afroyî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe « froyî » avou l’ betchete « a- » des viebes.

Viebe[candjî]

afroyî (v. å coplemint) (2inme troke) (codjowaedje)

  1. fé divni on solé come li pî do ci (del cene) k’ el mete ; fé prinde a on want li fôme del mwin do ci k’ el poite, tos les froyant.
    • Mes noûs solés, dj’ els a afroyî kékes djoûs divant d’ aler ås noices avou, po n’ nén aveur må les pîs e dansant.
    • Les djouweus d’ bale raetchèt dins leu want po l’ afroyî.
  2. mete pol prumî côp (on mousmint) ; si siervi pol prumî côp (d’ ene usteye).
    • Vosse bele cote di marieye est ddja tote cafougneye !
      C’ est rén, hin, come ça, ele serè afroyeye !
    • Il afroye si nouve pupe.
    • Dji m’ va afroyî m’ novele cougneye.
  3. esse li prumî ki passe so (on tchmin, on passaedje), et l’ rinde pus lådje, pus plat.
    • Les taessons afroyèt les pazeas, et après, tos les djibîs î passèt L. Mahin.
    • Avårci, c’ est les Celes k’ ont-st afroyî les prumîs tchmins.
  4. fé travayî pol prumî côp (ene machine, on moteur, ene oto).
    • Po bén afroyî on moteur, el fåt poûssî pa des côps a fond, mins nén lontins.
  5. fé l’ amour li prumî côp a (ene kimere).
    • Tins des noices, elle a afroyî l’ cote, et al nute, c’ est leye k’ a stî afroyeye.
    • Cwand i s’ a maryî, si feme esteut ddja afroyeye.
  6. fé fé des movmints a (on boket do coir) po l’ estchåfer.
    • Li djouweu d’ bale afroye si bresse.
    • Dj’ irans piter on cwårt d’ eure, manire d’ afroyî nos viyès djambes.

Ratourneures[candjî]

  1. afroyî on martchand : esse li prumî atchteu del djournêye.
  2. afroyî l’ gozî : (po rire) boere ene gote po rinde li gozî pus lådje po cåzer, po tchanter.
    • S’ i n’ sait tchanter, dinez lyi ene gote po-z afroyî s’ gozî.
  3. afroyî ene glissåde : passer l’ prumî so on ridoe, pol rinde bén ridant.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

(si siervi pol prumî côp)

Sinonimeye[candjî]

(fé fé des movmints po-z estchåfer)

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
  • afroyî : R9

Ratournaedjes[candjî]

mete, si siervi pol prumî côp
esse li prumî ki passe so on tchmin, evnd
fé travayî pol prumî côp
fé l’ amour li prumî côp
fé fé des movmints a (on boket do coir) po l’ estchåfer
afroyî l’ gozî
  • Flag of France.svg Francès : dégager la gorge
afroyî ene glissåde

Ratournaedjes[candjî]