kitchessî

Èn årtike di Wiccionaire.
Aller à la navigation Aller à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Alofômes di k(i)- / co-
Plinne cogne Lidje-Årdene
(betchete sipotchåve)
Cogne Nameur-Tchålerwè
(betchete nén spotchåve)
Sipotcheye cogne Lidje-Årdene
kitchessî cotchessî ctchessî

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe « tchessî », avou l’ betchete « ki- » des viebes

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) k(i)tchesse
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) k(i)tchessîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) k(i)tchessans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) k(i)tchesnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) k(i)tchesrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) k(i)tchessive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) k(i)tchesse
pårt. erirece (dj’ a, vos av) k(i)tchessî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

kitchessî (v. å coplemint)

  1. ricweri sins rlaye po fé do må a (ene sakî ki s' catche, on djibî).
    • Binawureus seroz vs cwand on vs mådirè et vs kitchessî, et dire do må d' vos a non-syince. Jean-Marie Lecomte, ratournant Sint Matî (fråze rifondowe).
  2. cweri po tchessî evoye.
    • I houkèt des djins d' mestî po ctchessî les fougnants. Joseph Bily (fråze rifondowe).
  3. tofer ribouter.
    • Comint s’ fwait i ki dj’ so todi cotchessî des comeres do viyaedje. Joseph Suars (fråze rifondowe).
  4. sayî pa tos les moyéns d' aveur on contak avou (ene sakî nén åjheye a-z atôtchî).
    • Il esteut cotchessî patocosté. Franwal di Nameur, a « harceler » (fråze rifondowe).
  5. sayî sins rlaye di fé avancî pus rade.
    • Il estént a fener ene binde, et m' pårén les vôve aler aidî. Mins surmint k' i n' si pla ratni d' les ctchessî ou d' les consyî, gn out onk ki lyi djha : «Si c' est po nos vni groûler, vos n' av ki d' endè raler !». Louis Remacle, Proses wallonnes, p. 75 (fråze rifondowe).

Sinonimeye[candjî]

  • (sayî pa tos les moyéns d' aveur ene rilåcion) : Miniauge.gifLoukîz a : francès «harceler».

Ratourneures[candjî]

kitchessî come ene biesse

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

ricweri sins rlaye po fé do må
cweri po tchessî evoye
tofer ribouter
sayî pa tos les moyéns d' aveur on contak avou
sayî sins rlaye di fé avancî pus rade

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin cotchessî cotchessîs
femrin cotchesseye cotchesseyes

kitchessî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "kitchessî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin cotchessî cotchessîs
femrin cotchesseye cotchesseyes

kitchessî o.

  1. onk k' on rboute.
    • Comint s’ fwait i ki dj’ so todi des comeres do viyaedje, li cotchessî. Joseph Suars (fråze rifondowe).