åjhmince

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

dalaedje.gif

Etimolodjeye[candjî]

Bodje «åjheymint» avou l’ cawete « -ince ».

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
åjhmince åjhminces

åjhmince f.

1. åjhe (tere ki n' est ni da on signeur, ni d' ene abeye), la k' les djins do viyaedje polèt aler fé paxhe leus biesses. F. aisance, terrain communal, pâturage banal.

>> C' est ene beguene disk' ås djnos, et padzeu,c' est d' l' åjhmince : c' est ene feme ki coûtche avou tolmonde. F. fille facile.

>> A l' Åjhmince : no d' ene plaece di Bovgnî.

2. åjhminces: ahesses (d' ene måjhon), bastimint lérece ki vént bén a pont dins ene måjhon (bouwêyreye, forni, abatou). C' est ene måjhon avou totes les åjhminces. F. commodités, annexes.

3. cwålité di çou k' est åjhey a fé, a handler; sacwè ki vs vént bén a pont. Les Vagons-Léts Påkea vos ofrixhèt des grandès åjhminces po voyadjî rade et avou totes vos ahesses. Tot tuzant ås åjhminces k' il aveut avou ses cwårs bén metous e plaece, i troveut ki s' feme aveut la yeu ene clapante idêye (P.Maudoux). Gn a minme èn otobusse k' amoenne des djins d' å lon; c' est ene åjhmince, savoz ! (C. Binamé). F. facilité, commodité, aisance.

4. droet di fé ene sacwè a si åjhe (sins aler disconte les lwès et les rîlmints). Ci scrijhaedje cial a stî eplaidî so les fyis avou l' åjhmince do scrijheu. Dins l' societé Rûsse, a falou ratinde 1950 po ki l' feme marieye polaxhe amonter on botike sins l' åjhmince di si ome (L. Mahin). L' Adjince Eternåcionåle po l' Enerdjeye Atomike ni parvineut nén a fé vôter ene åjhmince por zels poleur inspecter l' årmumint nawearin dås Israyelîs. Il aveut fwait vni on batea a Djakarta avou l' åjhmince di l' ambassadeur di Lidje al cour d' Orandje (L. Mahin).

5. aidance. Veyoz bén, ô, lalla, tot çki dji ramasse sol djournêye, avou l' åjhmince do Bon Diu, ebén, dji n' l' a ddja jamwais conté (L. Mahin). Faleut k' les politikîs dnénxhe leu-z åjhmince po l' walon raveur ene bele cåte di vizite emey li societé walone. F. grâce, accord, accomodement.

6. (mot d' bankî) sistinme di rotaedje d' on conte ki pout dischinde dizo zero. Investixhmint a-z ecwårler pa l' åjhmince sol conte Fortis. F. facilité (de caisse).

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

± ådjeu d' fé ene sacwè