vicåreye

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Dobès rfondowes
vicåreye Equals sign.svg vicreye

Etimolodjeye[candjî]

Acmaxhaedje di « vicairreye » (paymints a on vicaire) eyet « viker ».

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
vicåreye vicåreyes

vicåreye f. (cåzu todi singulî)

  1. durêye del veye.
    • Il a yeu ene påjhire vicåreye, ene bele vicåreye.
    • C’ est la k’ dj’ a passé m’ vicåreye.
    • Oyi, l’ arivêye di nosse pitite feye, çoula oyi, dji m’ endè rmimberrè tote mi vicåreye. P. Sarachaga.
    • Li vicåreye est on tier k’ i fåt monter dressî, et l’ ridischinde so s’ cou. H. Forir (fråze rifondowe).
    • On côp k’ vos l’ åroz tchoezi, payî, et k’ vos l’ åroz a vosse mwin po l’ rapoirter e vosse måjhone, li cocmwår comince ene vraiye vicåreye. É. Gilliard (fråze rifondowe).
  2. (pus stroetmint) veye, veyowe come ene sacwè k’ i fåt viker, mins k’ a stî decidêye d’ avance pa ene Foice Dizeutrinne.
    • Bawaite : ci n’ est l’ difåte da nolu ; c’ est djusse li vicåreye ki t’ berlondje a håre et a hote, ki t’ moenne al disgoviene ey al disblouke; èn ti va sortot nén tchôker el tiesse ki t’ pôreus candjî åk a ça ! L. Mahin.
  3. laid pôve vicaedje.
    • vicåreye, oyi ké vicåreye, ké veye k’ on vike ! Vincent Delire (fråze rifondowe).
    • Nosse vicåreye, ci n’ esteut nén ene veye. L. Mahin.
    • Li vicåreye, c’ est ene sacwè scrîte pa Kafka, avou les imådjes da Dali. P. Sarachaga.
  4. veye (disdut, derame).
    • Kéne pôve vicåreye k’ il ont moenné del nute. H. Forir (fråze rifondowe).
  5. (djustice) droet d’ poleur viker tins di s’ vicåreye dins ene måjhon k’ on-z a vindou, dins l’ ratourneure : aveur li vicåreye e.
    • Il ont co l’ vicåreye e leu måjhon.

Ratourneures[candjî]

  1. po s’ vicåreye : po s’ veye durante.
    • Il a yeu l’ måjhone po s’ vicåreye.

Parintaedje[candjî]

Mots vijhéns[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
  • vicåreye : R13

Ratournaedjes[candjî]

durêye del veye
veye decidêye d’ avance pa ene Foice Dizeutrinne
laid pôve vicaedje
veye (disdut, derame)
mot d’ djustice