Uzeu copene:Lucyin

Aller à la navigation Aller à la recherche

À propos de ce flux de discussion

Les copinaedjes di dvant ont stî årtchivés e Uzeu copene:Lucyin/Egurniyaedjes li 2020-08-27.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Dins èn ôte fi, vos avîz dit :

« Tins k' on est dins les prumirès sillabes mu-, dji vôreu bén rprinde li cas di m(u)zurer (rifondaedje d' asteure) et aconter les disfondowes del Hôte Årdene "mèzrer, tot acceptant on modele m(u)z(u)rer, avou don troes bodjes possibes: muzurer, mzurer & muzrer. U adon, fé come po r(i)v(i)ni u r(i)t(i)ni : 2 cognes bodjreces come rivni / rvini; ritni / rtini; adon djusse wårder mzurer & muzrer. »

Dj' a ene miete rwaitî, et ça n' rote nén di cisse manire la. po rivni / rvini et ritni / rtini; c' est on bodje avou spotchåve al prumire sillabe ki vént pa drî ene sipotchåve betchete r(i)-

Did la li dujhaedje flip-flop des deus spotchåves (ele ni polèt nén esse ni plinnes ni spotcheyes les deus e minme tins; c' est on XOR lodjike)

Mins po "muzurer" :

  • sins spotchaedje : muzurer [R13]; muzèrer [S117]; muzèrè [C8]; mèzurer [O4,S0]
  • avou spotchaedje del prumire sillabe: mèsùrér / m'zùrér [FO94] (rote come ene vraiye sipotchåve; mins mèsùreû (nén m(è)sùreû)
  • avou spotchaedje del 2inme sillabe: muzrer (arch) [S0]; mèzerer [E34]; mèz'rer [E1,E170] (c' est nén ene sipotchåve, djusse ene cogne sins l' voyale; mins ele rispite dins l' parintêye: mèzeûre, mèzur'rèsse)
  • nén trové dins E184; nerén dins E212 (mins i gn a muzorre (muzeure))

Li spotchaedje del 1re sillabe n' est waire spårdou; et ça m' shonne purade on francijhaedje (je vais m’surer c' est come on dit e francès).

Pol deujhinme voyale; les cognes mezrer, muzrer c' est purade li minme afwaire ki l" coinrece aw'hê, k' a st-i rfondou awijhea. Come les deus cognes egzistént (muzurer et muzrer), ostant prinde li cene avou les deus voyales (c' est todi pus åjhey di n' nén prononcî ene sicrîte lete, ki di prononcî ene ki n' l' est nén); d' ostant pus ki ça rind tot l' codjowaedje eyet l' parintêye ttafwaitmint erîlé; et di pus c' est l' cogne dins R13.

Di totes manires, minme si on vôreut prinde les coinreces muzrer (ki sont pus lådje ki djusse li Basse Årdene, c' est tot l' Levant), ça n' sereut nén ene sipotchåve; mins purade ene dobe rifondowe (muzurer et a costé muzrer). Dji n' so nén foirt tchôd di fé ene dobe rifondowe po ene pitie diferince insi d' ostant pus ki, po on viebe, ça fwait eto ene dobe rîlêye po tote li parintêye; i gn ki muzeure k' est insi pattavå...

Mins, come li viebe mensurare est fwait so mensura, et nén å rviè; on pout dire ki c' est muzurer k' est fwait so muzeure, avou candjmint classike -eur- -> -ur-; come dins meur -> emurer (et nén emrer).

Dins m' djivêye di viebes, dj' a:

 muzurer;3;35;56
 rimuzurer;3;35;
  • Gilliard 3 : modele bouter, A=B=C=bout
  • Stasse 35 : modele coirner, A=coirn, B=C=coirnêye _u_ B=C=coin
  • Francard 56 : modele muzrer, A=muzr, B=C=muzèr
 => a Nameur, muzurer, A=B=C=muzur; dji muzure, nos muzurans, i muzurnut, dji muzurrè, ki dj' muzure, dj'  a muzuré
 => a Lidje, muzrer, A=muzur, B=C=muzrêy / muzeur; dji muzeure u muzrêye, nos muzrans, dji muzeurrè u muzrêyrè, ki dj' muzeure u muzrêye, dj' a muzré
 => a Bastogne, muzrer, A=muzr, B=C=muzeur, dji muzeure, nos muzrans, dji muzeurrè, ki dj' muzeure, dj' a muzrè

E rfondou dj' voerè bén avou candjmint -ur -> -eur so cloyowe sillabe :

 muzurer, A=muzur, B=C=muzeur; dji muzeure, nos muzurans, i muzeurnut, dji muzeurrè, ki dj' muzeure, dj' a muzuré

Eto; po rimuzurer; il est metou sol wiccionaire et DTW come "rimzurer / ermuzurer / rmuzurer" ; come si "m(u)zurer" esteut spotchåve, mins i n' l' est nén. Les disfondowes coûtchantreces n' aidèt nén, la k' c' est "ermuzurer / rmuzurer"; mins :

rimuzèrè [C8] / r'muzèrè [C8]
rimèz'rer [E1] / r'mèz'rer [E1]

(dji houke eto @Reptilien.19831209BE1; come cåzant d' walon coûtchanrece, est çki por vos "m(u)zurer" est spotchåve sol prumire sillabe?)

