moriåne
Apparence
Etimolodjeye
[candjî]calcaedje do neyerlandès « mooriaan » (minme sinse).
Prononçaedje
[candjî]- AFE :
- diferins prononçaedjes : /mɔːʀ.jan/ /mɔʀ.jɑːn/ /muʀ.jɑːn/ /mɔʀ.jɒːn/ /mɔʀ.jɔːn/ Prononçaedje a radjouter (betchfessî å)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /mɔʀ.jɔːn/
- Ricepeures : mor·iåne
Sustantif
[candjî]| singulî | pluriyal |
|---|---|
| moriåne | moriånes |
moriåne femrin
- djin k' a l' pea hålêye, aprume tot djåzant des Arabes.
- djin avou ene noere pea.
- Les moriånes ont les tchveas crespous. — Motî Forir, A "moriânn" (fråze rifondowe).
- Et, tot loukant l’bêté qu’tchèrîve dizeû lès tiérs,
— Lûhante come on diamant so l’neûre pê d’on moriåne—
On råskignou tchantéve totes lès tchansons di si åme. — Joseph Mignolet, "Li tchant del croes", 1932, p. 17.
- (vî mot) (disconsyî uzaedje) noer esclåve.
- (Istwere) (rabaxhanmint) muzulman å Moyinådje.
- I s’rafiyîv bin trope dè cori l’z’avinteûres là, d’vins les tchauds paîs, di s’bate avou les måriônes et d’s’aritchi d’leûs trésôrs… — Joseph Mignolet, "Li Payîs des Sotês", 1926, p. 33.
- djin al pea maxhurêye di noer.
- Oneur ås tiesses di hoye, moriånes del Walonreye,
C' e-st a vos peres k' on l' doet,
Li trovaye del noere pire et l' tere ki fwait do feu ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.75, Dizos lès molètes (1935) (fråze rifondowe).
- Oneur ås tiesses di hoye, moriånes del Walonreye,
Ratournaedjes
[candjî]- on noer(e) moriåne : mannete djin
- fé çoula, c’ est laver on moriåne : çoula n' sieve a rén
Parintaedje
[candjî]Sinonimeye
[candjî]djin al pea hålêye, sortot d' avå l' Nôrd di l' Afrike
muzulman å Moyinådje
Ortografeyes
[candjî]Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
- måriône : — Joseph Mignolet.
Ratournaedjes
[candjî]djin al pea maxhurêye di noer
Francès : gueule noire (fr)
Addjectif
[candjî]| singulî | pluriyal | |
|---|---|---|
| omrin | moriåne | moriånes |
| femrin padrî | moriåne | moriånes |
| femrin padvant | moriåne | moriånès |
moriåne; (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)
- k' a ene aparince di moriåne.
- Cités do Noer Payis, moriånès overresses,
Corons, beures et terisses, infier di nos houyeus,
Wice ki l' tchanson del hoye est scrîte a côps d' havresses,
Et la ki l' cour del tere hansixh do feu griyeus— Louis Lagauche, "L' inmant", Å neûr payîs dè l’ hoye, (1947), p. 129 (fråze rifondowe).
- Cités do Noer Payis, moriånès overresses,
Sinonimeye
[candjî]Ortografeyes
[candjî]Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
- moriåne : LLag
Ratournaedjes
[candjî]Categoreyes :
- Mots do walon
- Walon
- Calcaedjes do neyerlandès e walon
- Mots avou l' betchfessî å
- Mots do walon di deus pîs
- Sustantifs do walon
- Motlî do walon po l' Istwere
- Mots do walon polant esse rabaxhants
- Mots do walon avou des ratourneures
- Addjectifs do walon
- Addjectifs ås cénk cognes ortografikes
- Addjectifs do walon metous padvant ou padrî