Uzeu copene:Lucyin

Aller à la navigation Aller à la recherche

À propos de ce flux de discussion

Les copinaedjes di dvant ont stî årtchivés e Uzeu copene:Lucyin/Egurniyaedjes li 2020-08-27.

Èl-Gueuye-Noere (copinercontribouwaedjes)

Bondjoû Lucyin,


Tot rwaitant l' suddjet so m' pådje copene ; vos m' av dimandé d' ricweri après dijh frazes rifondowes avou "dal", î vocial d'dja cénk :

- "Li scrijheu raconte ses sovnances dal guere di 14." (Mahin, 2009)

- "On comis dal posse; C' esteut l' comis do martchand ki rçujheut l' ovraedje." (DTW, n.d.)

- "Å botike dal pitite mamance" (Dechamps, 1989)

- "Vocial les deus tchets dal pitite feye ki m' avént greté, ayir !" (Èl-Gueuye-Noere, 03/03/2021)

- "El cofe dal auto mi shonne, cwand minme, ene miete stritchot." (Èl-Gueuye-Noere, 03/03/2021)


Amiståvmint,


Èl-Gueuye-Noere

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Merci bén. Dji voe k' i gn a deus etimolodjeyes bén diferinnes:

  • dal guere di 14, comis dal posse = d' al = provnance
  • dal pitite Merance (flotche des waiburlins), dal pitite feye = da l' = apårtinance

Dji lzès va rmete dins dal

gn a djusse li 5inme ki sereut purade: el cofe di l' oto (simpe diterminåcion, divant voyale). Gn a ki l' payis d' Måmdiy k' eploye "dol" (po "del") divant voyale.

L' uzance di "dal" est pus spårdowe ki dji n' pinséve. Dji n' l' åreu nén metou pol simpe diterminåcion (2 fråzes a "dal").

Ki: c' est purade corant sol Coûtchant walon.

=> accepter dins tos les 3 sinses (apårtinance, provnance, simpe diterminåcion) divant cossoune.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

dal divant cossoune et mot femrin. Divant on mot omrin (kiminçant pa cossoune) c' est

Pa dvant voyale (omrin ou femrin) ça dvént da l’.

Å pluriyal dås (eto dåzès)

Ça shût l' atroclaedje di a+li (al, å, a l’, ås, åzès).

Les rastrindous årtikes sol pitite crojhete da Lorint (et pus spepieuzmint sol grande).

Eto l' dizo seccion Da, dal, då, dås..., ki dit:

 da, då, dal, dås,...  sont-st eployîs po des coplémints d' oridjene ou bén d' apartinance:

(sol grande croejhete, avou des egzimpes)

@Èl-Gueuye-Noere : si vos n' les cnoxhîz nén co, alez vey :

  • http://croejhete.walon.org/ Li grande croejhete da Lorint Hendschel; on nouzome ovraedje sol croejhete do lingaedje walon (et nén li walon did ci ou d' la, mins di tot ' walon); c' est foirt spepieus, avou vormint des egzimpes; li lingaedje des esplikêyes c' est e francès (li publik c' est ossu bén les cis ki vôrént aprinde li walon, ki les cis ki vôrént studyî l' walon, mins nén l' eployî)
  • http://picr.walon.org/ Li ptite croejhete da Lorint Hendschel, ene modêye ene miete simplifieye, et ki l' lingaedje des esplikêyes est e walon (li publik c' est les noû-waloneus, les cis ki vôrént aprinde li walon, po l' eployî paski c' est plaijhant)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Gråces pol ricweraedje da Djulén. Dj' a ddja rcoridjî deus eployadjes divant voyale (so les 30 prumîs) => waire a rdire.

Répondre à « dal / dål <=> del, di l', då, dal »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

ça n' costêye nén grand tchoi (cwate pitites letes), mins si vos tuzez k' ça n' sieve a rén, vos ploz "rixhorbi" (disfacer, come so on tåvlea) l' modele. A vos d' vir.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Waitîz co toquer [O90]: C99 a "toker" a costé di "toquer". ça pout siervi del vey so ene pÅdje di categoreye.

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

E francès eto on l' sicrît toquer, dji n' voe nén çou k' i gn a d' sorprindant. Et pocwè nén Categoreye:Mots do walon scrîts avou qu ezès vîs sistinmes u co Categoreye:Mots do walon scrîts avou ph ezès vîs sistinmes (son F sicrît PH, éléphant, Bernus), Categoreye:Mots do walon scrîts avou å e Feller, et minme pocwè nén Categoreye:Mots do francès scrîts avou ph divant l' ortografeye di 1990 (nénuphar, k' on scrît asteure nénufar)...

« ça n' costêye nén grand tchoi », ça fwait todi 8 letes senes (4 letes + 4 crolêyès åtchetes) k' i fåt sondjî a radjouter a tchaeke côp k' on mete on sfwait mot sol Wiccionaire (on poreut otomatijhî çoula avou l' module Lingaedje, mins bon, i l' fåt côder, et oniesmint dji n' a nén l' tins po çoula). Sins conter ki ça fwait 8 octets dins l' Wikicôde eredjistré dins l' båze di dnêyes ; + 28 octets dins l' côde HTML eredjistré dins l' muchete do programe Mediawiki et evoyî ås lijheus, ki n' ont nén tertos on conte Etrernete sins limite, çoula mopliyî på nombe d' uzaedje... et çoula sins conter l' côde prodût po les categoreyes.