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

èn ôte codjowaedje possibe, erîlé sor on bodje, mins avou candjmint d' voyale å dierin pî (come copiner, dji copene)

 muzurer, A=B=muzue, C=muzeur; dji muzeure, nos muzurans, i muzurnut, dji muzurrè, ki dj' muzeure, dj' a muzuré
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Gråces po tos ces rcweraedjes la.

Dins S117 (+ S104, S109,S110) mins c' est co e brouyon, c' est m(u)- / m(ë)- tocosté. => les mete avou spotchaedjes del prumire sillabe (pus d' 15 royes dins l' bruyon S117 d' asteure)

mzèradje
mzère
A m' zère
// tchanter sins m'zère
I n' fåt nin awè deûs mzères.
mzère
mzèrer
M' zèrer
m(eu)seurer
mzerer la vôye
m' surer
Cand on mzère pluzieûrs côps la minme tchôze, on trôve toudi du dèchet.
Cand la burbi est tonduwe, lu vant lî est mzèré.
M' zères
mzèreû, se
m' zeure
m' zeurer

+ tchestrolès: m'zeurè [S24]; m(u)seurè [S33]; nén dins S25

+ O2: m(è)zûre, m(è)zurer, fait-a-m'zûre,

+ O81 + O100 m(è)zurér; m(è)zûre

O0 : m(è)sure; m(u)sure; m(è)surer; m(u)surer; m(è)sureû; m(u)sureû

O3 : mèzùre / mzùre, mèzurer / m’zùrer; mèzùreû,


walon do mitan:

C106: muzeûre + mèzeûre; a muzeure (sins spotchaedje); mèzurer (nén spotchåve)

C9 mèzeûre, mèzurer, mèzureû


Adon, vola li spårdaedje:

sins spotchaedje : WM +Nivele !!! nén mete R13 avou les nén spotchåves, ca R13 n' aconte måy li spotchaedje (trop ptit).

spotchaedje do prumî pî : Årdene nonnece et tchestrolès (= Basse Årdene sins li dzeu) + WC (såf Nivele)

spotchaedje do deujhinme pî: WL + bijhe BA: S0, S44 (mèz'reû) mins nén S42 ki n' a ki "mèzeûre".


ça nos fwait troes grossès taetches a pô près les minmes, et tchaeke bén astokeyes => waire d' avance po decider.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

"m(u)zurer" (spotchåve sorlon les rîles di spotchaedje, et come c' esteut metou e rfondou dins l' coridjrece) et "muzurer" (nén spotchåve) pôrént esse metous eshonne, come pol betchete co- (di k(i)-/co-/c-).

Mins si on prinds

muzurer / mzurer ; muzrer

adon c' est deus codjowaedjes bén diferins :

m(u)zurer : {{-codjow-|troke=1|A=m(u)zur|B=m(u)zur|C=m(u)zeur|come=durer}}
muzrer : {{-codjow-|troke=1|A=muzr|B=muzer|C=muzer|come=intrer}}
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

dji sai bén; avou muzrer, on rårè ene ôte ristitcheye voyale; mins c' est ddja come ça so Lidje.

Stasse 21: dji mèzeûrerè => rif dji muzerrè.

C' est compliké, mins on wåde les cognes lidjwesse, ki m' parexhnut ene miete come des sorwalondes.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) m(u)zeure
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) m(u)zurez / muzrez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) m(u)zurans / muzrans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) m(u)zurnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) m(u)zurrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) m(u)zuréve / muzréve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) m(u)zeure
pårt. erirece (dj’ a, vos av) m(u)zuré / muzré
Ôtes codjowaedjes come muzurer
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) (e)rmuzeure / rimzeure
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) r(i)muzurez / rmuzrez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) r(i)muzurans / rmuzrans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) (e)rmuzurnut / rimzurnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) (e)rmuzurrè / rimzurrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) r(i)muzuréve / rmuzréve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) (e)rmuzeure / rimzeure
pårt. erirece (dj’ a, vos av) r(i)muzuré / rmuzré
Ôtes codjowaedjes come muzurer

Ou adon, on codjowaedje rén k' da lu, avou dobe bodje A :

m(u)zurer u muzrer : {{-codjow-|troke=1|A=m(u)zur|A.2=muzr|B=m(u)zur|C=m(u)zeur|come=muzurer}}
rimzurer u ermuzurer / rmuzurer u rmuzrer : {{-codjow-|troke=1|A=r(i)muzur|A.2=rmuzr|B=(e)rmuzur|B.2=rimzur|C=(e)rmuzeur|C.2=rimzeur|come=muzurer}}

(i gn åreut k' muzurer et rmuzurer di cisse sôre la)

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

oyi, ça nos spågnreut des dobes futurreces & condicioneus; les djins n' åront k' a apliker, come tos les raprindisses el front (ey el fijhèt ddja) po 36000 mots.

