Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye 1[candjî]

Tayon-bodje latén « talis » (minme sinse).

Prononçaedje[candjî]

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin tés
omrin divant voyale tél téls
femrin addj. sudjetrece téle téles
femrin addj. djondrece
(todi padvant)
téle télès

o.

  1. k’ est l’ minme ki çou k’ on vént d’ dire.
    • Po nos solåcyî, nos copinans sovint a l’ vude et a målvåt : on ricfoirt ki vént d’ ådfoû fwait grand toirt å solåciaedje k’ el Bon Diu mete e fond d’ nosse cour. Modele:AKratJB
    • L’ ome ki n’ dimandéve rén s’ aveut saiwté foû do posse a ene téle vitesse k’ i s’ a rtrové el rowe sins k’ on åye li tins del vey passer. E. Sullon.
    • Si ele polént dmorer téles.
Parintaedje[candjî]
Mots d’ aplacaedje[candjî]
Sinonimeye[candjî]
Ratournaedjes[candjî]

F. "tel".

dalaedje.gif

II. [nén definixhant prono] parey. >> rén d’ té : rén d’ parey.

    • Les spôrts, c’ est bon po ls inocints; mins po les vîs kertons come nozôtes, gn a rén d’ té k’ el pexhe, hin! (F. Barry).
    • I n’ a rén d’ té k’ ene viye bårire po todi crîner.

>> Tél est on !  : On-z est insi fwait !.

Etimolodjeye 2[candjî]

Calcaedje do neyerlandès «thee», lu-minme do malès «te», lui-même d’ on lingaedje chinwès 茶, tê.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
tés

o.

  1. (abwesson) abwesson, fwaite pa dismantchadje des foyes do teyî ene plante dins l’ tchôde aiwe.
  2. dismantchaedje des foyes u des fleurs di tolminme kéne plante dins del bolante aiwe, k’ on boet po s’ reschandi u po s’ médyî.
    • Dji vos va fé ene djate di d’ camomile (M. Colombin).
    • Mins c’ est bon k’ il a yeu do d’ suzon, pask’ i nd a fwait ene, di xhinêye, po prinde vos troyreyes (E. Benoit).
    • I flote totavå e l’ air ene hinêye di frisse four k’ on ndè freut do (J.P. Dumont)
    • Ele si fjhént avorter avou do d’ rowe u di plante di toet (P. Gilles).
Parintaedje[candjî]
Sinonimeye[candjî]
  • (abwesson ås plantes): tizane
Ratournaedjes[candjî]
± abwesson fwaite avou des foyes di teyî
  • F. "tisane".
Waitîz eto[candjî]

Wikipedia-logo-v2.svg Lére l’ årtike Té (aboere do teyî) so Wikipedia

Etimolodjeye 3[candjî]

Sustantif[candjî]

o.

  1. lete & sôre di rîle
Omofoneye[candjî]
Pwaire minimom[candjî]
  • (mot-criya po houkî on tchén)
  • tèt (toet, çou k’ rascovere ene måjhon)