ricnoxhe

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon (Rifondou)[candjî]

Alofômes
Spotchaedje e deujhinme pî
(a l' atake et après cossoune)
Dobe plinne cogne
(Nameur)
Spotchaedje e prumî pî
(cogne lidjwesse)
Spotchaedje e prumî pî
(cogne namurwesse)
Divanceye voyale
ricnoxhe riconoxhe rkinoxhe rconoxhe erconoxhe

Etimolodjeye[candjî]

Tayon-bodje latén «recognoscere» (minme sinse), ki respond eto å viebe «kinoxhe» avou l’ betchete « ri- » des viebes, çou ki dene on mot avou l’ dobe betchete « ric- » des viebes.

Prononçaedje[candjî]

Viebe[candjî]

Djin et tins Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) ricnoxhe
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) ricnoxhoz
Cåzants Ind. pr. (nos, ns) ricnoxhans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) ricnoxhnut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) ricnoxhrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’) ricnoxheu
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) ricnoxhe
pårt. erirece (dj’ a, vos av) ricnoxhou
Ôtes codjowaedjes come mete

ricnoxhe

  1. (v. å coplemint) sawè fé l' diferince eter deus sacwès.
    • Savoz bén cmint k' on ricnoxhe on måye d' agaesse d' ene frumele ? Li måye est noer et blanc eyet l' frumele blanke et noere. R. Viroux (fråze rifondowe).
  2. (v. å coplemint) préjhî, diner si djusse valeur a ene boune accion.
    • Si les djins vlèt {{~|rconoxhe]] les siervices k' on tchén a rindou, k' il elaxhénxhe avou des såcisses ! H. Pétrez (fråze rifondowe).
  3. (v. å coplemint) dire k' oyi a èn acuzaedje, èn ametaedje.
    • I n' ricnoxhe nén ses flotches.
  4. dire ki c' est l' veur.
    • C' esteut l' fi da l' abé Schinon; i l' aveut ricnoxhou.
    • Insi l’ bijhe a dvou ricnoxhe ki li slo esteut l' pus foirt des deus. Fåve del bijhe et do solea (fråze rifondowe).
  5. (viebe å prono) : Miniauge.gifLoukîz a : « si ricnoxhe ».

Ratourneures[candjî]

  1. li boû ricnoxhe si ståve po ene sakî k' est dins ses waibes, et ki s' kidût sorlon.
  2. on ricnoxhe l' åbe a ses fruts on djudje ene sakî a çou k' i fwait.
  3. ricnoxhe les måles foû des frumeles bén vey li diferince. F. distinguer.

Parintaedje[candjî]

Ortografeyes[candjî]

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

Ratournaedjes[candjî]

± sawè fé l' diferince eter deus sacwès
  • F. reconnaître, apprécier.
± dire k' oyi a èn ametaedje

Codjowas[candjî]

ricnoxhe

  1. indicatif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « ricnoxhe ».
  2. suddjonctif prezintrece, prumire et troejhinme djins do singulî, do viebe « ricnoxhe ».
  3. kimandeu prezintrece, deujhinme djin do singulî, fôme camaerådrece, do viebe « ricnoxhe ».