I m' shonne k' on roveye li fondmint do Wiccionaire, k' est on diccionaire, nén ene båze di dnêyes lecsicografikes. Vos cnoxhoz on Wiccionaire k' a des categoreyes do minme djinre ?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

come vos vloz. (dj' aléve diner kékes egzimpes di E165: wanqueure s. f. : coiffure / wanquer (arch.) : coiffer u di S44 quichâde, quibin (betchete ki-) la kel "qu" est bén drole. Mins vos råjhons d' economeye sont bounes. => disfacez lu.

Répondre à « k=qu »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

li ci ki toke a l’ ouxh

Cwè çki fåt comprinde : ene djin ki toke a l' ouxh po sayî d' vinde ene sacwè, li ci ki fwait do F. porte-à-porte, on F. démarcheur ?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

ça pout esse çoula; ça pout esse biesmint ene djin ki bouxhe a l' ouxh po rintrer, et k' on n' sait nén kî.

- Moman, on bouxhe a l'ouxh. :: - Kî k' c' est co, ç' tokeu la, a des pareyès eures ?!

Dins l' hagnon "ratournaedje" metoz l' esplikêye (personne qui frappe à la porte) avou l' modele {{wa+fr}}. ça mostere li ritchesse do walon. Les diccionairîs (E1, C1, C106) end ont bén profité. Et djusse defini "action de..." "celui qui...". Dji sereu po wårder tot çoula (li bate di dvizes a stî edåmêye so èn ôte sudjet), paski, des côps, ça vos dene on ratournaedje bén walon po on mot k' a-st amoussî e francès d' ene ôte manire. Dierin tuzaedje (ayir): po fr. = remanier (on tecse) wa = rapougnî.

Dji voe k' i fåt co fé "tokeu 2" = 1. li ci k' esprind on feu 2. rinåd (wapeur ki monte d' on fond après ene walêye, pask' on creyeut k' c' esteut onk k' aveut fwait on feu). Dji m' vos va fé l' årtike.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

E200 i gn a des ---s padrî ratourné: des "excitateurs".

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

on pout mete li prononçaedje ådzeu, ca por mi, c' est l' minme mot (dinltins, po-z esprinde on feu, faleut "toker" avou des pires.

Répondre à « tokeu »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

C' est cwanlminme disrotant di vey kel frut et l' åbe n' ont nén l' minme bodje e rfondou (ki s' vout esse ene ortografeye normålijheye), adon k' les disfondowes sont-st erîlêyes.

  • FO4 : pèche → pèchî
  • E203 : pîh → pîhî
  • E212 : pîxhe → pîxhi
  • E1 : pîhe → pîhî (dji n' a nén trové les ôtès disfondowes do DTW)
  • E34 : pîhe → pîhî / pêche → pêcher
  • E170 : pîhe → pîhî
  • C9 : pètche → pètchî
  • FO94 : pèche → pè(t)chî
  • S0 : pèche → ?

Dji n' pou nén rwaitî divins C1 et O0 mins dji wadje ki sont-st erîlés eto. Por mi i fåreut candjî l' onk u l' ôte, ostant shuve li pus spårdou, avou -è-, neni ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Por mi dji pinséve ki c' esteut pîxhe, pîxhî;

Dji sereut purade po-z erîler so pîxh- ; paski "pîxhe" :

  • c' est l' cogne dins R13
  • est on mot ki si scrît e rfondou come dins on vî motî (E212)
  • on n' a nén li minme sicrijhaedje ki pol viebes pexhî et l' pexhe ås pexhons
  • les "disfondowes di lijhaedje" (pîxhe => pîhe/pîche) egzistèt po do bon (dismetant k' avou "pexhe" i n' a nén di "pèhe")

A noter k' on voet dins les disfondowes ene variance î/é (come po ceréjhe, on lét,...); mins dins ç' cas la, ça dvreut esse "péxhe, pîxhî" ("é" sol sillabe di fén, "î" ôtrumint; come po "ceréjhe, cerijhî"; "lét, lîtêye"; "lére, dji lé, nos lijhans.")

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Dji vén d' m' abaiti k' e francès c' est "pêcher" po les deus (pol pîxhî, l' åbe ås pîxhes; eyet po pexhî, prinde des pexhons).

Est çki "pexhî" po l' åbe ci n' sereut nén on "fås rfondaedje" fwait tot loucant l' mot francès ?


Li variyance e/i egzistêye eto etur l' itålyin (pesca, /peska/) eyet l' sicilyin (pisca, /piʃka/) (di fwait disk' a ouy dji pinséve ki l' etimolodjeye latene c' esteut "pisca"). En inglès "peach" c' est /piːtʃ/.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

FC99: pêche = pèche; pêcher = pètchî, pèchî.

nén dins O0, O81.

E212b: pîhe, pîhî

E21: pêche (l' åbe n' est nén la)

E9 : pîhe, pîhî (ricopiant E212, ca, dit-st i "asteure, on eploye les mots francès").

Dji n' a pus nole sovnance di cmint k' les deus mots ont stî rfondous.

Mins vos råjhons sont bén astokêyes => pîxhe /pîxhî

Si vos vloz bén rcandjî vaici (gn a ene miete d' ovraedje) et Pablo sol DTW, s' il astchait.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Dj' a discandjî sol DTW eyet l' wiccionaire (fât co vey sol wikipedia).

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

tot fwait.

Répondre à « pîxhe mins pexhî »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Savoz çou k' c' est on schineu ? Onk ki schene do bos ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

I gn a-st avou on clintcha, å cmince do motî R11, a radjouter tot l' parintaedje des cawetes possibes (-aedje, -eu, -resse, ...); minme po des mots waire (ou måy) eployîs.

C' est l' cas di "schineu"; si on cwirt sol daegntoele on nel trouve nole pårt.