Si ça va, i fåreut rcopyî l' tåvlea dins les 9 pådjes d' infinitifs !!!!!

  • muzurer u muzrer u mzurer
  • rimuzurer u rimzurer u rimuzrer u ermuzurer / rmuzurer u rmuzrer
Srtxg (copinercontribouwaedjes)
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) rimzeure / r(i)muzeure
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) rimzurez / r(i)muzurez / r(i)muzrez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) rimzurans / r(i)muzurans / r(i)muzrans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) rimzurnut / r(i)muzurnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) rimzurrè / r(i)muzurrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) r(i)m(u)zuréve / r(i)muzréve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) rimzeure / r(i)muzeure
pårt. erirece (dj’ a, vos av) rimzuré / r(i)muzuré / r(i)muzré
Ôtes codjowaedjes come muzurer

Li viebe avou l' betchete ri- est målåjhey, i gn a troes bodjes possibes pol bodje A; les modeles ni l' sopoirtèt nén; adon i fåt dner les diferins codjowas ;

vocial on meyeu tåvlea:


{{-codjow-|troke=1
 |A=r(i)m(u)zur
 |A.2=r(i)muzr
 |IP1p= rimzurans / r(i)muzurans
 |IP2p= rimzurez / r(i)muzurez
 |DIE1s= rimzuréve / r(i)muzuréve
 |PE= rimzuré / r(i)muzuré / r(i)muzré

 |B=rimzur|B.2=r(i)muzur
 |C=rimzeur|C.2=r(i)muzeur
 |come=muzurer}}
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dji saye ene tripe rifondowe, po fé plaijhi a tertos. On pôrè ridisfacer s' i fåt

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

U si dji shû vosse prezintaedje

muzurer / mzurer ; muzrer

{{-spodiv-|muzurer|mzurer}} + {{MR|muzrer}}

L' ôte prezintaedje ki dj' a ddja fwait po muzureu & muzuraedje, c' est

{{-trif-|...|...}}

Dijhoz çou ki vos plait l' mî (si vos avoz les pinses di wårder les 3 cognes).

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Purade come çouci :


  • so les pådjes "muzurer" et "mzurer" :
Dobès rfondowes
m(u)zurer muzrer
Plinne cogne Spotcheye cogne
muzurer mzurer
 {{-drif-| cial= {{loyén|m(u)zurer}} | muzrer }}
 {{-spodiv-|muzurer|mzurer}}


  • sol pådje "muzrer"
Dobès rfondowes
muzrer m(u)zurer
 {{-drif-| cial= muzrer | {{loyén|m(u)zurer}} }}
  • so les pådjes "rimzurer", "rimuzurer", "ermuzurer" et "rmuzurer"
Dobès rfondowes
rimzurer / (e)rmuzurer r(i)muzrer
Alofômes
Sipotchåve voyale Divanceye voyale Sipotcheye cogne
rimzurer u rimuzurer ermuzurer rmuzurer
 {{-drif-| cial= {{loyén|rimzurer}} / {{loyén|(e)rmuzurer}} | r(i)muzrer }}
 {{-spodiv-ri|{{loyén|rimzurer}} u {{loyén|rimuzurer}}|ermuzurer|rmuzurer}}
  • so les pådjes "rimuzrer", "ermuzrer" et "rmuzrer"
Dobès rfondowes
r(i)muzrer rimzurer / (e)rmuzurer
Alofômes di r(i)-
avou ene sipotchåve voyale avou ene divanceye voyale sipotcheye cogne
rimuzrer ermuzrer rmuzrer
 {{-drif-| cial= {{loyén|r(i)murer}} | {{loyén|rimzurer}} / {{loyén|(e)rmuzurer}} }}
 {{-spodiv-RI|muzrer}}


Djel mete si muzureu

Répondre à « Rifondaedje muzurer »
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

li mot est metou come "munou" dins l' wiccionaire; mins il est spotchåve; ça n' divreut i nén esse avou "i" ?

C' est insi dins les egzimpes minme (dj' ô bén, l' årtike wiccionaire ni shût nén todi l' sicrijhaedje do mot vudete); ey eto avou "i" po totes les disfondowes do mot k' on trouve dins m' DTW.

On spotchåve "u" on l' eploye, e rfondou, fok dins "m(u)nujhî"; ki n' a nén d' disfondowes avou "i" mins avou "u" ey "è".

@Reptilien.19831209BE1 : cwè ndè pinsez vs ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Li mot "minouwet" (viye dans, fr:menuet), ki est do minme bodje, est avou "i" dins : minouwet [E1]; minouwêt [E34]

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Oyi, iva, po "m(i)mou, m(i)nouwet.

