crås

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
do peur crås (å dzeu)

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén «crassus» (« spès », pu « gros »).

Prononçaedje[candjî]

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin crås
femrin addj. sudjetrece cråsse cråsses
femrin addj. djondrece
(todi padvant)
cråsse cråssès

crås o.

  1. gros, pezant a cåze di trop di cråxhe, tot djåzant d’ d’ on boket do coir, d' ene djin, d’ ene biesse.
    • C' est riskeus di n' pont mete di cingue a blouke ni d' aburtale, paski vos n' estoz nén la bén crås et vosse marone pôreut disgriboler d' vos hantches (Arthur Masson).
  2. avou bråmint del cråxhe, tot djåzant d’ ene sacwè.
    • I magne ene petêye crompire avou ene cråsse tåte di boure Motî Forir (fråze rifondowe).
    • I gletéve divant ene boune cråsse fricassêye å djambon po ridjuner, li dimegne, cwand on rvént d' basse messe (A. Laloux).
    • Gn åreut k' ene boune sope å crås lård po m' rassapiner (E. Pècheur).
    • Cwand ele vudént did la, les tchocolatires grouzlinént voltî on bon crås saetchlot d' fritches (C. Quinet).
  3. (imådjreçmint) ritche, pouxhant, tot djåzant d’ ene djin ; k’ a del valeur tot cåzant d’ ene sacwè.
    • Et trawer l' panse des crås minisses Sins awè peu del laide police (A. Gauditiaubois).
  4. sipès, tot djåzant d' ene sacwè.
    • Å moens k' i gn a des eritîs, å dpus kel moncea est crås (C. Derycke).
  5. crou, måhonteus, tot djåzant d' on cåzaedje, d' ene fåve.
    • I n' dit k' des cråssès fåves.
  6. (mot d’ djeyolodjeye) foirt placante, tot djåzant d’ ene tere.
    • Li tere del cinse, c' esteut del cråsse årzeye, ki saetcheut sol rodjåsse (P. Renson).
    • Avår la, c’ est totès cråssès teres.
  7. (mot des cinsîs) bén ansinêye, tot djåzant d’ ene tere.
    • I fjhènt rûtyî l' tracteur po dismoujhner les framoujhes et stårer les cous d' flate foû des cråssès taetches (R. Georges).

Ratourneures[candjî]

  1. crås come ene lote, crås come on tchén d' botchî, crås come ene cwaye (SpG1 l° 1434), crås come on moenne
  2. i n' fåt nén touwer tot çk' est crås
  3. >> on bea gros crås gris tchet avou ene bele grosse cråsse grijhe cawe : toitche-linwe.
  4. >> cåzer del cråsse linwe :: cåzer tot djhant ch estô d' ss.
  5. >>  vo m' la crås avou ça  : vo m' la bén avancî (tot djåzant, årvier : dji n' su nén avancî do tot).
    • Dji n' esteu nén pus avancî ni nén pus crås — Guillaume Smal.
    • Mågré tot l' må k' i s' avént dné, i n' estént pus crås — E. Sullon.
    F. avancé.
  6. >> des crås iys : des lanwoureus iys, ki vôrént bén li ci k’ i waitnut.
    F. yeux langoureux.

Parintaedje[candjî]

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Rilomêye do mot[candjî]

Li mot dins on tite di live, di gazete, di soce

Ortografeyes[candjî]

Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins :

Si vos irîz rnaxhî dins des ôtes motîs, et trover l’ mot « crås », riherez ciddé li scrijha do mot ki vos î avoz trové, et l’ rahouca do motî el djivêye.

Ratournaedjes[candjî]

± gros et plin d' cråxhe, d' èn ome
± avou plin d' cråxhe, d' ene biesse di botchreye
± placant, d' ene tere
± gros et spès, po ene sacwè
± måhonteus, tot djåzant d' on cåzaedje
± bén ansiné, po on terén d' coûteure

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin crås crås
femrin cråsse cråsses

crås o.

  1. omrinne djin ou biesse avou bråmint del cråxhe.
    • Dji n' sai nén pocwè k' on-z î loméve "mon l' Crås".
    • C' est ene cråsse, da, vosse djinixhe.
    • Ele admiréve la, dvins Bavire Beacôp d' vizaedjes al vénss-mi-cwir, Des crås, des maigues, des årvolous Et des cis k' årént bén volou (paskeye di 1743).
  2. bokets d' ene tchå la k' gn a l' cråxhe (et k' estént veyous come les meyeus bokets dinltins).
    • Les djins n' inmèt pus l' crås.
    • Metoz mu del tchå sins trop di crås après.

Ratourneures[candjî]

  1. ene roye di crås, ene roye di maigue
  2. >> fé dins les crås : ecråxhi des pouceas, des åmeas, di s' mestî, eneviè li ci ki les fwait skepyî et les vinde, djusse sipanis. F. engraisser, faire de l' embouche.
  3. taper crås evoye
  4. >>  gn a do crås et do trelårdé : gn a d' totes les sôres di djins, des bounes et des mwaijhes.
  5. >> end aveur ni crås ni maigue : end aveur di keure. C’ esteut èn ome k' end aveut ni crås ni maigue : il esteut etirmint devouwé a s' cåze. F. se moquer de tout, n’en avoir cure.

Sinonimeye[candjî]

bômel

Ratournaedjes[candjî]

± ome, biesse avou del cråxhe

Adviebe[candjî]

crås nén candjåve

  1. d' ene manire k' i gn a bråmint do crås.
  2. d' ene manire a esse bén rpaxhou.
    • On tapéve les djins al biesse di Staneu : ele magnive crås !

Ratournaedjes[candjî]

F. grassement.