xhiner

Walon (Rifondou)

(etimolodjeye nén acertinêye) Soeye t i l' minme tayon-bodje po les cognes do Levant et l' restant del Walonreye.

Tayon-bodje vî francike « kīnan* », did la, avou l' betchete es, li vî francès « eschignier » et l' viebe « xhiner » mot cité dins l’ FEW 9 324, sotnowe pa Haust avou.

Soeye t i deus oridjenes diferinnes po deus mot diferins :

Tayon-bodje latén « simius » (séndje), avou on ridaedje M/N ey avou l’ cawete di codjowaedje « -er » des viebes.
Tayon-bodje vî francike « handjan* » adon racuzinåve avou « hagnî », pal voye do vî francès « haignier » (brognî, gruziner)^[1]. Ou pus schayetmint, disfondowe hègnî di « hagnî » rilevêye a Hu. Hègnî (grimacer) et hègnan (grimaçant) do motî Forir vinèt sotni ciste abayeye, mins pôreut ossu esse li minme candjmint d' voyale ki signer/segnî. Esplicreut k' i n' avaxhe nol ôte ridaedje -NER/-GNÎ e walon minme si chiner vént do vî francès « eschignier ».

Motoit ki les deus dierins mots si sont acmaxhîs avou l' tins.

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	xhene
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	xhinez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	xhinans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	xhinnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	xhinrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	xhinéve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	xhene
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	xhiné
Ôtes codjowaedjes	come copiner

xhiner (å prono : si xhiner)

(v. sins coplemint) fé des crons mouvmints avou s' vizaedje, sovint po s' fote d' èn ôte.
- Il aveut des mwins come des trouwales, avou des gros nuks a ses doets; i vs fijheut xhiner tot vs dinant l' mwin. — Marcel Hicter (fråze rifondowe).
- Cwand i ploût, les tourisses xhinèt. — Joseph Bily.
(viebe å coplemint) rifé les djesses da kéconk, po rire di lu.
- Ni xhinez nén vosse fré !

xhiner des dints mostrer les dints po fé sogne (peu).
- Si on s' metreut tertos Nozôtes, les djins did ci A lyi xhiner des dints ? K' elle ervåye dins s' payis. — Paula Lassence (fråze rifondowe).