Aller au contenu

catchî

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén « coactare » (serer, rastrinde); vî lingaedje d’ oyi «cachier».

Prononçaedje[candjî]


Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) catche
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) catchîz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) catchans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) catchnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) catchrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) catchive
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) catche
pårt. erirece (dj’ a, vos av) catchî
Ôtes codjowaedjes come waitî

catchî (viebe å coplemint)

Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.

I. [v.c.]

  1. muchî.
    • I catchive des djwifs et des rezistants, mins ls Almands l' ont raprins et i l' ont vnou arester Nicole Goffart (fråze rifondowe).
    • Gn a todi on ptit brujhi catchî dizo les froedès cindes Paul-Henri Thomsin (fråze rifondowe).
    F. cacher, camoufler.
  2. èn nén mostrer.
    • Li govierneu Bolland n' a nén catchî s' contintmint so l' ovraedje ki nos fjhans tertos po ki l' walon n' åye nén co s' plaece pol Laid Wåtî (P. Habets).
    F. cacher, dissimuler, masquer.
  3. (pa stindaedje do sinse) aswadjî.
    • Sint Roch, come li savtî ki rene,
      Guerive pa les tiers et les vås,
      Di nosse miråcolieuse Årdene,
      Po catchî ses poennes et ses måsLouis Lagauche, « Li p’tit hièrdî », Tchant III, Saint Roch (fråze rifondowe).

II. si catchî [v.pr.]

  1. si muchyî.
    • Mins tot d’ on côp – sait on pocwè – li vint toûne e Lovagne, li tins s’ kimaxhe, li solo s’ catche drî les brouweurs Henri Simon, "Wice va l’êwe" (1907) (fråze rifondowe).
    • Ça fwait ki, dvant d' ariver al copete, dji leye la l' pî-sinte po m' aler catchî dins les bouxhons k' i gn aveut, et did la, griper les dierins metes al schapete, e rotant so mes mwins et mes pîs (J.F. Brackman).
    • Èm tchén n' a rén trovè d' mia ki di s vini catchî padrî m' dos Jean Goffart (fråze rifondowe).
    F. se cacher.
  2. viker sins s' mostrer å grand djou, pask' on-z est rcwerou del police, des innmis.
    • I s' a catchî tote li guere.
    F. se planquer, vivre dans la clandestinité.

Ratourneures[candjî]

  1. si catchî al respounete

Parintaedje[candjî]

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Pwaire minimom[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

Loukîz a : muchî

Pårticipe erirece[candjî]

singulî pluriyal
omrin catchî catchîs
femrin catcheye catcheyes

catchî omrin

  1. Pårticipe erirece omrin do viebe "catchî".

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin catchî catchîs
femrin padrî catcheye catcheyes
femrin padvant catcheye catcheyès

catchî omrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

  1. k' a stî catchî.
    • I fåt rsouwer ses låmes l' alnute, catchî dvins ene coine,
      Di sogne ki ls efants n' vis riyexhe al nareneJoseph Mignolet, "Fleûrs di prétins", p.43 (1929), "Li walon’rèye" (1916) (fråze rifondowe).

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

catchî

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin catchî catchîs
femrin catcheye catcheyes

catchî omrin onk (ene) k' est muchî ene sadju.

Ratourneures[candjî]

  1. djeu do catchî : djeu la k' on djouweu s' va muchyî ene sadju, et les ôtes cweri après.
    • Evoye les voyès gregnes, les bårs et les cous d' for wice ki nos djouwéns å catchî al vesprêye Joseph Houziaux (fråze rifondowe).
    On dit eto : al clignete.

Ratournaedjes[candjî]

catchî