Tins k' on est dins les prumirès sillabes mu-, dji vôreu bén rprinde li cas di m(u)zurer (rifondaedje d' asteure) et aconter les disfondowes del Hôte Årdene "mèzrer, tot acceptant on modele m(u)z(u)rer, avou don troes bodjes possibes: muzurer, mzurer & muzrer. U adon, fé come po r(i)v(i)ni u r(i)t(i)ni : 2 cognes bodjreces come rivni / rvini; ritni / rtini; adon djusse wårder mzurer & muzrer.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)
Répondre à « m(u)nou => m(i)nou »
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

@Lucyin@Reptilien.19831209BE1

Ci modele la va foirt bén po les familes tourner, wårder et poirter :

rawårder;7;23;
wårder;7;23;14
apoirter;7;23;71
c(o)poirter;7;23;71
rapoirter;7;23;
repoirter;7;23;
r(i)poirter;7;23;
sopoirter;7;23;
epoirter;7;23;71,16
poirter;7;23;71
(mins colpoirter;;17;16 )
c(o)tourner;7;23;36
distourner;7;23;36
ratourner;7;23;
ricotourner;7;23;
r(i)tourner;7;23;
tourner;7;23;36
catourner;7;;36
racatourner;7;;
(mins tchantourner;12;; )
  • Gilliard 7 : modele tourner, A=tourn, B=C=toûn
  • Stasse 23 : acoirder, A=acoird, B=acoid
  • Francard 14 : modele wårder, A=wård, B=C=wåd
  • Francard 71 : modele poirter, A=poirt, B=C=poit
  • Francard 36 : modele tourner, A=tourn, B=C=toûn
=> tertos est d' acoird po les familes:
 tourner, wårder, poirter, 
 {{-codjow-|troke=5|A=~tourn|B=~toûn|come=wårder}}
 {{-codjow-|troke=5|A=~wård|B=~wåd|come=wårder}}
 {{-codjow-|troke=5|A=~poirt|B=~poit|come=wårder}}
=> mins nén (fåreut corwaitî et fé des modeles a pårt) po :
 * bourder (Gilliard 12, Stasse 23)
 * balourder (Gilliard 12, Stasse 17)
 * lourder (nén trové, mins balourder 12:17:)
 * dårner (nén co trové)
 * pårler (Stasse 26, Francard 28)
 * dispierter (Gillard dobe 7&12, Stasse 23)
 * sorrezierver (nén trové, mins conserver 3:17:81; prezerver 12&3:17&15:81)
 * aworter (nén trové; mins schorter Gilliard 12)
 * enancrer ( Stasse 17, Francard 42)
 * spayårder (nén co trové)
 * xhinårder (nén co trové)
 * kixhårder (nén trové, mins schårder 12:17:16)
 => i m' shonne ki les viebes fwaits so on mot -å(r)d+er si codjowèt avou mouyeye (come c' est metou po schårder dins Gilliard et Stasse)

(si vos avoz les modeles Francard po ces viebes la, vos les ploz dire cial)

Répondre à « Codjowaedje modele wårder »
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

@Reptilien.19831209BE1@Lucyin

(viebe;Gilliard;Stass;Francard)

aporçure;65;131;
conçure;65;131;
perçure;65;131;
riçure;65;131;158
c(o)shure;65;131;
porshure;65;131;
shure;65;131;158
  • Gilliard 65 : modele shure, A=C=shuv, B=shû
  • Stasse 131 : modele shure; A=shuv, B=shû, C=shûxh; PE=shû / shuvou
  • Francard 158 : modele shûre; A=shujh, B=shû, C=???; PE:shû / shujhou
 => e rfondou: dobe codjowaedje:
 a) shure, A=C=shuv, B=shû, PE=shû / shuvou
 b) shure, A=C=shujh, B=shû, PE=shû / shujhou
 
Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) shû
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) shuvoz / shujhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) shuvans / shujhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) shuvnut / shujhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) shurè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) shuveu / shujheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) shuve / shujhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) shû / shuvou u shujhou
Ôtes codjowaedjes come shure

 Rawete:Codjowaedje do walon/shure

Kesse : fé l' dobe codjowaedje eto pol famile riçure, aporçure,.. ou seulmint po shure, porshure, kishure ?

conçure a-st ene doblete concevoer :

  • Francard 166 : modele concevoer, A=B=concev, C=conçoev, IP3s=i conçoet
Répondre à « Codjowaedjes modeles riçure, shure »
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

@Lucyin, @Reptilien.19831209BE1 Les kékes viebes di ces sôres la sol wiccionaire avént stî metous avou on codjowaedje "come tchicter"; mins c' est nén l' cas :

 aboirder;12;17;16
 boirder;12;17;16
 disboirder;12;17;16
 acoirder;12;23;15,16
 racoirder;12;23;
 coirder;;23;
 concoirder;;23;16
 discoirder;;23;
 målacoirder;;23;
 ricoirder;;23;
 dizacoirder;;;16

Les deus familes sont-st ene seule dins Gilliard (Nameur) et Francard (Bastogne); mins po Stasse (Lidje) ele sont diferinnes.