C' est l' veur ki, s' i gn a-st on viebe "schiner", on pout fé on derivé "schineu" ki sereut compris come "onk ki fwait l' accion di schiner". Mins, d' èn ôte costé, on motî ça n' divreut nén esse on ramexhnaedje di possibilités mins di mots eployîs po do bon.

Dji pinse k' i fåreut disfacer cisse pådje la; si on djoû on scrijheu eploye li mot, soeye-t i lu tot seu dins bråmint d' tecses, soeye-t i ki d' ôtes l' eployèt eto, adon on pôreut (et on dvrè) fé ene intrêye dins les motîs.

Mins on mot ki nolu n' a måy eployî...

Come dji l' a dit po "mo-tcheråve" :

Fåreut i mete e plaece ene politike so les noûmots
Por mi oyi (å raeze, c' est nén çou ki s' fwait so les ôtes wiccionaires ?)
I gn a kéke tins d' çoula, dj' aveu-st atåvlé di n' nén mete (di ç' tins la c' esteut so Motî:) ki des mots k' estént ddja eployîs pa pus d' ene djin, oubonbén k' estént ddja epladîs dispoy on moumint (dj' ô bén, nén po on mot eployî djusse on côp).

Dji direu k' on mot ki s' trouve dins R11 mins k' on n' trouve nén dins des tecses eplaidîs, ni dvreut nén esse pris sol wiccionaire.

(d' ostant pus k' i gn a co télmint d' vraiys mots, eployîs lon et lådje, ki n' sont nén co rpris)

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

C' est ene idêye ki m' plait foirt bén. Ni mete ki des mots k' on stî eplaidîs (so papî u sol Waibe), tot l' moens pas deus djins, eployîs dins leu sinse (nén come erdijhaedje), mi shonne råjhnåve.

Dji n' so nén disconte les noûmots, lon did la, mins si siervi do Wiccionaire po fé rexhe des noûmots ki n' ont nén stî aveuri pa l' uzaedje, c' est fé piede tot credit å pordjet. Li Wiccionaire francès a stî ataké mwins côps sol minme sudjet, avou des mots edvintés (i nd a tos les djoûs) ki n' ont stî eployî k' onk u deus côps, metans : fr:croonder.

Gn a pus k' a rashonner çou k' a stî scrît håre et hote sol sudjet et askepyî ene esbåtche, sol modêye di : fr:Wiktionnaire:Critères d’acceptabilité des entrées, avou on tchapite po les noûmots.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Fåreut discramyî les 2 sudjets:

schiner: prumî rfondaedje di çou ki dji rfondreu asteure: "chiner"; i shonne ki dj' åye apresté l' mot diviè 2003, mins dji n' a måy yeu l' tins del mete (c' esteut l' atacmint do Wikipedia). Vola çou ki dji rtrove come brouyon:

schiner, 2. vini briber ås ouxh (tot fjhant des droles di djesses avou l' vizaedje). F. mendier. vi, mendier, vi, mendier de l'argent, I vnént schiner ås ouxhs. Si ça continuwe, i fårè ki dj' våye schiner. Si pere schinéve dedja. v. briber, chiner [C1, S0, S109]; chinè [C13]

schiner, vt, colporter, vt, mendier, vt, quémander (de la nourriture, un service), Elle a co vnou schiner do boure (ramexhné pa M. Francard). Come i n' a rén po foumer, i schene do toubak a tertos (P. Defagne). rl a: briber, chiner [O0, S0]

schiner, vt, excéder, vt, ennuyer, vt, i m' vént todi schiner po aveur ene cigarete., chiner [O0]

schineu,

|schineu,

schineuse u

schinresse [o.f.n.] bribeu(se). Scran, sonkenaiwe, e schape dins ses sandales trawêyes, li xhineu saetche ses djambes tot di long del pavêye (H. Pètrez). Disfondowes: chineû, hègneû.

nm, mendiant, nm, quémandeur, C' est on schineu, il est tofer a l' bribe. v. bribeu, chineû [C13, S0, O100]

schineu, antiquaire, antiquaire, [S117]

schineu, -se, nm et f, celui, celle qui importune, loc nom, chineû [O0]

schene, nf, colportage, nm, mendicité, nf, chine1 [O0, S0]

>> aler al schene, aller quémander (de l'argent), aller solliciter (les voisins, les proches), [S0]

>> i vike avou l' schene, il vit de colportage ou de mendicité, [O0]

>> viker di schene et d' rapenes, vivre sans ressources fixes, [S0]

>> vini di schene et d' rapenes, provenir de sources suspectes, [S0]

>> as' fwait ene bone schene ?, la journée a-t elle été bonne ?, [O0]

schinaedje, nm, mendicité, nf, colportage, nm, chinâdje [O0]

schinaedje, nm, action d'excéder, nf, action d'ennuyer, nf, chinâdje [O0]

schinaye, nf, canaille, nf, mauvais sujet, nm, racaille, de la basse classe, nf, on n' hante nén voltî del schinaye , chinaye [C8, C13, O0]; chinâye [O2]

schinaye, nf, personne peu recommandable, nf, chinaye [O0]

schinaye, nf, carte de peu de valeur, nf, Ké fayé djeu ! dji n' a k' des schinayes. rl a: . chitot, chita, chinaye [O0]; chinâye [O2, O100]

schinaye, nf, menue monnaie, nf, chinaye [C13]

schinaye, nf, deuxième choix dans la fabrication des faux de Ciney, nm, v. cinresse, chinaye [C13]

schinayreye, nf, méchanceté, nf, canaillerie, nf, chinayerîye [C1, C13]

schinayreye, nf, ensemble de personnes peu recommandables, nm, c' est del schinayreye ki d' meure dins ç' dibout la, chinay'rîye [O0]; chinâyerîye [O2]

schinayreye, nf, ensemble de cartes de peu de valeur, nm, I n' a pont d' chance, i n' lyi vint k' del schinayreye. Kimint vloz prinde on djeu cwand on n' a k' del schinayreye ? (P. Defagne). rl a: schitrayreye., chinay'rîye [O0]; chinâyerîye [O2, O100]

Sourdants :

schiner
chinér [O0, O100], chiner [S0, C100]; chinè [C1, C13].


