essegne

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén "signum" (sene), avou l' betchete «e-» (avou les rîles di scrijhaedje do son S).

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
essegne essegnes

essegne f.

  1. plake metowe so li dvanteure d' ene måjhon d' comiece (otel, cåbaret, botike) avou l' no et sovint on dessén dsu.
  2. dessén ki rprezinte on mestî, ene societé, evnd.
    • El bote, c' est l' essegne des coibjhîs Motî del Lovire (fråze rifondowe).
  3. marke po ricnoxhe ene sacwè.
    • I fåt fé ene essegne so vos bwès.
  4. fôme po fé de lives di boure, avou on dessén dins l' fond.
  5. sacwè d' veyåve ki sieve d' imådje a ene sacwè d' nén veyåve (sintimint, atuze, foû ptite sacwè).
    • Avou l' idêye d' astamper e walon ene essegne d' emacralaedje, on-z a ramexhné troes paroles k' avént l' cogne et l' oumeur k' i faleut: harlake, marlou eyet macrale, po fé "harloucrale" (A. Maquet).

Ratourneures[candjî]

  1. plake d' on comiece
    1. >> esse lodjî al minme essegne : pårtaedjî les minmès rascråwes.
      • Mins rovyîz vs ki vs estîz, cwand vos vs avez maryî Lodjî al minme essegne ? Portant vs avoz viké (E. Remouchamps).
    2. >> esse lodjî a ene boune, ene laide essegne : esse bén, må lodjî.
      • Dji voe bén ki ns estans lodjîs a ene bele essegne, cial D. Salme (fråze rifondowe).
      • Dj' estans vormint lodjîs al pire des essegnes Les cinas sont sins four n' a pus rén dvins les gregnes Modele:AJA (A.J. Alexandre).
  2. >> des orayes come des essegnes di bårbî : des grandès orayes.
  3. >> si mari d' essegne :
    1. si tromper d' ouxh
    2. prinde ene sakî po çou k' i n' est nén.
  4. dessén ki rprezinte ene soce, ene societé d' comiece.
  5. >> papî a essegne : papî avou l' essegne et l' adresse del djin u del soce dissu.

Parintaedje[candjî]

Mots vijhéns[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtes ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « essegne », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

± plake metowe so li dvanteure d' ene måjhon d' comiece
± dessén ki rprezinte on mestî, ene societé
± veyåve sacwè, imådje d' ene sacwè nén veyåve