stoelî

Walon (Rifondou)

Alofômes di s(i)- / (e)s-
Cogne prumrece (dirî voyale)	Dispotchaedje (dirî cossoune)	Divanceye voyale (dirî cossoune)
stoelî	sitoelî	estoelî

Etimolodjeye

Bodje « stoele », avou l’ cawete « -î », (noûmot eplaidî pol prumî côp diviè 1890)

Prononçaedje

AFE :
- diferins prononçaedjes : /stwɛ.ˈliː/ /støː.ˈliː/ /stwɑ.ˈliː/ /stwɑː.ˈjiː/ (betchfessî oe)
- prononçaedje zero-cnoxheu : /stwɛ.ˈliː/
Ricepeures : stoe·lî

Sustantif

singulî	pluriyal
stoelî	stoelîs

stoelî omrin

cir, riwaitî del nute, avou totes les stoeles.
- Li stoelî a rmagnî tos ses clås d' ôr et d' årdjint. — E. Monseur (fråze rifondowe).
- Ene sikernaxhe di feu a schiré li stoelî d' on sinzorî a l' ôte. — Émile Gilliard (fråze rifondowe).
- Drî les tacons, dins l' estoelî, el lune riyeut a nos rguignî. — Robert Mayence (fråze rifondowe).
- Dire k' i gn a des reves å stoelî Et sol voye, des bouneurs a code, Et k' on s' tchene po on rustelî, Adon k' l' eure edåmêye est houte. — Josée Mathot (fråze rifondowe).
- Li lune est tote novele
  Dins li stoelî stoelî noer
  Pocwè çki m’ cour zoupele
  Adon ki l’ sinne est moirt ? — Andrée Bacq (fråze rifondowe).
- Mousseye d’ ene rôbe di rodje soye ki lyi strindeut les hantches, ele avizéve ene foû-naturele vuzion, adschindowe do stoelî po s’ murer e l’ aiwe. — Joseph Mignolet, Li payîs dès sotês, 1926, p. 18 (fråze rifondowe).
- Dins li stoelî,
  Des bedots cournut dzo l’ solea,
  On ptit vint sofele dissu l’ floy,
  Rayanair passe et rapasse,
  Il est trop hôt,
  On n’ l’ etind nén. — Jacques Desmet, Homo sapiens, 2025, Saquants poyes au pouli (lijhåve e Feller vaici), p.29 (fråze rifondowe). /-/ ^{aschoûtez lu}
cir, do djoû.
- Les avions n' låtchént nén di fé des skerlaxhes dins l' sitoelî, et télcô leyî tchaire des bombes so ls oujhenes. — Jean-Luc Fauconnier (fråze rifondowe).
- Li stoelî scheut ses blankès lagnes et refaxhe les tchamps, les bwès, les prés — Alexandre Bodart (fråze rifondowe).
(belès-letes) sitindêye hozlêye di blawtans cayets.
- Tåvlea plin d' ahåyance cwand l' bontins nos rapoite
  Des stoelîs d' magriyetes so les prés raverdis ; — Louis Lagauche, L'aimant, Fètch’reûs, (1947), p. 160 (fråze rifondowe).

Mots d’ aplacaedje

gordene do stoelî

Sinonimeye

stoeloe, cir

Rilomêye do mot

Dataedje do mot : 1895 : (E. Monseur, dins l’ pîce di teyåte «Li Mestré», 1895)^[1].

Ortografeyes

Divant 1900 :

stoèli : LBer

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

E rfondou walon :

stoelî / sitoelî u estoelî : R10 ^(lére)
stoelî : R13

Ratournaedjes

sinse do mot k' est ratourné

Francès : firmament ^(fr), ciel ^(fr) étoilé

Sourdants

↑ Maurice Piron rilouke li mot come on noûmot do walon a Lidje ki s’ spårdou a pårti di 1895, mins ricnoxhe k’ il egzistéve do costé d’ El Lovire dins l' boket d' fråze "des stoeles å stoelî" (Formation de la langue littéraire des écrivains liégeois, p. 302).

[1] Maurice Piron rilouke li mot come on noûmot do walon a Lidje ki s’ spårdou a pårti di 1895, mins ricnoxhe k’ il egzistéve do costé d’ El Lovire dins l' boket d' fråze "des stoeles å stoelî" (Formation de la langue littéraire des écrivains liégeois, p. 302).

[1]