gåre

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye 1

Sustantif

singulî	pluriyal
gåre	gåres

gåre femrin

plaece la ki l’ trén ou l' otobusse ès djoke po les voyaedjeus monter et dischinde, u po tcherdjî u distcherdjî des martchandijhes.
- HOUBERT. Mins pocwè n' a t on nén gårni l' vinåve don ? Tot Djudla Mouze divreut-st esse al gåre…
  LIZE. - C' est rapôrt ås beas parints a divni d' nosse Djan.
  FRANCWES. (a Houbert) - I vs va maryî hin l' gayård?. — Joseph Mignolet, Li vôye qui monte, (1933), p.4 (fråze rifondowe).

Mots d’ aplacaedje

tchîf di gåre

Sinonimeye

ståcion

Ratournaedjes

plaece ki les tréns s' arestêynut

Arabe : mahatta qitar =‎ [[#Arabe|]] ^(ar) = [[#Arabe|]] ^(ar)
Arabe marokin : lagar dial tren =‎ [[]], mhatta
Almand : Bahnhof ^(de)
Inglès : train station ^(en)
Francès : gare ^(fr)
Neyerlandès : statie ^(nl)

Etimolodjeye 2

Calcaedje do francès « garde » (minme sinse); li minme mot, pår walon, c' est « wåde ».

Sustantif

singulî	pluriyal
gåre	gåres

gåre omrin

(no d’ mestî) onk ki wåde on bwès, ene tchesse, ene baye di tchmin d’ fier, ene prôpieté privêye, evnd.
- Si c’ e-st on gåre, il a l’ air biesse. Sintans lyî l’ pôce ! — Henri Simon, «Sètche, i bètche !» divins «Quatre comédies liégeoises» da Jean Haust (1936), 1889, p.52 (fråze rifondowe).
dins l’ ratourneure : esse di gåre.

Ratourneures

fé boune gåre
- On a bea dire k' on diåle, si diåle k' il est, n' såreut catchî ses coines, mins l' ci k' est e m' måjhone dispoy ût djoûs n' a co rén mostré et, mågré ki l' police fwait boune gåre tot avå les toets, i n' veyèt k' do feu, c' est vraiy k' i n' loukèt måy k' al nute. — Joseph Vrindts, Li diale di so l'fontaine, 1889, sinne III, p.10 (fråze rifondowe).
monter d’ gåre.
- Vos montroz d' gåre åd divant d' l' ouxh. (Å publike) Et nozôtes, tinans l' ouy. — Joseph Vrindts, Li diale di so l'fontaine, 1889, sinne X, p.28 (fråze rifondowe).
- BERNALMONT. - Blessî ?
  VICTOR. - Deus feyes : ene feye a Saragosse, al tiesse, d' on côp d' pougnård hiné e traite pa on bandit, ene nute, tot montant d' gåre… L' ôte feye, cial å molet, avå l' groûlante Rûsseye. — Joseph Mignolet, Al bèle fontinne, 1924, p.49 (fråze rifondowe).
monter l’ gåre.
- Ele monte li gåre nute et djoû,
  Ele dibite des sacwès foû rinne
  Et po les rôzes enocinnes,
  C’ est ciete on peneus sedjoû. — Joseph Vrindts, Vîs airs et novês rèspleûs, « Li tchanson dèl Moûse », 1907, p.21 (fråze rifondowe).
- Fire di lyi tni cpagneye,
  Sins djamåy el cwiter,
  Ene cwårêye pire di taeye
  Monte li gåre a costé. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.56, Li vî posti (1928) (fråze rifondowe).

Mots d’ aplacaedje

gåre-tchampete
gåre di bwès : li ci ki wåde les bwès, po ene comene, on pårticulî. fr. garde-forestier
gåre di nute
gåre di tchesse : li ci ki wåde les tchesses; fr. garde-chasse

Sinonimeye

wårdeu
foistî (gåre di bwès)

Ratournaedjes

onk ki wåde ene prôpieté

Francès : garde ^(fr)

Sustantif

singulî	pluriyal
gåre	gåres

gåre femrin

- Kibén vs doe dj’ po vosse gåre ? — Louis Lagauche, Cåse d'on comichonaire, 1904, p.40 (fråze rifondowe).

Ortografeyes

Ôtès ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :

LLcco : garde

I gn a cåzu rén dins ci hagnon ci, mins si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « gåre », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el Djivêye des motîs do walon.

Ratournaedjes

gåre

Francès : garde ^(fr)

Etimolodjeye 3

S’ i gn åreut ene sakî ki sepreut cwè åd fwait di l’ etimolodjeye di « gåre », el pout stitchî vaici.

Mot-fråze

gåre (nén candjåve)

po mancî ene sakî, dire a èn efant k’ i va esse puni.
- Gåre a ti !
- Gåre si vos n’ schoûtez nén !
- Gåre ås nis d' aronde !
  Gåre å murayî !
  Dji croe k' el sovronde
  I vont disrayî ! — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.53, Côp d’ vint (1939) (fråze rifondowe).

Ratournaedjes

po mancî

Francès : gare ^(fr)

Waitîz eto

Lijhoz l’ årtike gåre so Wikipedia
Lijhoz l’ årtike gåre di trén so Wikipedia
Lijhoz l’ årtike gåre di bwès so Wikipedia