timpesse

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Timpesse åbes ployant.jpg

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén «tempesta» (minme sinse); l' adviebe riprezinte on stindaedje do sinse do mwaisse mot.

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
timpesse timpesses

timpesse o & f (djinre diferin do sfwait mot e francès)

  1. (meteyo) grande air, ki råye les åbes, et stårer les bateas el mer.
    On timpesse a flaxhî tos les grins; s' a-t i råyî des gros åbes Motî Forir (fråze rifondowe).
    Des rôlants, c' est des grossès waxhes k' i gn a dins l' mer ou les grandès basses cwand c' est timpesse.
    Leye todi rider so ti schåfe les timpesses eyet les wagues vinowes d' ôte pårt, saiss (L. Hendschel dins "So l' anuti").
    Et l' timpesse et l' tonire l' ont djondou co traze feyes, Sins måy lyi fé ene acseure (H. Simon)
  2. (imådjreçmint) rascråwe k' abroke d' on plin côp (guere, evnd).
    Mins l' apetit des grands k' on n' pout måy ripaxhî El timpesse ki shofléve, evoya Djule Cezår Po ravadjî ses bwès, ses campagnes, ses paxhis Et pårti ses ritchesses inte des mådits sôdårds (L. Lagauche)

Ratourneures[candjî]

n' a nou timpesse ki n' vegne a pont

Parintaedje[candjî]

timpester

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : S117

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « timpesse », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

± foirt vint
± rascråwe k' abroke d' on plin côp

Waitîz eto[candjî]

Wikipedia-logo-v2.svg Lére l’ årtike timpesse so Wikipedia

Adviebe[candjî]

timpesse nén candjåve

  1. d' ene manire k' i gn a bråmint des sacwès k' on ndè cåze.
    Et nos avans des libertés timpesse; Vola pocwè k' nos estans firs d' esse Walons T. Bovy, Li Tchant dès Walons (fråze rifondowe).
  2. d' ene foite manire.
    Il ovrèt timpesse.
    Li Signeur a rbeni m' mwaisse timpesse; vo l' la divnou on grand Monsieu (L. Hendschel, ratournant li Djneze).
    Si seu toirt, ci fourit d' aler souner a messe Dabôrd k' a Betleyem, les Djwifs saetchént timpesse So tot çki s' aprepyive del båzlike do Noyé (L. Mahin)
  3. foirt radmint.
    Les anêyes endè vont timpesse (Motî da Haust).

Sinonimeye[candjî]

bråmint, toplin, a rlaye, toplin, a make, a crever, pår, totevoye; Miniauge.gifLoukîz a : «Motyince:grande cwantité/walon»

Sipårdaedje do mot dins les pårlers coinreces[candjî]

w. do Levant

Ratournaedjes[candjî]

± e grande cwantité Miniauge.gifLoukîz a : Motyince:grande cwantité/walon