taeye

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.

Sustantif

singulî	pluriyal
taeye	taeyes

taeye femrin

bwès avou bråmint des sôres d' åbes k' on-z abate tos les trinte cwarante ans, tot ndè leyant sacwants beas å mitan.
- Come i n' veyént rén sol voye, ni dins les taeyes, il ont shû on pazea d' grivlire.
- DJAN (si dressant). - Vos diroz a m' mame ki dj' overrè ouy dizo l' tchestea (i va prinde on fiermint e l' aisse).
  MELIYE. - E l' taeye ås tchinnes ?
  DJAN. - Awè, et djhoz lyi k' ele m' apoite a dinner po deus, li grand Houbert mi vént dner on côp d' mwin po fini mes fagots. — Jean Lejeune di Djoupeye, Dizos leû bote, 1919, ake I, sinne I, p.3 (fråze rifondowe).
On dit eto : rasse, virêye, taeyisse. F. taillis.

vos n' î estoz nén co, al taeye ås fréjhe : vos n' estoz nén co capåbe di fé çoula; vos nd alez vey des beles, vos alez aveur des rujhes. F. Vous n'êtes pas encore où les Romains s'empoignèrent.
(mot d' houyeu) plaece k' on taeye dins l' rotche. F. galerie.
- On djoû l' taeye wague cåze d' on tchôcmint,
  L' aiwe trawe ou l' feu griyeus s' esprind :
  I fårè des waxheas pol fosse ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.70, L’ovrî houyeû (1929) (fråze rifondowe).
endaler el taeye : endaler al hoyire.
- A l' prumire eure, come po ndaler e taeye, Il aveut ddja efuté ses deus botes — Joseph Dufrane (fråze rifondowe).
pîce di pwin avou do boure.
On dit eto : fadêye. F. tartine.
?
- Dj' a rveyou l' forni di m' grand-pere,
  Ses taeyes, ses forneuzes, si houbion,
  Dj' a-st oyou tchanter d' ene vwès claire,
  Wice? On n' sét måy ! On ptit crition. — Louis Lagauche, Lès bèlès-eûres, (1928), p. 57 (fråze rifondowe).

a) taeyes (sovint pluriyal) ridvance divowe å signeur, pu a l' estat, soeye-t e nateure, soeye-ti e cwårs; cwårs k' i fåt dner a l' estat, tos ls ans. Li secretaire a fwait saveur ås Contribucions ki Victor s' aveut agrandi: i lyi ont rmonté ses taeyes on bea vî côp — Auguste Laloux (fråze rifondowe). F. taxe, impôt. b) pårt di cwårs ki vont a l' estat dins tote operåcion d' comiece. F. taxe.

II. Les Taeyes (dins ene fråze, on dit So les Taeyes, la-minme: So les Tèyes) [n.pl.] ancyin ptit ban del Walonreye, e F. Tailles, rebané avou Oufalijhe.

Mots d’ aplacaedje

taeye di pwin

Ortografeyes

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

E rfondou walon :

taeye : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

taye di houyire

Francès : gallerie ^(fr)