volêye

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Do viebe « voler », avou l’ cawete « -êye », lu-minme calcaedje do francès « volée ».

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /vɔ.ˈlɛːj/ /vɔ.ˈleːj/ /vɔ.ˈleː/ /vɔ.ˈle/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /vɔ.ˈlɛːj/
Ricepeures : vo·lêye

Sustantif

singulî	pluriyal
volêye	volêyes

volêye femrin

oujheas ki volèt eshonne.
- Louke cisse volêye di sprewes. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Èt come ine volêye di colons
  qui s’ lèyèt toumer so l’ hapå
  po r’moussî d’vins leû colèbîre,
  lès pans s’ vont rapoûler so l’ tchaud pavé dè fôr. — Henri Simon, Li pan dè Bon Diu, L' èfornèdje.
- Dj' a bea loukî, dj' a bea feri,
  Bea fafouyî padrî l' nûlêye,
  Divins ces foû longuès volêyes,
  La wice k' on pinse aler cweri
  Tot çou k' on n' trovreut nole pårt d' ôte ;— Joseph Vrindts, « Pâhûles rîmês » (1897), "L'héritège di nost èfant", p.33 (fråze rifondowe).
- I fåt briber l' crossete k' on vs dene come a ene viye biesse,
  Et kxhiyî s' some a l' ouxh avou ene pire dizo l' tiesse,
  Hossî des côps d' rahia d' ene volêye di coirbås. — Joseph Mignolet, "Fleûrs di prétins", p.43 (1929), "Li walon’rèye" (1916) (fråze rifondowe).
same d' insekes.
- Et dedja les påwions, ki s' ricnoxhèt les frés
  Des fleurs d' ôr et d' albasse, sont vnous, la, des volêyes,
  Toû a toû, po båjhî leus souretes ecoidlêyes,
  Et sayî d' les atraire viè l' bleu cir plin d' clairté. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.20, Å tins dès pîs d’ bon Diu (1934) (fråze rifondowe).
dobleure (volêye di côps et pierdaedje sins rispiter).
- Diner ene volêye. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- -Mins si lyi vnéve l' idêye do nén voleur m' è dner
  Dji cnoxhe bén li moyén di m' endè fé dôzer
  -O, o, et kimint frîz don ?
  -Pa lyi dner ene bele volêye. — Édouard Remouchamps, Bultén del Societé d' Lidje, Bulletin de 1858, «w:Li savtî», 77-143 (fråze rifondowe).
- I rgripe so s’ passete al volêye,
  Et nosse djonne gayår, tot djurant,
  A s’ pôve tchivå dina ene volêye. — Joseph Vrindts, « Pâhûles rîmês » (1897), «Li brute dè jou des royes», p.115 (fråze rifondowe).
di volêye: (mot d' fotbal, di tenisse) divant k' ene bale ni djonde tere.
- Kéne riprinjhe di volêye !
(mot d’ houyeu) eshonna d' pires ki raboulèt.
- Il a vnou ene bele volêye di pires låvå. — Motî Haust (fråze rifondowe).
- Vozôtes ki n' ont måy veyou ene taeye,
  Ki n' savèt nén çou k' c' est d' ene catreye,
  Des stapes, d' ene gråle, ni d' on strindoe
  Cwand ene volêye so beur tchesse trop roed ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.74, Dizos lès molètes (1935) (fråze rifondowe).
troke, driglêye.
- Volêye di djonnès djins. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Li Bon Diu nos evoya
  ene volêye di båsheles
  et d' valets tertos
  Å pus vigreus Êmile Lambert (1923-1986), Li prumî nîd
djermêye, tire.
- C' est des djins del prumire volêye. — Motî Forir (fråze rifondowe).
Modele:cinse eshonna des oujheas d' cinse.
- Pitite volêye. — Motî Forir (fråze rifondowe).
1. leu tchå.
  - Des resses di volêye. — Motî Forir (fråze rifondowe).

Ratourneures

al volêye
prinde si volêye
souner a tote volêye.
- Les clokes sounèt a tote volêye. — Motî Forir (fråze rifondowe). & — Motî Haust (fråze rifondowe).
- Sounez a tote volêye
  Et so l' aiye do zûvion,
  Poirtez lzî mes pinsêyes
  E paradis walon. — Louis Lagauche, "Amon nos autes : tchansons tchusèyes" (1908-1912), p.36 (fråze rifondowe).
- Les clokes, a tote volêye,
  A l' eglijhe tribolèt ;
  Dizeu tiers et valêyes
  Terisses et pairs ås bwès. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.80, Al Sainte Båre (1936) (fråze rifondowe).