On n' pout nén dire ki c' est on mot eployî pa ene seule djin !!!!!!!!!


Rifondaedje

Sol R11, ça aléve esse schiner 2. Paski djel comprindeu-st adon come onk k' aléve ås måjhones po vinde des tchenas d' schinons. Ou adon pask' i xhinéve (fé des xhinêyes) po dmander (xhineu dins l' fråze da Petrez).

C' est dins l' sinse di "bribeus ås ouxhs" ki dji l' aveu discovrou, et rtrové dipus d' on côp, dins des scrijhaedjes d' après Nameur. Mins après, dji m' a-st abaiti ki c' esteut on mot k' egsistéve eto e francès (fr:chiner, chineur). ça fwait k' dj' aveu dins l' tiesse di l' rifonde come calcaedje do francès avou ch-.

Dji vén seulmint d' aler cweri les etimolodjeyes, dins l' Wiccionaire francès, ey eto dins G217, la k' il est p. 139: aller chiner: vendre aux portes comme colporteur; chineur: colporteur =fon chineû Ch 61 (le verbe n'est pas signalé).

Divant d' aler pus lon, l' etimolodjeye ki dj' aveu sondjî (vinde des tchenas d' schinons) est ene miete astokêye pa onk des sinonimes di "briber" håyné vaila: "prinde li tchena" (L113).

Asteure, l' etimomodjeye: les 2 sourdants sont d' acoird po dire ki ça sereut MOTOIT on sbetchaedje di "s' achiner", si draener, ki vént di schene (si casser l' schene do dos). Adon, etimolodjicmint, on rtchaiyreut so ene rifondowe "schiner"; vo nos rla wice k' on-z aveut cmincî.

EYET "s' échiner" / échiné a stî rfondou avou -sch- sol DTW (21089).

MINS: sol G217, gn a èn årtike etir so "s'échiner, s'éreinter" (notule 78). Gn a k' deus grandès disfondowes: "s' èchiner & s' achiner" (pont d' H u d' SK) => on a pierdou li loyén etimolodjike avou "schene".

=> Dj' atåvele di rfonde :

  • s' achiner (come sorwalonde, come dins "astaler", "afronté"), achiné (dins l' DTW, rashonner 2 intrêyes aschiner" 21089 et echiner 11417). Li disfondowe "èchiner" shonne eprontêye e francès (G217 p. 148) [avou l' idêye dirî l' tiesse, ki si ça sereut pår walon ci sereut (betchete "s-" + bodje schene) "si schiner" = s' èskiner (n' egzistêye nén) + si chiner (egzistêye, mins eto e Coûtchant walon).
  • chiner, chineu, et tote li parintêye.

Dijhoz mu cwè.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Asteure, li deujhinme pont. Dji tuze do côp ås femrins do no d' adjint avou l' cawete -resse. Prindans "dansresse". Si on aplike les rîles propôzêyes (si doet trover dins deus sourdants), li mot n' a nén s' plaece dins l' Wiccionaire (i n' est dins nouk des grands motîs d' Måmdiy E212, E21, E165). Come dji l' aveu rilevé dins w:Li lire måmdiyinne, dj' a ristî vey li passaedje. C' est on boket do w:Li spér del cinse. Adon, c' est on mot pår kinoxhou. Lacobén ki dji l' a rtrové dins Sourdant:E200, paski on l' åreut dvou codåné. Oufti. La co onk k' a passé inte les gotes !!!!

Si on vout 2 surdants, i nos fårè ossu rsaetchî toplin des mots di E177 eyet E203, les cis ki n' ont nén stî rprins pa Haust. Metans: suptantif [E203]; zultan [E203], ziblene [E203], citronî [E177], cîtrou [E177], tchazube [E177].

Veyoz bén ki ci n' est nén si åjhey ki ça.

Po rivni al cawete -resse, dj' a ddja rsaetchî "chinresse", paski l' mot "chiner" ni shonne egzister ki so Nameur et Tchålerwè, et l' cawete -resse sol Hôte Årdene. Mins fåt i fé insi ????

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Nén mezåjhe k' i soeye dins des motîs, mins i doet esse eployî.

Come sourdant, on motî a pus di pwès k' on roman, paski l' diccionairî k' a fwait l' ramexhnaedje a normålmint fwait l' ovraedje di verifiaedje des mots (c' est po çoula ki c' est impôrtant pol wiccionaire del fé ossu; i doet-st aveur ene fiyate ki, si on mot s' î trouve, on s' poye dire "a, oyi, si mot la dji nel cnoxhe nén, mins c' est acertiné k' il est eployî po do bon").

Si c' est on mot mot pår kinoxhou adon on l' ritrouvrè åjheymint dins des tecses, minme s' i n' est nén dins des motîs. årvierdimint, si on mot ni s' pout trover nole pårt, ni dins des motîs, ni dins des tchansons, ni des paskeyes, ni des romans, ni des årtikes di gazete,... motoit ki c' est nén on mot vormint eployî...

(notez eto ki dji n' so nén foirt tchôd po les concours di noûmots wice k' on dene des djivêyes di mots dins on lingaedje et saye di fé des noûmots. Si c' est po-z eployî l' mot, adon oyi, mins djusse po ndè fé ene ramexhnêye... s' i n' est nén epoloyî i serè rovyî et pierdou; )

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Dji so d' acoird po dire k' on motî n' est nén on live come èn ôte. On divreut awè afiyance åzès diccionairîs, minme si c' est l' veur ki Forir a rwalnijhî ene pekêye di mot francès.

