Aller au contenu

påjhûle

Èn årtike di Wiccionaire.

Walon (Rifondou)[candjî]

Dobès rfondowes
påjhûle påjhire

Etimolodjeye[candjî]

Bodje « påjh- » ‎(« påye ») avou l’ cawete « -ûle »

Prononçaedje[candjî]

Loukîz a : « påjhire »

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin påjhûle påjhûles
femrin padrî påjhûle påjhûles
femrin padvant påjhûle påjhûlès

påjhûle omrin et femrin (come addjectif djondrece, metou padvant u padrî l’ no)

  1. plin d' påye (po ene djin ki n' si bate nén voltî), po ene biesse di cinse waire nierveuse.
    • Li ptit Toenne est on påjhûle crapåd Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Li moton est ene påjhûle biesse Motî Forir (fråze rifondowe).
    • Vos ploz esse trankile avou ci tchvå la: il est påjhûle Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
    • Les boûs sont påjhires Motî d’ Djivet (fråze rifondowe).
    • Il èsteût todi bin påhûle. Mins qwand i moussîve on bribeû èl coûr ou bin qwand on facteûr vinéve, Champagne féve come on démon po råyî s’ tchinne èt cori l’zî potchî å stoumac’ Jean-François Renkin.
    • Vos pere et mere, vs åroz vacance :
      Vos vs ripoizrez d' tos vos mås d' rin
      Vos vs tchåfrez påjhûles el coulêye
      [...]Et dji vs racontrè mes foleyes !Martin Lejeune, Bultén del Societé d' Lidje, "Dj’a dîh-ût ans", tome 43, p. 143 (fråze rifondowe).
    • Li viye grand-mere, k' e-st a li stouve, s' awinne, påjhûle, viè Houbert, et, tot s' clintchant po djåzer a si ptit-fi, ele mete si bea vizaedje di viye feme e plinne loumireJoseph Vrindts, "Racontules et råtchåds" (1920), p.179; "Mârtin" (fråze rifondowe).
  2. sins brut, po ene plaece.
    • C' est on ptit bwès k' il î fwait påjhire ådla.
  3. sins nol ehin, tot djåzant d' ene biesse k' on sacrifeye.
    • Sålomon, lu, li pus sadje dès rwès d' Israél, a bati sèt' ans durant, on foûs bê timpe à l' oneûr di vosse No, ènn' a fièsti l' dicåce ût djoûs èn-è-rote, a såcrifyî co mèyes 'påhûlès bèrbis, il î a mètou solånélemint, å son des trompètes èt d'vins grande liyèsse, l' åtche d' aliyance è l' plèce qu' on lî aveut tchûzi Jean Bosly, ratournant L' imitåcion d' Djezus-Cri.

Ratourneures[candjî]

  1. Sint-Djîle li påjhûle djoû Sint-Djîle k' i fwait bea; li contråve, c' est «Sint-Djîle l' ewaeré».
  2. leyî påjhûle : leyî e påye
    • — Vos hantez avou on djonne ome qui n’ vis dût gote èt qu’ dji n’ vous nin. Il a ’ne mâle goviène. Si r’noumêye di rabateû d’ oûhês ni m’ lêt nin pâhûle èt dji tûse lon tot vèyant l’ préh’nîre qui Frigabiawe vint d’aband’ner!Joseph Vrindts, Tot tûsant (1924), Frisgabiawe.

Parintaedje[candjî]

Sinonimeye[candjî]

Ortografeyes[candjî]

(påjhûle & påjhire)

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : E165, O81, S25, S44

Ratournaedjes[candjî]

plin d' påye, po ene djin
k' on n' î ôt pont d' brut, po ene plaece