Vocial les modeles :

  • Gilliard 12 : modele aprester, A=aprest, B=C=aprestêy
  • Francard 15 : modele acoirder, A=acoird, B=C=acoid
  • Francard 16 : modele mascårder, A=B=C=mascård
  • Stasse 17 : modele goster, A=gost, B=C=gostêy
  • Stasse 23 : modele acoirder, A=acoird, B=C=acoid
=> pol famile "aboirder", Nameur et Lidje sont d' acoird pol mouyêye
=> e rfondou : modele aboirder, A=aboird, B=C=aboirdêye
(modele a pårt di "tchicter", po poleur mete ene note pol codjowaedje coinrece B.Å.)
{{-codjow-|troke=1|A=~boird|B=~boirdêy|come=aboirder}}
Rawete:Codjowaedje do walon/aboirder
=> pol famile "acoirder", Lidje et Bastogne sont d' acoird (eyet l' prinde come modele d' ene famile)
=> e rfondou : modele acoirder, A=acoird, B=C=acoid
(modele da sinne, po pleur mete ene note di codjowaedje coinrece Nameur)
{{-codjow-|troke=1|A=~coird|B=~coid|come=acoirder}}
Rawete:Codjowaedje do walon/acoirder
Répondre à « Codjowaedje modeles boirder, coirder »

Codjowaedje des viebes del prumire troke avou l' coron -ster

15
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Pocwè çk' ele dobe cogne -sse(s) n' a nén stî ritnowe e Rfondou po IP123s et SP123s, metans coster : ça costêye / cosse ?

  • costéye C54
  • koss E203
  • cosse E1, S0
  • cousse O0,O4

et l' minme po goster : ça gostêye / gosse ; oister : dji n' oistêye / oisse nén...

evnd. evnd.

Ça m' shonne tolminme foirt sipårdou, neni ?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dji n' so nén conte. Ça n' a måy sitî atåvlé. C' esteut dandjreus po n' nén mopliyî les sôres di codjowaedjes. So l' Årdene nonnrece, c' est come çoula ossu. ça cousse, ça gousse, dju rônsse la taule.

Come gn a pus grand djin ki boute so li rfondaedje, et k' nos estans d' acoird nozôtes deus, on l' pout mete come acertiné. MINS: i l' fåreut scrire:

Dji vos rdene li mwin.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

gn a eto "arester" ki l' court codjowa est acertiné dins l' mot resse-boû (plante k' arestêye les boûs atélés).

Ces coûtès fômes la sont bén ahessåves cwand on rfond del powezeye, ca avou les ôtes, on a on pî did pus.

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

@Srtxg

Come c' est cåzu l' minme sacwè po l' coron -rser (li R toume, li S est foirt) : vierser (viersî), dji viesse, nén dji viersêye (vierseye), et po -rdjî/-rtchî : tcherdjî, dji tchedje (li R toume, li DJ/TCH est foirt), dji mi dmande pocwè toirtchî si codjowe dji toirtcheye et nén dji toitche (« on twètche » E1, ça divreut esse li minme divins CO4) ; fortchî : dji fotche (C54 « dji fortchîye/fotche ») ?

On direut k' e walon li S est pus foirt kel T lu-minme pus foirt kel R.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

motoit ki "toirtchî" vént di "toirtyî" ?

li corwaitaedje do codjowaedje des viebes c' est ene sacwè ki dmeure co a fé (dj' a cmincî a rascode des infôrmåcions; pol moumint dj' a on gros fitchî tåvleu a mitan rimpli; i fåreut l' mete so ene båze di dnêyes po poleur vormint ovrer dsu)

Vocial les diferins codjowaedjes dins les 3 grands lives di Codjowaedje ki dji cnoxhe (Gillard (Cinte), Francard (Sud), Stasse (Ess))) po les familes di viebes:

toirtchî
fortchî
schoircî
amoircî
  • Gilliard:

toirtchî et fortchî : modele 27

fortchî (A=fortch-, B=C=fortchîy ou B=C=fotch-); dobe codjowaedje; sicrît avou l' betchfessî "ey" do rfondou ça dene: (A=fortch, B=C=fortchey- ou B=C=fotch; dji fotche ou fortcheye, nos fortchans, i fotchnut ou fortcheynut, dj' a fortchî).

schoircî (disfondowe [-si:]) : modele 24

bambî (bambyî) (A=bamby- B=C=bambîy-; dji bambîye, nos bambians, i bambîynut, dj' a bambî); e rfondou on eploye li betchfessî "ey", di pus po l' infinitf et l' pårticipe passé on eploye -yî (nén djusse ); c' est l' 3inme troke da Hendschel: (A=bamby- B=C=bambey-; dji bambeye, nos bambians, i bambeynut, dj' a bambyî).

