aponde

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Do viebe «ponde» avou l’ betchete « a- » d’ aprepiaedje des viebes

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	apond
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	apondoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	apondans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	apondnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	apondrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	apondeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	aponde
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	apondou
Ôtes codjowaedjes	come ratinde

aponde (v. sins coplemint)

1. (cronolodjeye) si mostrer d' å lon aprume po les aireurs do djoû, li solea al pikete.
   • I vs shonna ki s’ vwès, pus doûce ki l’ ombåde
     Ki l’ vint sussene cwand l’ aireur apond,
     I vs shonna ki s’ vwès, pus doûce k’ ene ombåde,
     Dispiertéve vosse cour ki doirmeut e s’ wåde. — Émile Wiket, Fruzions d' cour, p.76 (fråze rifondowe).
   • C’ est twè, cwand apond l’ aireur,
     Ki fwait rizete å solo,
     Ou bén, cwand l’ beaté s’ mostere,
     Ele si bagne divins tes flots. — Louis Lagauche, Amon nos autes, tchansons tchusèyes, (1908-1912), «Li bat’lî» p.54 (fråze rifondowe).
   • E si aiwe, tos les oujheas del vå,
     Acorèt s' rafrister l' palå,
     Si rade k' å cir apond l' aireur. — Joseph Mignolet, "Fleûrs di prétins", p.70 (1929), "Li rèwe" (1926) (fråze rifondowe).
   • Padrî lu, Djôzef sinteut ene clairisté aponde e cir å raeze d' Hayna et d' Mwerveye. — René Brialmont, Douda d’Êwe d’Oûthe, p. 12 (fråze rifondowe).
2. ariver d' å lon, po ene djin.
   • Onk come l' ôte al fén do monde,
     Cwand ç' serè po nos djudjî,
     Diè reyrè d' nos vey aponde
     Si ns n' avans k' des sfwaits petchîs. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.149, Vîve Saint-Åbin (1937) (fråze rifondowe).
3. ariver, po èn evenmint.
   • I savént bén k’ on djoû, on divreut vey aponde li fén d’ totes ces batayes, et ossu li victwere. — Sicrijheuse di Hermåle-dizo-Hu, e-n on tecse sol guere di 14 (fråze rifondowe).

Ratournaedjes

si mostrer, pol djoû

• Francès : poindre ^(fr), se profiler ^(fr)

ariver d' å lon, po ene djin

• Francès : apparaître ^(fr), s’avancer ^(fr)

ariver, po èn evenmint

• Francès : arriver ^(fr), se profiler ^(fr)

Codjowa

aponde

1. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « aponde ».
   • Fåt k' il aponde todi å dierin moumint.