Li kesse, c' est vormint di s' dimander s' i fåt mete sol Wiccionaire des mots come : mo-tcheråve‎ (edvinté pa Djôr), cwålistete (edvinté pa Èl-Gueuye-Noere), introdwîjadje (eployî pa Johan Viroux so s' waibe) minme s' on trouve el viebe introdwîre avou introducsion divins FO4, u co les noûmots del Bate del FLW nén eployîs, u fok pa ene djin.

Si deus djins eploynut on mot, por mi c' est assez pol radjouter el Wiccionaire (ça n' mi shonne nén esse trop dmander).

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Po "introdujhaedje" c' est l' cas :

  • c' est on derivé "normå" et directumint comprindåve a pårti d' on viebe
  • ça a stî eployî pa desu djins po moens (Johan, eyet eto mi, dit-st i l' fô, dins l' fitchî README del coridjrece :
2016-02-27 Pablo Saratxaga <pablo@walon.org>

(...)

  • introdujhaedje di drapeas d' motlî (lecsicografikes), eployîs pa
hunspell, po dire li sôre di mot (no, viebe, adviebe,...),

Min nerén, notez ki l' francès "introduction" a deus sinses :

  • onk k' on dit e walon "adrovaedje" : dj' ô bén dner des racsegnes divant d' kimincî
  • l' accion di fé moussî dvins, di radjouter dins ene nouve sacwè avou ds ôtes k' estént ddja la.

Dj' a-st eployî "introdujhaedje" avou ç' deujhinme sinse la; dji n' î åreut nén tuzé a l' eployî pol 1î (paski dj' eploye dedja "adrovaedje" po çoula)

(C' est eto l' aroke bén sovint avou les motîs classikes walfra ou franwal; i dnèt djusse on ratournaedje, sins conter ki l' mot dins l' ôte lingaedje a eto des ôtès sinses...)

Dj' a radjouté "introdure", "introduccion" et "introdujhaedje" dins l' DTW; po les definicions di "introdure" dj' a ratourné çou k' est dit po ca:introduir

Po çou k' est des noûmots des concours; l' eployaedje dins l' concours minme n' est bén seur nén on "sourdant d' eployaedje".

Eto, por mi, minme si ene seule djin eploye li mot, mins k' ele l' eploye sovint et screye bråmint (èn oteur k' a ddja eplaidî sacwants lives, on gaztî, evnd) ça pôreut aler sol wiccionaire. Ca l' "eployaedje" c' est nén seulmint li nombe di djins ki djhèt/scrijhèt on mot, mins eto l' nombe di djins ki l' lijhèt/oyèt.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

oyi, po les bates di noûmots, dji l' a ddja dit ås djuris. Zels-minmes ni djåzèt ki l' francès dins les delibés, et les bateus ni scrijhèt ki rålmint leus noûmots, pask' i n' sicrijhèt pont di prôze nén racontrece (gn a djusse Djowele Spierkel ki fwait ene foice po les rmete et les fé cnoxhe). Mins, pol "prestance" do walon, c' est cwanlminme bén do fé sawè a Tibî Meyî ki ça egzistêye.

Dins l' novea live sol radon, Willy Vanderschueren kimince insi: i fåt des noûmots po djåzer di novelès sacwès. Mins disk' asteure, tos les noûmots ki dj' a trové, c' est des calcaedjes do francès. Mins come c' est on dominne måy aboirdé e walon (li fizike nawearinne), ça våt les poennes d' elzès ramexhner. Dji va fé on novea rahouca sol divêye des motîs. Si vos n' avoz nén soscrît, dji vos l' pou ofri po vos oûs d' Påke. Dijhoz mu cwè.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

pol prumî pont (rifondaedje di chiner) (dji voe k' il est accepté sol DTW), ké codjowaedje ? Dins les payis ki l' mot est, gn a nou candjmint d' voyale => dji chine.

MINS dji pinse k' I FÅT ENE SEULE RîLE po les viebes avou l' dobe cawete -iner:

=> dji gruzene [Lidje: dji gruzinêye]; / dji chene [Nameur: dji chine].

Srtxg (copinercontribouwaedjes)
MINS dji pinse k' I FÅT ENE SEULE RîLE po les viebes avou l' dobe cawete -iner:

Mins motoit k' c' est nén l' cawste -iner, djustumint.

C' est interessant, dins l' codjowaedje Stasse, i gn a des viebes ki finixhèt avou -iner ki n' candjèt nén d' voyale; c' est des viebes la ki -in- est dins l' bodje (biner, afiner, dessiner, tressiner, ebeguiner).

"chiner" n' est nén eployî a Lidje, et do côp i n' est nén dins li codjowaedje Stasse; mins ça n' såreu esse on bodje "ch" avou ene cawete "-iner"; mins purade on bodje "chin(e)" avou ene cawete "-er" => codjowaedje come dessiner (dji dessine, nos dessinans)

A noter k' les viebes -iner do groupe 17 (pådje) da Stasse (avou mouyeye: dji gostêye) sont sovint eto des viebes ki l' fén -in- est dins l' bodje:

  • assaziner (assazin + -er; et nén *assaze + -iner)
  • cuziner (cuzén + -er)
  • disraeciner (dis- + raecene + -er)
  • edoctriner (doctrene + -er)
  • emagaziner
  • acertiner

...

end a tot l' minme ene pitite pougnêye ki c' est bén ene cawete -iner :

