Aller au contenu

hiyon

Èn årtike di Wiccionaire.
Li rfondaedje di ç’ mot cial est co so balance. Fåt i scrire « hiyon » u « houyon » ?

Etimolodjeye

[candjî]

Mot-brut (sorlon Haust); po E2, tayon-bodje mîtrin neyerlandès « heien » (trinner al tere); les deus bodjes n' acontèt nén li rapoirt prumioûle a l' aiwe; (etimolodjeye nén acertinêye)

Prononçaedje

[candjî]

Sustantif

[candjî]
singulî pluriyal
hiyon hiyons

hiyon femrin

  1. (fizike) mouvmint d' aiwe.
    • On n' atchtêye nén l’ pexhon tant k' naiveye co dvins s’ hiyon.
  2. hiket.
    • On vî velo ki rôléve a hiyons Motî del Hesbaye (fråze rifondowe).
    • Li tcherete a fwait on hiyon et dj' a cåzu toumé Motî Haust (fråze rifondowe).
  3. exhowe ki fwait avancî.
    • Mins cwand l' veye n' est pus k' on nukion
      Tot s' elaidixh, bouneur et djoye,
      Et çou k' on-z inme court vite evoye
      Cwand l' cour va fé s' dierin hiyon !
      Louis Lagauche, "Les belès eureus" (1928), p. 69 (fråze rifondowe).
  4. (mot d’ djeu) djeu wice k' i fåt s' elancî.
    • Ni djouwez nén å hiyon, c' e-st on trop laid djeu Motî Forir (fråze rifondowe).

Ratourneures

[candjî]
  1. diner l’ hiyon : fé bodjî hay.
  2. kischeure a xhiyons
  3. tcherwer a xhiyons : tcherwer tot crawiant.
  4. ni vindoz måy li pexhon tant k’ naiveye co dvins s’ xhiyon :  : i n' fåt nén vinde l' oû k' est co o cou del poye (si vanter d' ene sacwè k' on n' a nén co fwait).
  5. on n' atchete nén l’ pexhon tant k' naiveye co dvins s’ hiyon : On n' atchete nén ene sacwè k' on n' a nén veyou d' ses deus ouys.
    • Cobén d' côp k' des politikîs eyet des politicresses n' ont nén stî prindous dins des derams? Tot çoula po fé rmarker k' on n' doet djamåy vinde el pexhon tant k' naiveye co dins s' xhiyon — Samuël Domont, Li Rantoele, l° 106 p. 5.

Sinonimeye

[candjî]

Ratournaedjes

[candjî]
hosmint
exhowe
diner l' hiyon
ni vindoz måy li pexhon tant k’ naiveye co dvins s’ hiyon
on n' atchete nén l’ pexhon tant k' naiveye co dvins s’ hiyon