schoircî (disfondowe [-ʃi:]) : modele 25

chwarchî (schoircî) (A=chwarch- B=C=chwarchîy-; dji chwarchîye, nos chwarchans, i chwarchîynut, dj' a chwarchî)

amoircî : modele 18

picî (A=B=C=piç-, dji pice, nos piçans, i piçnut, dj' a picî) come «baxhî» mins candjmint c <-> ç

amôrcî, dj' amôrce, nos amôrçans, il amôrçnut ni shût nén l' fonolodjeye walone (c' est co pé avou dèzamôrcer); mins on l' pôreut erîler : dj' amoice, nos amoirçans, il amoiçnut

=> toirtchî & fortchî : dobe codjowaedje, come tcherdjî ou (cåzu come) netyî.
=> schoircî : (cåzu come) netyî
=> amoircî : come tcherdjî
  • Francard:

toirtchî : modele 101 ou 104 (kitoirtchî:104, distoirtchî:104 u 101, ratoirtchî et toirtchî:101)

(101) ratôrtchi, -tyi (ratoirtchî) (A=ratôrtch- ou ratôrti- [ratɔːrtj], B=C=ratôrtî-; i ratôrtîe, i ratôrtchant, -tiant; i ratôrtîrè; ki dj' ratôrtîche; dj' ê ratôrtchi, -tyi)
(104) tchèrdji (tcherdjî) (A=tchèrdj-, B=C=tchèdj-; i tchèdje, i tchèrdjant; i tchèdjrè; ki dj' tchèdje; dj' ê tchèrdji)

fortchî : modele 109

martchi (mårtchî) (A=B=C=martch-; i martche, i martchant; i martchrè; ki dj' martche; dj' ê martchi)

schoircî : modele 102

chwarci (schoircî) (A=chwarç-, B=C=chwaç-; i chwace, i chwarçant; i chwaçrè; ki dj' chwace; dj' ê chwarci)

amoircî : modele 57 (amorcer)

valser (A=B=C=vals-; i valse, i valsant; i valsrè; ki dj' valse; dj' ê valsé)

amorcer est del prumire troke, mins on pôreut, come po Gilliard, erîler come tcherdjî; do côp:

=> toirtchî : dobe codjowaedje, come tcherdjî ou (cåzu come) netyî.
=> fortchî, schoircî, amoircî : come tcherdjî


  • Stasse:

toirtchî : pådje 69

tchèrdjî (tcherdjî) (A=tchèrdj- B=C=tchèdj-)

fortchî, efortchî: pådje 66 (mmins refortchî pådje 69!)

ècorèdjî (ecoraedjî) (66) (A=ècorèdj- B=C=ècorèdjèy-)

schoircî : p. 68

bèzècî (bezaecî) (68) (A=bèzèç- B=C=bèzècèy-)

amoircî : p. 70

amwèrcî (amoircî) (70) (A=amwèrç- B=C=amwèç-)
  • Stasse simplifyî (seulmint les diferinces di codjowaedje, nén d' ortografeye) :

toirtchî, amoircî : pådje 69

tchèrdjî (tcherdjî) (A=tchèrdj- B=C=tchèdj-)

fortchî, schoircî: pådje 66

ècorèdjî (ecoraedjî) (66) (A=ècorèdj- B=C=ècorèdjèy-)
=> toirtchî, amoircî : come tcherdjî
=> fortchî, efortchî, schoircî : avou moyeye (mins c' est _foirt_ corant; bråmint ni sont nén rpris insi e rfondou; do côp, on pout prinde come tcherdjî (c' est l' cas do modele ecoraedjî) si dins ls ôtes codjowaedjes ça shût çoula.


Tot metou eshonne, on pôreut atåvler :

=> toirtchî : dobe codjowaedje so 2, come tcherdjî dins 1 => dobe codjowaedje e rfondou
=> fortchî : dobe codjowaedje dins 1, come tcherdjî dins 1, avou moyeye dins 1 => dobe codjowaedje e rfondou
=> schoircî : moyeye so 2, come tcherdjî dins 1 => avou moyeye e rfondou
=> amoircî : moyeye seulmint dins l' codjwoaedje lidjwès => come tcherdjî e rfondou 
toirtchî
dji toitche u toirtcheye, nos toirtchans, i toitchnut u toirtcheynut
fortchî
dji fotche u fortcheye, nos fortchans, i fotchnut u fortcheynut
schoircî
dji schoirceye, nos schoirçans, i schoirceynut
amoircî
dj' amoice, nos amoirçans, il amoiçnut
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Adon:

  • dji toitche + dji toirtcheye
  • dji fotche + dji fortcheye
  • dji schoirceye
  • dj' amoice

Dj' a fwait amoircî, mins po toirtchî, li modele {{-codjow-|troke=2|A=toirtch|B=toitch|B.2=toirtch|come=waitî}} ni va nén.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

I n' aveut pont d' rîles di dobe codjowaedje pol modele del 2inme troke; djels a radjouté.

