kitchessî

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Alofômes di k(i)- / co-
Plinne cogne Lidje-Årdene
(betchete sipotchåve)
Cogne Nameur-Tchålerwè
(betchete nén spotchåve)
Sipotcheye cogne (Lidje-Årdene)
kitchessî cotchessî ctchessî

Etimolodjeye[candjî]

Do viebe «tchessî», avou l’ betchete « ki- » des viebes

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) kitchesse
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) kitchessîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) kitchessans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) kitchesnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) kitchesrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) kitchessive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) kitchesse
pårt. erirece (dj’ a, vos av) kitchessî
Ôtes codjowaedjes sipepieus tåvlea

kitchessî (v. å coplemint)

  1. ricweri sins rlaye po fé do må a (ene sakî ki s' catche, on djibî).
    • Binawreus seroz vs cwand on vs mådirè et vs kitchessî, et dire do må d' vos a non-syince. J.-M. Lecomte, ratournant Sint Matî (fråze rifondowe).
  2. cweri po tchessî evoye.
    • I houkèt des djins d' mestî po ctchessî les fougnants. J. Bily (fråze rifondowe).
  3. tofer ribouter.
    • Comint s’ fwait i ki dj’ so todi cotchessî des comeres do viyaedje. J. Suars (fråze rifondowe).
  4. sayî pa tos les moyéns d' aveur on contak avou (ene sakî nén åjheye a-z atôtchî).
    • Il esteut cotchessî patocosté. Franwal di Nameur, a « harceler » (fråze rifondowe).
  5. sayî sins rlaye di fé avancî pus rade.
    • Il estént a fener ene binde, et m' pårén les vôve aler aidî. Mins surmint k' i n' si pla ratni d' les ctchessî ou d' les consyî, gn out onk ki lyi djha : «Si c' est po nos vni groûler, vos n' av ki d' endè raler !». L. Remacle, Proses wallonnes, p. 75 (fråze rifondowe).

Sinonimeye[candjî]

  • (sayî pa tos les moyéns d' aveur ene rilåcion) : Miniauge.gifLoukîz a : francès «harceler».

Ratourneures[candjî]

kitchessî come ene biesse

Ratournaedjes[candjî]

± ricweri sins rlaye po fé do må
± cweri po tchessî evoye
± tofer ribouter
± sayî pa tos les moyéns d' aveur on contak avou
± sayî sins rlaye di fé avancî pus rade

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin cotchessî cotchessîs
femrin cotchesseye cotchesseyes

kitchessî o.

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "kitchessî", ki pout esse eployî come addjectif et come sustantif.

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin cotchessî cotchessîs
femrin cotchesseye cotchesseyes

kitchessî o.

  1. onk k' on rboute.
    • Comint s’ fwait i ki dj’ so todi des comeres do viyaedje, li cotchessî. J. Suars (fråze rifondowe).