toitche

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Sivierba do viebe : «toirtchî».

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
toitche toitches

toitche f.

  1. eshonna di fyis, di fistous…, tournés onk so l' ôte avou les deus mwins tchaeke a contrusinse di l' ôte.
    • Et dji rwaite voltî les blankès foumires ki sont come les toitches del moirt di l' esté G. Bernard (fråze rifondowe).
  2. pitit djavea di strin toirtchî, trimpé dins del cråxhe, k' on-z î meteut l' feu, et ki sierveut a s' loumer dins l' tins, copurade tot rotant.
    • Padrî les poirteus d' toitches, li vweteure fijheut rglati l' lune dins ses cwåreas — Claude Wilmotte, ratournant Alphonse Daudet (fråze rifondowe).
  3. sôre di brouxhire payasson.
    • Elle a rxhorbou ses pîs sol toitche ådzo del pavêye J. Calozet (fråze rifondowe).
  4. (mot d’ boskiyon) plaece ki l' fi do bwès est toirtchî
  5. (mot d’ electricyin) lampe electrike.
    • Ci nute la, i fjheut ene sipexheur di diåle, les troes harlants ont prins des toitches po moussî e trô Colet A. Marchal (fråze rifondowe).
  6. (mot d’ arkeyolodjisse) colé (bijou) des Romins et des Celes, fwait d' ene båre di metå k' a stî toirtcheye.
  7. pitite sacwè sins impôrtance, u loukeye insi, dins ene fråze di noyaedje.

Ratourneures[candjî]

  1. ça n' vént nén a ene toitche
  2. èn nén waitî a ene toitche
    • Li singlé, cwand i fwait des ravadjes, i n' waite nén a ene toitche G. Warnier, Li Soverdea, l° 363 (måss 2019) p. 6 (fråze rifondowe).

Parintaedje[candjî]

stoirtchete, toirtchon, toitchlon

Sinonimeye[candjî]

Rilomêye do mot[candjî]

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : R13

Ratournaedjes[candjî]

± fyis u ôtès sacwès toirtchîs
± fistous di strin toirdous po fé del loumire
± lampe ditaxhe
± bijou des Romins et des Celes

Codjowa[candjî]

toitche

  1. sinonime pus simpe di «toirtcheye», fok divins «toitche-linwe».