afwaire

Walon (Rifondou)

Sustantif

singulî	pluriyal
afwaire	afwaires

afwaire omrin et femrin

(pus sovint eployî å pluriyal) cayet da nosse.
- Pwis l' cour evoye, ele potche, ele bize,
  Sins aveur pawou des frehxisses,
  Si fwait télmint d' ses mwins, d' ses pîs
  K' ele trouve l' afwaire po vs ahessî. — Henri Forir, Blouwett lîgeoiss, Po mamzel Ross R... li joû di s'fiess, 1843, p.19 (fråze rifondowe).
- Après aveur rintré l’ tchåfaedje,
  Rewalpé ses afwaires e s’ bot,
  Ene botresse rovia ses shabots,
  La k’ ele aveut stî fé l’ ovraedje. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.123, “Les Shabots dè l’Bottresse” (fråze rifondowe).
- (å mônî d’ Ôdegne) Vos av des beas afwaires ki sont foirt interessants, del foirt boune farene, do bon grin et tot çou k’ i fåt. — André Lamborelle (fråze rifondowe).
sacwè k' i fåt traitî.
- Si dj’ esteu d’ si måle oumeur et si dj’ a ctchesî les heyeus, c’ est k’ i m’ vént co d’ ariver ene afwaire. — Henri Simon, «Li neûre poye» divins «Quatre comédies liégeoises» da Jean Haust (1936), 1889, p.59 (fråze rifondowe).
drole d' etrevén.
- Sol tchôd fwait dvins l' afwaire,
  Les djindåres arouflèt
  Et tolmonde vinte a tere,
  Prind l' lådje … såf l' ome di bwès ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.152, Al bate di coqs (1923) (fråze rifondowe).
(djustice) cas k' est traitî pal djustice.

Ratourneures

avou ses setès afwaires
c’ est l’ afwaire di : çoula ni deure ki.
- Ci fourit l' afwaire d' on dmey cwårt d' eure po nosse poirteu ås saetchs do tcherdjî i cofe, li banse di l' efant et kékès bardaxhreyes sol tcherete. — Joseph Vrindts, Li pope d'Anvers, (1896), p.27 (fråze rifondowe).
- A schipe li payîne e-st ele rimetowe so pî – l’ afwaire di kékès eures – k’ ele a poirté ses efants a Batisse. — Arthur Xhignesse, Boule-di-Gôme, 1912, p.16 (fråze rifondowe).
ebarasse tu d’ tes afwaires.
- Ebarasse tu d' tes afwaires, responda l' grigneuse Mamjhele : pa, ti dvreus esse binåjhe ki dj' t' a pris avou mi po t' fé wangnî les cwarante gotes ki ti m' does. — Joseph Vrindts, Li pope d'Anvers, (1896), p.65 (fråze rifondowe).
esse tot e-n afwaire, awè ene afwaire
- Dj' oya nd aler les ôtes sol betchete di leus pîs
  Tot nd alant pate a pate, onk ki n' si poléve taire
  Djha, s' ele si dispiertéve, nos åréns noste afwaire — Édouard Remouchamps, Bultén del Societé d' Lidje, Bulletin de 1858, «w:Li savtî», 77-143 (fråze rifondowe).
kéne afwaire
- Kéne afwaire avou ç' måheulé diåle la. I dvént todi pus franc. Spiyî mes cwåreas, c' est ene sacwè po m' fé divni tchenowe ; mins s' porminer e l' måjhonne e buze, c' est po m' fé toumer moite. — Joseph Vrindts, Li diale di so l'fontaine, 1889, sinne XI, p.28 (fråze rifondowe).
- HINRI. - Sint Matî ! Kéne afwaire ! Kéne pawe !!!
  MELIYE (vivmint). - K' avoz vs don, Hinri ?
  DJEDJENE. - K' a t i co don, Signeur ! — Antoine Bouhon, Les Brixhes da Gèrâ, 1900, sinne XIII, p.32 (fråze rifondowe).
kéne afwaire a Lidje
l’ afwaire est fwaite
- Ouf ! L' afwaire est fwaite … Ni cropans nén so nos oûs. — Antoine Bouhon, Les Brixhes da Gèrâ, 1900, sinne IX, p.23 (fråze rifondowe).
vocial l’ afwaire