beguene

Walon (Rifondou)

S’ i gn åreut ene sakî ki sepreut cwè åd fwait di l’ etimolodjeye di « beguene », el pout stitchî vaici.

AFE :
- diferins prononçaedjes : /bɛ.ɡɛn/ /bɛ.ɡin/ (fok deus prononçaedjes)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /bɛ.ɡɛn/
Ricepeures : be·guene

singulî	pluriyal
beguene	beguenes

beguenefemrin

(e l’ eglijhe catolike) comere ki n' si mareye nén et moussî e-n on covint.
- Tot dansant, ele mi derit k' elle esteut ôrfulene
  Et k' s' ele ni s' maryive nén, ele si freut seur beguene ;
  Sogne k' ele ni m' echapaxhe, profitant d' l' ocåzion,
  Avou deus tchveas sol lepe, dji fjha m' declaråcion. — Toussaint Brahy, Toussaint Brahy, œuvres wallonnes posthumes, Li Frût d'ine mâle Kpaneie, 1886, p.46 (fråze rifondowe).
- Cwand l' djonne beguene rintra, n' è polant pus,
  Ele touma flåwe do vey, so s' tcheyire,
  Li håde tote fwaite do ptit Djezus. — Joseph Vrindts, Pâhûles rîmês, (1897), "Li nute dè noïé d'ine bèguène", p.9 (fråze rifondowe).
- Les djins nos djhént "les masseurs", mins padrî nosse dos, i djhént tofer "les beguenes". — Émile Gilliard (fråze rifondowe).
- Po les fosses des beguenes, i faleut aler deus metes et dmey fond dins tere, målureus. — Jean-Jacques Gaziaux (fråze rifondowe).
sôre di pidjole (!!! a-z aveuri).
- Il avént si bon do tchinler,
  Do cori, lancî, do fé ene tchôke !
  Nos cårpeas n’ avént nén pawou
  Po fé ene beguene, on couperou. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.149, “Les p’tits bagneus” (fråze rifondowe).

ene beguene, ene halene, on lumçon, troes biesses sins råjhon : dijhêye po rabaxhî les beguenes.
åmen, c' est po les beguenes, deyo gråciasse, c' est po les begasses, åvé, c' est po les curés : dijhêye po-z accepter çou k' l' ôte a dit.
leyî pinser les beguenes :
- TÅTÎ (tot lyi côpant l’ parole). – Va-z è, va ! « Dj’ a pinsé » Lai pinser les beguenes ;
  Elle ont mî l’ tins k’ twè. Laide enocinne Djåclene ! — Édouard Remouchamps, Tåtî l’ Pèriquî, 1884, Ake III, sinne XXI, v. 1072-1073 lijhåve e Feller vaici (fråze rifondowe).
- — Vos t’ là bin èwaré! Ci n’est qu’ djusse, hin? Tos les èployîs d’ l’Etat d’vèt k’nohe li wastate.
  — Et ti pinses ?
  Dji lais pinser les bèguènes. — Joseph Vrindts, Tot tûsant, 1924, Ine sicole flaminde po nos Députés walons, p.49.
- Lai tuzer les beguenes, ele ont mî l’ tins k’ nozôtes. — Joseph Mignolet, Li tchèsturlinne dèl bèle rotche, 1922, p.15 (fråze rifondowe).