  • alourdiner
  • djåspiner
  • droumtiner
  • gotiner
  • ploviner
  • moziner

Vocial ene djivêye des viebes sol codjowoe (ça våt ç' ki ça våt; c' est nén complet, et i gn a motoit des flotches, mins ça dene ene idêye) des viebes del prumire troke ki finixhèt avou -iner et ki n' candjèt nén d' voyale :

  • assaziner
  • dessiner
  • mådjiner, imådjiner, rimådjiner
  • satiner
  • takiner
  • tressiner
  • zinziner

(afiner, biner et ebeguiner n' î sont nén)

Les viebes -iner del sôre 17 di Stasse ki sont avou candjmint d' voyale sol coridjrece sont

  • des viebes avou ene vraiye cawete -iner
  • des viebes avou on bodje -én (ou -ene) e rfondou (eg: djårdiner, cuziner, eraeciner)

i n' a pus ki n' shuvèt nén çoula ki :

  • abominer
  • machiner (mins tot on tins on-z aveut rfondou "machene" purade ki "machine" => candjî a dji machine, nos machinans dabôrd?)

Et, po fini:

MINS dji pinse k' I FÅT ENE SEULE RîLE

Neni; c' est nén nozôtes ki fijhans les rîles, ele egzistèt ddja dins l' lingaedje dispoy des siekes. I n' a måy yeu d' rîle dijhant k' tos les viebes ki finixhèt del minme manire si codjowèt parey. Les viebes del minme famile oyi (cwand on fwait on viebe tot radjoutant des betchetes a èn ôte). Pa des côps c' est djustumint on codjowaedje diferin ki permete di dispårti les sinse; come pårti (dji pårti, nos pårtixhans) eneviè pårti (dji påte, nos pårtans).

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

A, come schineu esteut (il î est todi) divins l' parintaedje di schiner 1 (finde), dji n' åreu måy sondjî k' i faleut lére chineu, ki lu est acertiné po seur. C' esteut don ene ôte sacwè...

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

A ! asteure, dji sai bén pocwè k' dji l' a "edvinté". C' est pask' il esplike li no d' plaece "Xhleumont" (schineu-mont, avou schineu = xhineu => xh'neu => xh'leu + mont. Dji louke a ça dmwin (si on a des vîs scrijhas).

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Xheneumont (dé Battice)

TG4: mont aux bâtons, aux éclisses.

+ Xhénumont u Hénumont (dé Ståvleu) => no d' famile Hénoumont: mont aux bûches.


Oyi, li "u" u "eu", c' est li spotchåve voyale po raloyî les deus bokets di l' aplacaedje tîxhon (come borguimwaisse). => ci n' est nén l' cawete -eu do no d' fijheu. => rissaetchî "schineu = schinleu"

Dimwin, dji frè: schinler, schinlire, schinleu, schinlaedje, tos mots bén acertinés (w:Ene båke, 9inme shijhe).

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Mon Diu todi, c' est Mouze et les vås po discramyî l' exhea des parints di "schene" (bwès findou); "chiner" / s' achiner (calkés do francès, mins vinant do minme tayon-bodje) et xhiner (ki lu, vént di "simius", séndje).

Metans, po "si (s)chiner" = aler cron, tot djåzant do fi do bwès, + (radjouté) se cambrer, se tourmenter, se déjeter (E212), c' est tot l' contråve di si schiner = si finde; ça rshonne purade a si xhiner = fé des xhinêyes, avou ene boke tote crawieuse.

MINS si schiner e cwate, lu va bén avou l' sinse di "finde".

Vou dj' ricandjî "si schiner" a "si xhiner" po "si toide", tot wårdant po "si finde" (divni des schenes, po ene role di bwès) et "si schiner e cwate" (la bén acertiné pal ratourneure francesse cåzu l' minme) ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Mins li fi do bwès, c' est nén la, ki les bwès schinèt ?

(dj' ô bén : schiner = dispårti tot shuvant l' fi do bwès, come on direut schayî po les schayes ; å rvier di taeyî ki c' est côper sins shure li fi do bwès)

I gn a des åbes tot crawieus ki s' schinèt tot seus (tot shuvant l' fi do bwès), avou des coxhes ki s' kischåyèt (dj' end a veyou des sfwaits dimegne passé, end a e bwès d' Wixhou, ki sont tot malårdieus). Motoit k' c' est cisse sôre di ctoirdaedje la ?

Po l' saveur, i fåreut on definixha pus spepieus et nén djusse on ratournaedje e francès avou on seu mot.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

nonna ! C' est si hiner = si taper sol costé. Dins E212b, hinant (qui se déjette qui se tourmente (bois) est metou flotchreçmint avou hiner 1 = schiner.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Dji n' ireu nén ossu rade conclure.

hiner c' est "taper evoye", "taper foû"; çou k' est bén pus foirt ki "se tordre (en parlant du fil du bois)".

Mins, po des bwès k' i gn a, ki s' schinèt åjheymint et naturelmint, on fi do bwès ctoirdou, provoke djustumint on schinaedje a cisse plaece la.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Por mi k' a findou toplin des bwès, si "si schiner" = "si finde", ça n' pout nén esse "si ctoide, pol fi do bwès", c' est djusse li contråve. Si ça "hene", ça n' si "schene" nén bén (dji louke après des fotos avou des pates di beyôle, u d' sapén).

I fårè co tuzer, dabôrd.

Répondre à « schineu »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Dji m' dimande si n' fåreut nén fé ene dobe rifondowe po c' mot la, paski gn a tolminme sacwants motîs ki dinnut l' pronçaedje /sɛ̃/ (sins le S di fén) : O2,O3,O4,O90, E1,E203,E212...

