tchôdron

Walon (Rifondou)

Bodje «tchôdire», avou l’ cawete « -on » (pitite tchôdire); çou ki dene on mot avou l’ dobe cawete « -ron ».

AFE :
- diferins prononçaedjes :
  - /t͡ʃõ.ˈdʀɔ̃/ /t͡ʃoː.ˈdʀɔ̃/ /t͡ʃɔ̃.ˈdʀɔ̃/ /t͡ʃuː.ˈdʀɔ̃/ (betchfessî ô)
  - (pa picårdijhaedje) /koː.ˈdʀɔ̃/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /t͡ʃõ.ˈdʀɔ̃/
Ricepeures : tchô·dron

singulî	pluriyal
tchôdron	tchôdrons

tchôdron omrin

Cisse pådje u ci hagnon ci est co a scrire, u a mete d’ adrame. Si vos avoz des cnoxhances so l’ sudjet, vos l’ ploz fé vos-minme.

usteye di manaedje, gros pot di scroufier, di keuve, avou ene coviete, po cure l' amagnî dvins.
- On fjheut ça dins des tchôdrons d' keuve.
- Mi tchôdron est trawé sol costé. — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
- Metoz l' tchôdron e feu po fé l' cabolêye — Motî del Lovire (fråze rifondowe).
- Avou cwénze vint cwåtrons dj' a m' tchedje,
  Adon dj' rebize dilé Tonton
  Ki les cût deurs tot fjhant s' manaedje,
  Divins ene mårmite come on tchôdron. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.133, Treûs-oûs po ‘ne pèce ! (1906) (fråze rifondowe).
- Lambiet, fijhoz çki vs vloz, alez a cfesse; neglidjîz vosse tchôdron; båyîz, gretez vosse fesse — Chales Werotte (fråze rifondowe).
- Dj'a po trèzôr on vî sètch
  avou dès-ûstèyes di mignon
  mès-antricayes di manèdje
  sacwants fortchètes
  On vî tchådron — Baptiste Frankinet, Mi tèstamint Noer Boton l° 505, p. 25..
rl a: mårmite, casrole.
saeyea a buze.
- On rmouyive li lindje tot vudant d' l' aiwe dissu avou on tchôdron a buze, po n' nén vudî a costé.
tchôdronêye.
- Mete cure on tchôdron d' aiwe.
boton d' ôr (fleur).
- Les tchamps sont rimplis d' tchôdrons — Motî d’ Nivele (fråze rifondowe).
Loukîz a: cou d' tchôdron.

On n' est måy noeri ki pa des noers tchôdrons u : C' est todi l' crama ki dit å tchôdron "Noer cou !" : li ci ki dit do må des ôtes, il est co pus noer ki zels. Franwal: ahåyant po: On n'est jamais sali que par de la merde.
- BETCHEYE. - Dji n' a nén mezåjhe d' on comissionaire, savoz pompî.
  NAPOLEYON. - Gn a l' crama k' lome l' tchôdron noer cou.
  — Joseph Vrindts, Li diale di so l'fontaine, 1889, sinne XII, p.32 (fråze rifondowe).
- Si d’ tinzintins, dj’ a tapé håre et hote
  On ptit côp d’ lawe a Djan, Pire ou Djetrou,
  Dji djheu kécfeye tot scrijhant mes atotes :
  « Sovint, l’ crama lome li tchôdron noer cou ». — Louis Lagauche, Amon nos autes, tchansons tchusèyes, (1908-1912), «Mes p’titès tchansons» p.101 (fråze rifondowe).
aveur ene tiesse come on tchôdron : aveur må s' tiesse d' esse hodé, d' aveur trop bevou, a cåze k' i gn a trop d' brut.
avou s' vî tchôdron, elle end årè on noû : dijhêye po ene djonne feme ki nd a maryî on vî: cwand i serè moirt, elle e rmareyrè on djonne avou l' eritance.
c' est dins les vîs tchôdrons k' on fwait l' meyeute sope : sipot po dire k' ene feme k' est ddja d' ådje "va co bén".
Loukîz a: cafè.
tchôdron al bire : grand tchôdron k' on s' endè sierveut po fé l' bire et k' les djins s' prustént.