spani

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Alofômes di s(i)- / (e)s-
Cogne prumrece (dirî V.) Dispotchaedje (dirî C.) Divanceye voyale (dirî C.)
spani sipani espani

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) spani / spanixhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) spanixhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) spanixhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) spanixhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) spanirè / spanixhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) spanixheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) spanixhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) spani
Ôtes codjowaedjes come prusti

spani

dalaedje.gif

I. [v.c.]

1. si djoker d' nouri èn efant, u l' fé passer d' on nourixhaedje avou des poures di laeceas a on sognaedje avou des boleyes; espaitchî d' teter, u arester l' laecea a on djonne d' ene biesse-a-tetes. On spanixh ordinairmint les efants a noûf moes (H. Forir). Ci ptit la n' a nén co stî spani. On l' a spani tot djonne. Dji vôreu bén spani nosse biket, mins il est co trop flåwe po l' moumint Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).. On n' sipanirè nén l' polin asteure. Li troye a spani s' niyêye. Nos catchots sont spanis. F. sevrer. >> Il a stî spani avou on soret; u: on harin; u: al moståde; u: avou ene sasse: c' est ene sôlêye (cwand on lyi a rsaetchî l' laecea, c' est come s' il åreut dné ene sacwè d' salé, di picant e s' boke, et lu tofer diveur boere po fé passer ç' gosse la).

>> Il a stî spani avou ene rombosse : il a ene grande lådje boke.

2. côper a ene sakî åk k' i boeveut, k' i fouméve, k' i magnive voltî, k' il inméve bén fé, el separer d' ene djin k' i veyeut voltî. Sipanixhoz vos do peket ! (H. Forir). Les gueres end ont spani pus d' onk (J. Haust). I dnèt del metadone åzès droukés po les spani des pikeures d' eroyene. Li pôve est spani d' djoyes (J. Haust). Il est spani, saiss, asteure ! F. sevrer, priver, supprimer, frustrer.

3. (so l' imådje do spanixhaedje, målåjhey moumint mins k' i fåt passer par la) fé çou k' i fåt, sorlon l' djustice des omes u do Bon Diu, po s' fé pardoner on petchî, ene flotche. Li cfessaedje vos dene moyén di spani vos petchîs. On n' såreut spani on sfwait crime (H. Forir). F. expier, réparer.

II. si spani [v. pr.]

1. rastrinde so l' amagnî, so l' aboere, so ses ptits plaijhis. Dji n' avéns pus k' po on djoû u deus a magnî, e si spanixhant bråmint, hin (Y. Gourdin).

2. piede ses fleurs et bouter a grinnes, a fruts, tot djåzant d' èn åbe, d' ene plante. Les åbes sont spanis: les fleurs toumèt. Li solea fwait spani les fleurs.

Disfondowes: s(i)pani, s(u)pani, (è)spani, (i)spani, s(u)pèni, s(ë)panîr, s(ë)pènîr.

Etimolodjeye: vî lussimbordjwès "spannjan" (minmes sinses).

Parintaedje[candjî]

spanixhaedje, spanixheuse, spanixheure, spanixhmint, spanixhant, spanixhåve