neyî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Miniauge.gifLoukîz a : «si neyî»

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « necare » («touwer»; pu, pus stroetmint, «touwer tot tchôcant l' tiesse dins l' aiwe»); çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje «  » des viebes.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) neye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) neyîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) neyans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) neynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) neyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) neyive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) neye
pårt. erirece (dj’ a, vos av) neyî
Ôtes codjowaedjes come waitî

neyî

  1. (v. sins coplemint) dimorer dzo aiwe et ndè mori.
  2. ((v. å coplemint) fé crever (ene biesse) ou fé mori (ene djin) tot l' tinant li tiesse dins l' aiwe.
    • Dji n' aveu nou coraedje po neyî ces djonnes di tchet la.
  3. ((v. å coplemint) boere po rovyî (ses poennes).
    • Enute, dji m' va neyî tos mes displis.
  4. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « si neyî »..

Ratourneures[candjî]

  1. les prumîs tchets, on les neye
  2. neyî l' pexhon fatiguer le poisson dans l' eau
  3. neyî l' mônî expression pour se moker de la ménagere qui, en pétrissant la pâte pour les pains, verse par inadvertance trop d' eau dans la farine V. fé Sinte-Marîye dins l' mé

dalaedje.gif

dji neye je me sens rempli de liquide 
dji n' a nén fwin, dj' so neyî d' awè boevou ; dji so neyî trempé de pluie t inonder : cwand il a tant ploû, nos-avans stî neyî s t v.i., nos-alans neyî nous allons nous noyer ; i nêye il est en train de se noyer (par accident) ; neyî e tcheyant a l' aiwe ; li tchén neye dins l' canå ; å scours, dji neye! ; on neye divins tot on se noie dans l' abondance ; dji neye di tchôd je suis tout en nage ; neyî ene tere y déverser ou y laisser couler un excès d'eau ; i våt mia nedjî k' neyî t v.pr. si neyî se noyer ; i s' neye ; i s' a stî neyî å canå ; evoyî s' neyî envoyer au diable : va-z è t' neyî dins ene djate d' aiwe! fiche-moi la paix! >> li ci k' vout neyî s' tchén° dit k' il est araedjî; u: cwand on vout neyî s' tchén°, on trouve todi on cayô. Disfondowes : nèyî, nèyi, nèyer, nèyè, noyî, noyi, nouyî.

Ratournaedjes[candjî]

± dimorer dzo aiwe et ndè mori

Pårticipe erirece[candjî]

neyî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "neyî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

dalaedje.gif

1. neyî, -eye, adj., noyé (-ée), inondé, sous eau : pré ~ ; tote li pasteure est ~ye ; tot l’ payis est ~ ; esse ~ d' ovraedje avoir du travail en surabondance ; il esteut frexh come on ~ il suait fort [CI nèyî, VE nèyî, LN nèyi 80, 469, CW nouyî]

2. neyî, -eye, n.m. et f., noyé (-ée) : on a rtiré on ~ (ene ~eye) do canå ; rapexhî on ~ sortir un noyé de l'eau ; fé raviker on ~ rappeler un noyé à la vie ; dins l’ tins, on meteut les ~s et les pindous e-n on cwén rniyî del cimintire [DL nèyî, CI nèyi, VE nèyî, NI noyî, OW noyi, CW nouyî]

Sustantif[candjî]

neyî, neyeye [o.f.n.] onk (ene) k' a morou di s' aveur neyî. | neyisse [o.n.] plaece ki les bagneus si plèt åjheymint neyî. rl a: leyisse. Disfondowes: neyis' .