaedje zero-cnoxheu

Li prononçaedje zero-cnoxheu sol "Wiccionaire", c' est on scrijhaedje fonetike (Alfabet Fonetike Eternåcionå u kécfeye pus tård SAMPA) do mot, po les cis et cenes ki n' kinoxhrént gote di rén do walon (les zero-cnoxheus).

On l' divreut trover a tot côp k' i gn a on hagnon "prononçaedje" dins l' årtike.

Il a stî atuzlé e shuvant sacwantès rîles ahivêyes so cotoû do moes d' decimbe 2008, påzès bouteus sol "Motî Embanner walon", aprume Jean Cayron.

Li "prononçaedje zero-cnoxheu" ni sieve a wai d' tchoi pol moumint, veyanmint ki l' manire di lére li rfondou walon est co foirt loyî a l' accint do payis di tchaeke cåzeu.

Mins dins les ptits motîs, la k' on n' a waire di plaece, i pout vni a pont po dner ene idêye d' onk des prononçaedjes possibes a des zero-cnoxheus.

Divant l' prononçaedje zero-cnoxheu, on-z årè pacô l' aweure di trover sacwants prononçaedjes coinreces, kécfeye avou rahoucaedje del coine do payis corespondante. Mins å pus sovint, on lzès metrè onk dirî l' ôte, et leyî adviner ås sûtis wice k' on prononce insi. Il åront ddja ene pårt di response dins l' hagnon "Ortografeyes".

Prononçaedje possibe des simpès voyales

Les simpès voyales si notnut insi :

• i : "i" ("iː" divant ene doûce cossoune), "j" divant ene ôte voyale 
• î : "iː"
• u : "y" ("yː" divant ene doûce cossoune) 
• û : "yː"
• o : "ɔ"
• a : "a"
• divintrin e  : "ɛ"
• è : "ɛ"
• ê : "ɛː"
• é : "e"

Prononçaedje possibe des voyales sicrîtes avou deus letes

• eu : "øː"
• ou : "u" ("uː" divant ene doûce cossoune)
• oû : "uː"

Prononçaedje possibe des simpès voyales do nez

Les naziåles si notèt insi :

• in  : "ɛ̃"
• on  : "ɔ̃"
• an  : "ã"
• un  : "œ̃"

Prononçaedje possibe des betchfesseyès voyales

Li prononçaedje possibe des voyales notêyes avou on betchfessî scrijha, c' est :

• betchfessî å : "ɔː"
• betchfessî ae : "ɛ"
• betchfessî ai : "ɛː"
• betchfessî én : "ẽ"
• betchfessî ô : "oː"

Prononçaedje possibe des simpès cossounes

• b : "b", "p" å coron 
• c : "k" divant a, o, u ey ene ôte cossoune; "s" dins les ôtes cas
• d : "d", "t" å coron 
• f : "f"
• g : "g", "k" å coron 
• h : "h"
• k : "k"
• l : "l"
• m : "m"
• n : "n"
• p : "p"
• r : "ʀ"
• s, ss : "s"
• t : "t"
• v : "v", "f" å coron
• z : "z", "s" å coron 

Prononçaedje possibe des cossounes sicrîtes avou deus u troes letes

• ch : "ʃ"
• dj : "ʤ", "ʧ" å coron
• gn : "ɲ"
• tch : "ʧ"

Prononçaedje possibe des betchfesseyès cossounes

• betchfessî jh : "ʒ", "ç" å coron 
• betchfessî sch : "sk", "ʃ" dirî cossoune 
• betchfessî sh : "ʃ"
• betchfessî xh : "ʃ", "ç" å coron 

Prononçaedje possibe avou rmagnaedje di cossounes

Gn a eto des fenominnes di rmagnaedje di cossoune.

• djn => "ɲɲ" (on djno)
• dl => "ll" (wandler, candlete)
• dm => "nm" (aler dmander)
• dn => "nn" (po dner)
• nd => "nn" (endè)
• tcht => "tt" (atchter)
• tchv => "tchf" (on tchvå)
• vt => "ft" (skivter, havter, covtoe, bouvtî)

Prononçaedje possibe avou des dmeyès cossounes

• w : "w"
• y : "j"
• betchfessî ea : "ja", mins:
  • "ʀɛː" pol coron -rea (macrea, petrea)
  • "lɛː" pol coron -lea (tåvlea)
  • "ʃa" pol coron -cea (pourcea, laecea)
• betchfessî oe : "wɛ"
  • "løː" pol coron -loe (prandjloe, såcloe)
• betchfessî oi : "wa"
• betchfessî ey : "ɛj"

Ôtes prononçaedjes possibes

Po sacwants betchfessîs, on pout dner on deujhinme prononçaedje possibe, foirt corant, inte åtchetes :

• betchfessî å : "aː"
• betchfessî oe : "øː"

Et, si ça ahåye les uzeus, on ndè pout dner sacwants, ossu pô et ostant k' on vout.

On-z eployrè, adon, les senes AFE ki shuvèt :

• Voyale ë (prononçaedje di "i" et di "u" dins l' Roman payis, prononçaedje di "u" so Bietris, Bouyon et l' Simwès walon-cåzante : "ə"

Hårdêyes divintrinnes

• Mwaisse prononçaedjes di sacwants mots ki cminçnut pa A => AH
• Mwaisse prononçaedjes di sacwants mots ki cminçnut pa MA

Hårdêye difoûtrinne

• Les letes do walon (dins l’ grosse croejhete da Lorint Hendschel)