mode

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Ershonnants mots : môde, mote, moude, moûde.

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Etimolodjeye[candjî]

Bodje « mulgere » çou ki dene on mot avou l’ cawete di codjowaedje « -de » des viebes; dedja e vî lingaedje d’ oyi (vî francès « moldre »); racuzinåve avou l' itålyin « mungere », li roumin « mulge » et l' roumin « mulgere », li portuguès « mungir », l' espagnol « mecer » et l' espagnol « muir » (coinrece d' Aragon), l' occitan « mólzer » et des sfwaits mots dins les ptits lingaedjes apurlins; mot cité dins l’ FEW 613 198b.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) mod
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) modoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) modans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) modnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) modrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) modeu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) mode
pårt. erirece (dj’ a, vos av) modou
Ôtes codjowaedjes come ratinde

mode

  1. (v. å coplemint) fé rexhe do laecea del tete (d' ene biesse ås tetes, aprume les cene ki sont aclevêyes po).
    • Ass dedja modou l' blanke?
    • On mod todi les prumîs djets al tere Motlî Belleflamme so les waides do Payis d' Heve (fråze rifondowe).
    • Vos pôroz rescontrer,
      Maxhurés d' noer et blanc,
      Les tropeas d' vatches ki rdischindèt des tchamps
      Cwand c' est l' moumint d' les mode Paula Lassence (fråze rifondowe).
    • Mins c' est l' rowe ki toûne, dit-st i, d' on lan, li Djôzef Djonnome, ki modèt dipus d' on cint d' vatches après Måtche L. Mahin, ratournant A.G. Terrien, no d' pene da Albin Georges.
  2. (v. å nén dit coplemint) fé l' ovraedje deus ou troes côps par djoû di fé rexhe li laecea des vatches d' on ståve.
    • I modèt a shijh eures å matén et a cénk eures del vesprêye.
    • I s' fårè-st avancî po mode Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    • Ti n' vas nén vite assez: ti mods sins schome Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).

Ratourneures[candjî]

  1. mode al schoume: dins l' modaedje al mwin, aler rade et fer assez po fé schoumer l' laecea dins l' saeyea.
  2. xhame a mode u pitit banc po mode|cat=es}}: pitit bas xhame ki l' modeu s' ashît dsu; on dit eto: «passet».
  3. cwand çki les femes ont li pus d' schome inte les djambes? :: cwand ele modèt advina fåsmint måhonteus.

Mots d’ aplacaedje[candjî]

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

traire

Omofoneye[candjî]

  • /mɔt/: mote (silo et inseke)
  • /muːt/: moude (touwaedje esprès); moure (broyî des grins)

Ratournaedjes[candjî]

± fé vni l' laecea del tete