kimon
Apparence
| Plinne cogne Lidje-Årdene (betchete sipotchåve) |
Cogne Nameur-Tchålerwè (betchete nén spotchåve) |
Sipotcheye cogne Lidje-Årdene |
|---|---|---|
| kimon | comon | cmon |
Etimolodjeye
[candjî]Tayon-bodje latén «communis» (minme sinse)
Prononçaedje
[candjî]- AFE :
- diferins prononçaedjes :
- /ki.mɔ̃/ /kɔ.mɔ̃/ /ky.mɔ̃/ /ky.moː/ /kɛ.mɔ̃/ /ky.mɛ̃/ /ku.mɛ̃/
- (pa rfrancijhaedje) /kɔ.mœ̃/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /ki.mɔ̃/
- diferins prononçaedjes :
- Ricepeures : ki·mon
Addjectif
[candjî]| singulî | pluriyal | |
|---|---|---|
| omrin | k(i)mon | k(i)mons |
| femrin padrî | k(i)mene | k(i)menes |
| femrin padvant | k(i)mene | k(i)minès |
kimon omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)
- k' on-z a eshonne.
- C' est ene voye k' est comene a deus måjhons.
- Leu cmon lingaedje, c' esteut l' ebreu.
- «Nosse kimon lingaedje, c' est l' francès», dijhnut i; pont d' avance di fé on cmon walon.
- Ki les cis ki s' volèt siervi do rfondou walon ou do cmon walon s' è siervexhe, et djocans nos do djåzer d' çoula, nos nos brouyréns d' innmi. — Lorint Hendschel.
- Les abondroets del djin riprezintnut les cminès valeurs di l' umanité, ki tos les peupes et totes les nåcions dvront sayî d' tote leu foice di mete en ouve (Declaråcion Univiersele des Abondroets del Djin).
Ratourneures
[candjî]- tchambe comene plaece ki sierveut a fé les papîs del comene (sovint el sicole dins les ptits viyaedjes).
- li cmon dinominateur kimon pårtixhant.
- I n' saveut l' manire do carculer li cmon dinominateur. — H. Forir (fråze rifondowe).
- Al kimene Håye (la-minme: Al Cumine Hâye): no d' ene plaece di Glaireuse.
- Li Ban Comon (la-minme: ou Ban Coumin): no d' ene plaece di Rotchô.
Parintaedje
[candjî]Mots d’ aplacaedje
[candjî]Ortografeyes
[candjî]Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ratournaedjes
[candjî]k' on-z a eshonne
Sustantif
[candjî]| singulî | pluriyal |
|---|---|
| kimon | kimons |
kimon omrin (vî vî mot)
- tere ki tos les djins î polént aler avou leus biesses (eneviè ebanés, les teres då signeur).
- F. pâturages communautaires, bois communaux.
- béns d' ene comene, d' ene kiminålté.