Dji n' sai nén si gn a co des djins kel prononçnut dinsi. E1 dit ki sins′ est on noûmot.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Oyi, Lorint Hendschel li rfondeut insi. Mins por mi, gn a dtrop d' omofoneye: sins / sint / sin. Mins dji n' so nén conte di fé ene dobe rifondowe, veyanmint l' pwès des motîs. A vos d' vey.

Répondre à « sinse »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

C' est on noûmot, ki respond å francès oisillon ? Dji pinseu purade trover ene sacwè come oujhlet, avou l' raptitixhante cawete -et, respondant å vî francès oiselet, come i gn a ddja des parints avou -l- (oujhleu, oujhlî, oujhlaedje), mins dji n' trouve rén nerén.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dji n' a nole sovnance d' end awè yeu dandjî come noûmot. Dji louke dins les motîs waire trovåves (G152).

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Ci n' sereut nén oûjon [O0] (vaici) ?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Nén dins G208 (ALW), G151, G152 (k' a ojan = oyon = poyon d' åwe, mins c' est do gåmès), S101, S24. Gn aveut rén dins l' pådje di copene di Motî:oujhea ? (disfaceye).

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Gn aveut rén dins l' pådje di copene di Motî:oujhea ? (disfaceye).

Tot çou k' i gn aveut si trouve sol pådje dinêye. Gn aveut rén d' ôte.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Vos l' avoz ddja trové !!! (dji n' l' a seu rawè di R11.tar.xz) MINS !!! so O0, il est metou avou "oûja", mins c' est nost oyon (poyon d' åwe), et nén on ptit oujhea.

=> el rimete come disfondowe di "oyon"?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

u purade come dobe rifondowe, sol minme tcherpinte ki fr. oison, puski l' bodje oujh- egzistêye.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

A! dji voe k' on n' a nén ritnou "oyon" come poyon d' åwe, mins "oyot" (ça vént di G152 notûle "oison", mins c' est fonetike). C' est don çoula ki sereut l' dobe rifondowe.

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dji vén di raler vey les sourdants po "oison" = poyon d' oye. Al fén des féns, gn a k' troes mwaisses motîs: G152, S104 & O0. Les cogne di S117 sont "rfondowes" (coinreçmint) a pårti des deus prumîs.

G152: dji n' sai bén lére li fonetike "Gilliéron" des deus ponts ki dj' a rmetou (ôyon a Vresse, ôyot a Mambe) dins l' Rasgoutaedje (S117). MINS, les deus viyaedjes sont puvite tchampnwès.

Adon, on a ki S104 (ôyon => oyon, prononcî avou o long u nén, betchfessô oy), et oujhon (oûjon, O0). Come les deus mots ont deus bodjes diferins, dj' elzès wådreu tos les deus (on a bén "åwe" = "oye" po les meres, et dji n' a pont di parintêye pol poyon a pårti di "åwe").

Fårè ratinde l' ALW xxx (so l' aclevaedje) po vey s' i gn a des ôtes cognes ôte pårt e l' Walonreye. Mins dji serè kécfeye moirt ey eteré adon !!!

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Fwait sol Wiccionaire & sol DTW !

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Merci bén. C' est co ene boune bouye di fwaite.

Répondre à « oujhon »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Divins l' BSLLW  39 (u  26 deujhinme rîlêye) 1899, on trouve li Vocabulaire du métier des peintres en bâtiments, da Antoine Bouhon (Google Books). Dji nel trouve nén divins l' djivêye des motîs, on n' trouve ki E18 po Bouhon. Djel va mete so les Cmons.

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dj' el rimetrè. (c' est w:Johan Viroux k' aveut raspepyî les BSLLW, diviè 1992). Dji n' a måy ribouté dsu.

Répondre à « Antoine Bouhon »
Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Li prumî est divins R9 (vaici) et R11 (vaici) mins l' deujhinme est metou a proye et c' est on redjiblaedje eviè Moxhet so Wikipedia (w:proylî). Rén dvins l' DTW, rén so Berdelaedjes.

Come li definixha est ene miete diferin, dji n' sai cwè fé.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

Ces mots avou -î c' est des noûmots fwaits pa Lucyin po les familes di biesses (corespondèt ås nos laténs avou -idae pinse dju).

Motoit k' il a candjî di proye + î (derivaedje direk motoit nén atesté); eviè (proye + -l- + î) sol modele di proylet, k' on trouve, lu, dins des motîs.

proyî c' est l' veur ki c' est målåjhey a comprinde (ça ravize pus on viebe k' on sustantif di pus; et come sustantif dji tuzreu purade a on no d' mestî); di pus, li bodje c' est proye; mins l' mot ni vout nén dire « famile d' oujheas ki sont des proyes »... proylî, lu, est pus åjhey a comprinde, « famile d' oujheas come des proylets (des (ptits) oujheas ki tchessèt des proyes) »

Dji pinse adon ki l' istorike sereut « proyî », vî noûmont replaecî asteure pa « proylî » (c' est nén vormint ene viye disfondowe; fåreut i fé ene categoreye a pårt, ou reployî li categoreye "scrijhaedje nén standård" et mete des esplikêyes dins l' årtike ?)

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

oyi, fwait come proylet avou l' cawete -î.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

et po ces "vîs noûmots" la, on fwait ene categoreye a pårt, oudonbén on les mete come "sicrijhaedje nén standård" ?

Lucyin (copinercontribouwaedjes)

Dj' a djustumint ça avou des mots di cmon amazir marokin, scrîts come on les a todi ortografyî e latén Azrou => azro, = ⴰⵣⵔⵓ.

Mins les spepieus diccionaires d' asteure (Sourdant:TFN0) dinèt des ortografeyes avou des rinflêyès cossounes: ⴰⵥⵕⵓ.

