ovraedje

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Do viebe « ovrer » avou l’ cawete « -aedje ».

Prononçaedje

• AFE :
  • diferins prononçaedjes : /ɔ.vʀɛt͡ʃ/ /ɔ.vʀat͡ʃ/ /ɔ.vʀaːt͡ʃ/ /u.vʀaːt͡ʃ/ (oyon O.OU)
  • prononçaedje zero-cnoxheu : /ɔ.vʀɛt͡ʃ/
• Ricepeures : nén rcepåve

Sustantif

singulî	pluriyal
ovraedje	ovraedjes

ovraedje omrin et femrin (mot bikebok)

1. çou k’ on fwait po s’ mestî ou po wangnî åk, ou pask’ on vs l’ a dmandé.
   • C’ est on trop grand ovraedje; vos ndè rexhroz nén tot seu.
   • On vént d’ rexhe vosse live : c’ est del bele ovraedje.
   • Dj’ a co del grosse ovraedje cwénze djoûs å lon.
   • Pocwè fwaiss todi del niche ovraedje ?
   • Après aveur rintré l’ tchåfaedje,
     Rewalpé ses afwaires e s’ bot,
     Ene botresse rovia ses shabots,
     La k’ ele aveut stî fé l’ ovraedje. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.123, “Les Shabots dè l’Bottresse” (fråze rifondowe).
   • Vola m’ mariaedje so flote (hôt). Mins monsieu puski vos voloz m’ (sic) revoyî, leyîz m' do moens aler fini mi ovraedje. — Louis Lagauche, Cåse d'on comichonaire, 1904, p.46 (fråze rifondowe).
2. adierça di ç' fijhaedje la.
   • Ovraedje di scrinreye, di maçon
3. posse la k’ on boute, et-z esse payî po
   • Il a stî fotou a l’ ouxh di si ovraedje.
4. ouve.
   • « Il est vraiy ki Defrêcheux mågré si ptit hopea d’ ouves est télmint bén d’ amon nozôtes, il a télmint bén tchanté çou ki nosse peupe rissint pol djustice, li bonté, li feme, l’ efant, les pôvriteus, k’ on pout dire ki l’ åme del raece walone est resserêye tote etire divins ses ovraedjes » — Joseph Mignolet, Li walon å payîs di Lîdje, (1938), p.55 (fråze rifondowe).
5. laid fjhaedje.
   • Elle a metou l' guere e manaedje di s' fi, ele doet esse fire di si ovraedje. — Motî Haust (fråze rifondowe).
6. foice.
   • Fåt esse sûti, savoz båshele, po trover les responses a çoula, dismetant k' les promesses di mariaedje ça n' dimande nol ovraedje do cervea … on n' a do raeze a fé la k' a tos simpes d' esprit. — Jean Lejeune, Po marier Lèyontine, 1928, ake I, sinne II, p.5 (fråze rifondowe).
7. Modele:plur plaece k' on bastixh ene sacwè.
   • Aler vey les ovraedjes. — Motî Forir (fråze rifondowe).
8. (mot d’ houyeu) coûtche d' ene taeye.
   • Shure li pinte di l' ovraedje. — Motî Haust (fråze rifondowe).
   • L' ovraedje si drouve, si ragrandixh, si ralårdjixh. — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • Bwejhyî sol sinse di l' ovraedje. — Motî Haust (fråze rifondowe).

Ratourneures

1. a l’ ovraedje
2. a l’ ovraedje a
3. a l’ ovraedje, on ricnoxhe l’ ovrî
4. aler so l’ ovraedje
5. aveur l’ ovraedje di
6. c’ est l’ ovraedje k’ acsegne
7. dimander di l’ ovraedje
8. diner di l’ ovraedje
9. esse sins ovraedje
10. leyî l’ ovraedje å raeze
11. mete l’ ovraedje å clair
12. mete l’ ovraedje a pont
13. mete sins ovraedje
14. miner les ovraedjes
15. on påjhûle ovraedje, c’ est come on doûs ovraedje
16. si coûtchî so l’ ovraedje
17. sins ovraedje
    • L' ome ovraedje perixh d' anoymint. — Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Boune feme di manaedje n' est måy ovraedje. — Motî Forir (fråze rifondowe).
    • On djoû, dj' touméve sins ovraedje
      Sol côp m' vina 'ne idêye
      Dj' cora al måjhone del veye
      Dmander po schover pol veye. — François Barillié, Li camarad′ dè l'joie, 1852 (fråze rifondowe).
18. si mete a l’ ovraedje
19. si rmete a l’ ovraedje
20. tchôkî so l’ ovraedje

Mots d’ aplacaedje

• djoû d’ ovraedje
• hait-l’-ovraedje
• kitapé ovraedje
• minisse di l’ Ovraedje
• ovraedje di macrale
• vîs ovraedjes

Sinonimeye

• boutaedje
• travay
• (ovraedje må fwait) : brishôdaedje

Ortografeyes

Divant 1900 :

• ovrech : E203 ^(lére)
• ovrèche : EGer

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

• ovrèdje : E1, E34, S0
• ouvrâdje : C8, O4, O90
• = ǫvrātš (ovrâdje) : S38 (hagnon 73)

E rfondou walon :

• ovraedje : R10 ^(lére), R13

Ratournaedjes

çou k’ on fwait po s’ mestî ou po wangnî åk

• Arabe : 3amal =‎ عَمَل ^(ar)
• Arabe marokin : khedma =‎ جدمة
• Almand : Arbeit ^(de)
• Inglès : labour ^(en), work ^(en)
• Espagnol : trabajo ^(es)
• Francès : travail ^(fr), ouvrage ^(fr), boulot ^(fr)
• Itålyin : lavoro ^(it)
• Neyerlandès : werk ^(nl)

posse la k’ on boute, et-z esse payî po

• Inglès : job ^(en), occupation ^(en), employment ^(en)
• Francès : travail ^(fr), emploi ^(fr), boulot ^(fr)

toumer sins ovraedje

• Francès : se retrouver au chômage, perdre son travail

foice

• Francès : effort ^(fr)
• Neyerlandès : inspanning ^(nl)
• Rûsse : усилие ^(ru) =‎ ousiliyé