Eto, s' i gn a on dobe codjowaedje, ça n' pout nén esse come=waitî, ki lu n' end a k' on seu (toirtchî c' est ene famile da lu; avou ratoirtchî, evnd a mete come=toirtchî).

Eyet l' 2inme codjowaedje, c' est B.2=toirtchey (dji l' a coridjî sol pådje toirtchî)

Djels a eto metous a djoû sol coridjrece eyet l' codjowoe.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Co des candidats del deujhinme troke å dobe codjowaedje (poy k' on a-st askepyî cisse categoreye la avou "toirtchî":

Loucans ossi tos les viebes do Modele:-cohertch-

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

@Srtxg: Dj' a rcopyî li modele "toirtchî" po ces deus viebes la, so leu pådje.

Dj' a sayî d' candjî li modele Modele:-cohertch-, mins dj' a rnoncî. Fåreut motoit vey viebe pa viebe (end a ene pitite dijhinne, mins sacwants parints inte zels.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

li modele -cohertch- (ki n' divreut pus esse eployî, come les ôtes -coxxxx-) est eployî nén seulmint po hertchî, mins eto po:

 verdjî;;66;105
  • Stasse 66: modele ecoraedjî, A=ecoraedj, B=ecoraedjey (dins Gilliard, Francard ey e rfondoun li famile d' ecoraedjî c' est A=B=ecoraedj; et ècorèdjî et rdjî ni dvrént nén esse dins ene minme famile... dji notre djusse "verdjî" est avou mouyeye dins Stasse)
  • Francard 105: modele verdjî, A=verdj, B=verdjey
 => les deus wice ki l' viebe aparexhe ont l' minme codjowaedje, avou mouyeye
 => e rfondou: verdjî, A=verdj, B=verdjey
 {{-codjow-|troke=2|A=verdj|B=verdjey}}
 foirdjî;25;66;
 rifoirdjî;25;66;
 foirdjî;25;;;
 goirdjî;25;;;
 disgoirdjî;;;57
  • Gillard 25: modele schoircî, A=schoirç, B=schoircey
  • Francard 57: modele valser, A=B=vals (c' est on calcaedje setch do francès, avou ene sillabe V-l-s ki n' si pout nén e walon; prôbablumint ki c' est po "dègôrjer" ou ene sacwè insi)
 => Nameur et Lidje ont on codjowaedje avou mouyeye
 => e rfondou foirdjî, A=foidj, B=foirdjey
 {{-codjow-|troke=2|A=~oirdj|B=~oirdjey|come=foirdjî}}

-cohertch- est eto eployî po "rehargnî"; dins m' djivêye dji n' trouve avou -rgn- ki (avou ene sitoele mots nén rfondou):

  • rèwargnî;25;;

spårgnî;20;64; aboirgnî;20;69; asboirgnî;20;;

  • cwargnî;25;;
  • lwargnî;25;;


  • Gilliard 20 : modele astårdjî, A=astårdj, B=astådj
  • Gillard 25: modele schoircî, A=schoirç, B=schoircey
  • Stasse 64 : modele magnî, A=B=magn (uh??? c' est surmint ene flotche di tapaedje di m' pårt, ou ene flotche dins l' live Stasse, spårgnî ni pout nén esse come magnî)
  • Stasse 69: modele tcherdjî, A=tcherdj, B=tchedj
=> pol seu avou on codjowaedje seur so deus lives c' est avou piede di cossoune
=> c' est l' cas eto e rfondou po "spårgnî"
=> e rfondou, spårgnî et (famile di boirgnî) A=spårgn, B=spågn
 {{-codjow-|troke=2|A=~rgn|B=~gn|come=spårgnî}}
(a noter ki les troes ki dmorèt e dotance sont eto troes ki dji n' aveut nén sepou rfonde...)
=> "rehargnî" aveut stî metou avou mouyeye sol wiccionaire, come dins Gilliard... li mete insi pol moumint ?
 {{-codjow-|troke=2|A=rehargn|B=rehargney}}
=> po "loirgnî", i gn a "loigne" et "loignreye" k' apontèt purade po ene piete di cossoune
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

hertchî et s' famile :(les 3 limeros sont les modèles di codjowaedje Gilliard, Stasse et Francard):

hertchî;25;69;108
kihertchî;25;69;108
ahertchî;;69;
ehertchî;;69;
rahertchî;;69;
rehertchî;;69;
rihertchî;;69;
  • Gillard 25: modele schoircî, A=schoirç, B=schoircey
  • Stasse 69: modele tcherdjî, A=tcherdj, B=tchedj
  • Francard 108: modele hertchî, A=hertch, B=hetch
avou mouyeye a Nameur; avou piede di cossoune a Lidje a Bastogne
=> l' idêye di fé e rfondou on dobe codjowaedje avou les deus modeles
=> hertchî, A=hertch, B=hertchey u B=hetch
(modele diferin di toirtchî, ki lu a des dobes codjowaedjes coinreçmint eto)
 {{-codjow-|troke=2|A=~rtch|B=~tch|B.2=~rtchey|come=hertchî}}


toirtchî et s' famile:

 c(o)toirtchî;27;69;104
 distoirtchî;27;69;104,101
 ratoirtchî;27;69;101
 ritoirtchî;27;69;
 toirtchî;27;69;101
 etoirtchî;27;;;
 ristoirtchî;27;;;
 stoirtchî;27;;;

dedaj corwaitî pus hôt;

