stårer

Walon (Rifondou)

Alofômes di s(i)- / (e)s-
Cogne prumrece (dirî voyale)	Dispotchaedje (dirî cossoune)	Divanceye voyale (dirî cossoune)
stårer	sitårer	estårer

Etimolodjeye

Tayon-bodje vî francike « stal » (pôzucion, dimorance) avou l’ cawete di codjowaedje « -er » des viebes mot cité dins l’ FEW 17 209b.

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /stɔː.ˈʀe/ /stoː.ˈʀe/ /stoː.ˈʀɛ/ /staː.ˈʀe/ (betchfessî å)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /stɔː.ˈʀe/
Ricepeures : stå·rer

Viebe

stårer (viebe å coplemint) (1^ire troke) (codjowaedje)

fé toumer (ene sacwè ki s' sitind al tere, mins dmorer eshonne).
- Il a ståré li schåle.
- Il aveut ståré ene djåbe d' avoenne, et leyî des påtes al tere; et on l' a rdingué po ça
- Dji m' aprestéve a choter å gôl, et dj' a stî ståré dins l' cwåré des baks: penalti.
- I n’ tint pus qu’ d’on costé. Rade, on-z-a nokî ’ne cwède
  conte on strouk dimanou d’eune di sès hautès cohes,
  èt lès-omes sètchèt d’ssus. L’åbe clintche èt, tot vèrdjant,
  si r’drèsse èt ståre al tére tos lès cis qu’ l’ont moudri. — Henri Simon.
fé toumer (ene sacwè ki si stind pattavå).
- On-z aveut ståré les faxhenes, mins djels a radjinçné. — Motî Forir, a "rajinsné" (fråze rifondowe).
- Dj' a ståré dissu mi schô tote ene boesse di botons — Odile Uyttebrouck (fråze rifondowe).
- Il a ståré les grinnes so l' gurnî, po k' ele rissouwénxhe.
(pus stroetmint) spåde.
- Dj' a ståré l' paket d' souke al tere.
- Estårer ’ne coviete po s’ ashir dissu. — Motî d’ Cerfontinne (fråze rifondowe).
- Volant scrire avou m' poite-plome, dj' a ståré l' intche so mes papîs ("R'nèthî").
- Li rixhot ståréve ses aiwes pattavå les teres, cwand fevrî u måss si forplovént. — Émile Gilliard (fråze rifondowe).
- Dj' a ståré m' djate di cafè: ça a stî come les catarakes do Niyagara tot å dbout del tåve — Robert Mathieu (fråze rifondowe).
(pa stindaedje do sinse) stinde.
- Avå les yebes et les bouxhons
  Les araegnes sitårént leus toeles
  Et l' rozêye sol four et l' waezon
  Håynéve tos ses ptits pieles di veule. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.18, Matinêye di prétins (1904) (fråze rifondowe).
- Li pont ki ståre si croufe di tere,
  Vizon vizu d' amon l' marixhå,
  A cnoxhou les tåyes do grand-pere,
  Ki soctêye la dzo l' scheuve del så. — Joseph Mignolet, "Fleûrs di prétins", p.71 (1929), "Li pont" (1926) (fråze rifondowe).
(pa stindaedje do sinse) taper tocosté.
- Li solo blame e plin do cir, stårant tcholeur et loumire sol tere ki rdoxhe di seuve et d’ ameur. — Henri Simon, Li pan dè bon Diu, "Mès cwate moumints" (1907) (fråze rifondowe).
- Pitit payis, grand pilé d’ l’ industreye,
  Nos estans firs di nos dire tes rdjetons,
  Ca tot vicant dvins ene doûce årmonreye
  Ti ståres djourmåy ti rlomêye lådje et lon.— Louis Lagauche, Amon nos autes, tchansons tchusèyes, (1908-1912), «Pitit payîs» p.68 (fråze rifondowe).
- Vos pôroz vey des cumulets sol waerglaece ki ståre si muroe — Odile Uyttebrouck (fråze rifondowe).
(mot des cinsîs) stinde li four totavå l' siteule, li waide, por leye fener.
- Sitårer l' four pol fener. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- On ståre les andeas po les fé fener. — Joseph Boucher (fråze rifondowe).
(pus stroetmint) (mot des cinsîs) stinde totavå des flates, di l' ansene avå on tchamp.
- Sitårer les flates. — Motî Forir (fråze rifondowe). — Motî Haust (fråze rifondowe).
- Stårer l' ansene. — Motî Haust (fråze rifondowe).
(imådjreçmint) (tot djåzant di cwårs, les çanses) furler ses sôs.
Ene fråze d’ egzimpe est co a radjouter.
(viebe å prono) : Loukîz a : « si stårer ».

Ratourneures

stårer les molinêyes (les frumoujhîs) : (mot d' cinsî): sitinde li tere des rexhowes di fougnant d' ene waide, po leyî l' yebe ribouter.
stårer les gueyes : fétoumer les pîces d' on djeu d' beye.
stårer ene kimere : fé l' amour avou leye, en ene plaece nén classike ; berôder.
stårer les teres : (mot do bastimint) sitinde (les teres des fondåcions) tot åtoû d' ene nouve måjhone, cwand elle est cåzu fwaite.
- Li måjhone serè dabôrd presse: il ont vnou stårer les teres divant-ersè — Lucyin Mahin. F. remblayer.