Cwè fé?

  • Soeye-t i motoit djusse on rdjiblaedje.
  • U ene banire "intrêye flotchrece". Modele:flotche ?
  • u wårder les pådjes flotchreces avou on rdjiblaedje (come c' est asteure po azro)

@Reptilien.19831209BE1 Voste idêye, Djulén ?

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

"flotche" c' est foirt come mot; d' ostant pus si l' mot a stî scrît d' ene ôte manire davance (c' est diferin d' on scrijhaedje k' åreut todi stî veyou come flotchrece). "nén standård" mi shonne mî come lomaedje (et on pôreut reployî on côde "zgh-nst")

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Por mi, les rdjiblaedjes, i nd e fåreut li moens possibe. So les Wiccionaires on splike les mots k' ont stî eplaidîs (so papî, so Internete). Minme s' il ont-st ene ortografeye flotchrece (sorlon les rîles d' ene institucion, cf. fr:Catégorie:Fautes d’orthographe en français), minme s' i sont scrîts droldimint (constelaecion), et minme s' il ont stî eployîs so ene pitite termene (lingädje > lingaedje). Nén po les sincieusès djins ki ns estans, mins po les cenes ki serént bén binåjhes d' awè les racsegnes k' i rcwerèt. I gn a por mi del plaece assez, fåt djusse bén rindjî come i fåt les mots. Pablo a ddja eployî "sicrijhaedje nén standård" po occidjinne, mi ça m' va.

I fåreut djusse k' on s' mete d' acoird so l' uzaedje di c' groupe la, paski dji n' comprin nén vormint l' diferince inte mete occidjinne come sicrijhaedje nén standård pask' il a deus C, et ni nén mete k’nohyance avou li scrijha hy da Tossint, u co les mots avou l' sicrijha sh da Lejoly, eployîs pa nole soce di scrijheus e walon.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

ene ôte råjhon pol kéne les redjiblaedjes sont-st ene mwaijhe idêye so les wiccionaires : c' est ki minme si ça ireut pol walon, on n' sait måy ki cisse shûte di mots n' sereut nén on mot da lu dins èn ôte lingaedje; do côp, si on djoû ci mot la d' èn ôte lingaedje est radjouté, i fårè disfé l' redjiblaedje; ostant nel nén fé po cmincî.

Pol diferince "nén standård" eneviè "Feller" (po "k’nohyance" da Tossint); dji croe ki l' critere c' est ki, djustumint, dins l' motî da Tossint cisse manire di scrire la si vout esse on sistinme, dj' ô bén ene manire erîlêye di scrire; i n' a motoit nén bråmint des djins ki shuvèt ç' sistinme la, mins i gn a ene otorité ki c' est djustumint ç' motî la; normålmint ene djin s' riclamant do scrijhaedje Feller et vlant noter l' accint d' Ôvîfa, divreut scrire insi. Dismetant k' po "occidjinne", i gn a måy yeu on motî djhant ki c' esteut la l' manire di scrire li mot.

"k’nohyance" (ça dvreut esse avou l' voyale a l' atake; mins come c' est nén m' pårler, dji n' sai nén vormint si ça sereut ki-, ku-, keu- ou co ôte tchoi ...) est, po les shuveus do "sistinme Feller po l' accint d' Ôvîfa" totafwait standård do côp.

I gn a pol moens èn evandjîle k' a stî scrît insi (cial).

Lucyin (copinercontribouwaedjes)
Srtxg (copinercontribouwaedjes)

ça sereut purade {{L|zgh-nst}} : li modele {{L}} ni prind k' on seu paramete po les lingaedjes, on 2inme paramete n' est valide ki si l' prumî paramete est "s" (dj' ô bén po les intrêyes des letes/sicrijhas et nén des mots). Les côdes di lingaedje polèt aveur en dzo-côde pa drî ene loyeure (wa-fel, wa-vsis,...).

Mins i l' fåt defini dins Module:Lingaedje/data po k' ça rote (Reptilien l' a fwait po zgh-nst)

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

Dj' a metou proyî come sicrijhaedje nén standård, mins come il est dvins R9, i s' mete come rifondowe divins l' modele Orto.

Srtxg (copinercontribouwaedjes)

C' est nén on problinme dins Orto, les categoreyes al eployeyes c' est purade po les sôres di scrijhaedje (scrîta, vî sistinme, Feller et aparintés, rifondou).

"proyî" c' est nén on mot standård, mins i shût l' ortografeye do rfondou (eneviè "prôyî" ki sereut l' minme mot e Feller)

(d' èn ôte costé, dji n' metreu nén di hagnon "ortografeye" po on mot nén standård ki s' trouve dins on seu motî.

Ci hagnon la sieve, pinse dju, a mostrer l' continouwisté do lingaedje, ossu bén dins l' tins ki djeyograficmint. C' est interessant metans po pexhon di vey ki c' esteut scrît insi dins E212; eto d' vey li spårdaedje h/ch...

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)

d' èn ôte costé, dji n' metreu nén di hagnon "ortografeye" po on mot nén standård ki s' trouve dins on seu motî.

I va por mi ! Djel aveu metou po kel mot si stitche divins l' categoreye Mots ki sont dins l'esplicant motî so l' Aberteke, mins dji va djusse mete ene hårdêye divins l' hagnon Sourdant. Dji n' voe nén çou k' on pout fé d' pus.

Répondre à « proyî / proylî »
Résumé par Reptilien.19831209BE1

Fwait ! Etimolodjeye radjoutêye.

Reptilien.19831209BE1 (copinercontribouwaedjes)
Lucyin (copinercontribouwaedjes)

siya, ça a l' air d' asgur. Vos l' ploz mete insi.