  • Gillard 27: modele fortchî, dobe codjowaedje; A=fortch, B=fortchey u B=fotch
  • Francard 104: modele tcherdjî, A=tcherd, B=tchedj
  • Francard 101: modele ratoirtchî/ratoirtyî, A=ratoirtch/ratoirty, B=ratoirtey
=> toirtchî : dobe codjowaedje so 2 (Nameur & Bastogne), come tcherdjî a Lidje => dobe codjowaedje e rfondou
=> toirtchî, A=toirtch, B=toirtchey u B=toitch
=> ene famile diferinne di hertchî eto cåze des cognes coinrece -rty- a costé di -rtch-
(etimolodjicmint ça vént di -tyî, pinse dju)
 {{-codjow-|troke=2|A=~rtch|B=~tch|B.2=~rtchey|come=toirtchî}}
Srtxg (copinercontribouwaedjes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Gråces. On vierè çoula po les viebes metou come "codjowaedje hertchî" cwand dj' årè tot fwait l' Rantoele 98 (dins 2, 3 djoûs).

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

A, dj' a ddja candjî les årtikes k' eployént -cohertch- po k' ça soeye comifåt sorlon çou k' a stî dit cial (vey li côde modeles ki dj' a metou e cråssès letes).

(i fåreut k' dji tuze a mete dins ene båze di dnêyes les infos des viebes ki dj' a, po:

  • ki ça soeye cweråve pa tertos so ene pådje waibe
  • ki dj' åye di l' aidance po-z ecôder çou ki manke co (i n' a k' ~10% ou co moens des viebes Francard)
  • fé l' ovraedje di corwaitaedje et di modeles pol codjowaedje a prinde e rfondou (çou k' on vént d' fé cial po les familes hertchî, toirtchî,... mins po tos les viebes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)
Répondre à « Codjowaedje des viebes del prumire troke avou l' coron -ster »
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Li mot est on calcaedje do francès rapetasser; les disfondowes ont "ss" et "ch"; "xh" ni va clairmint nén.

Di pus, li pus lådje oyowe est avou "ss"; avou les "ch" dins les coinces wice k' i chechleyèt voltî les "s"; do côp "ss" purade ki "sh" => rapetassî

@Reptilien.19831209BE1

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

por mi, ça va come vos djhoz. Dandjreus ki l' rifondaedje a stî assaetchî pal cawete -axhe (waeraxhe).

Dji rcandje vaici. El ploz fé sol DTW ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

ça aveut ddja stî metou sol tåve so So Berdelaedjes, vey li bate di dvizes. i gn a 7 moes.

Djôr aveut propôzé purade rapetacî (come picî, comincî, schoircî; k' ont tertos des des disfondowes [si:] et [ʃiː]), la ki, etimolodjicmint, ça vént d' on "c" latén.

D' èn ôte costé, ça shonne foirt esse èn epront do francès "rapetasser" (ki lu-minme vént do franco-provinçå; li latén wikt:en:pittacium a des dschindants dins tos les lingaedjes romans nonnreces, mins nén dins les lingaedjes d' oyi (k' ont-st eployî purade des dschindants di wikt:en:pettia (pîce, rapîçter)); li mot latén "pettia" est èn epront gålwès, dismetant ki "pittacium", lu, vént do grek.

Come ça shonne esse èn epront di rapetasser, et ki le motîs eployèt rapètassî ; adon li rfondaedje rapetassî mi shonne mî

Lucyin (copinercontribouwaedjes)
Répondre à « rapetaxhî => rapetassî »
109.214.53.96 (copinercontribouwaedjes)
Répondre à « sep(i)ance »
Résumé par Srtxg

=> maroner

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Bondjoû,

Vos avoz displaecî maroner => marner li 12 djun 2006; mins :

  • "maroner" est pus corant (5 motîs, dis 3 des 4 redjons d' Walonreye; siconte 2 motîs po "marner", ambedeus nonnreces, ey onk k' a eto l' cogne "maroner")
  • "maroner" si trouve dizo cisse cogne la dins R9

A moens d' noveas elemints, li rfondaedje divreut esse "maroner"; li candjmint serè fwait dins kékès samwinnes si pont d' råjhons contråves

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

oyi, våt mî prinde li pus lådje oyowe, asteure k' on a dipus d' sourdants.

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)
Répondre à « garzele ? »