bråyler

Walon (Rifondou)

Etimolodjeye

Bodje « bråye », avou l’ dobe cawete « -ler » des viebes, adon racuzinåve avou l' francès « brêler », lu-minme do vî francès « braiel » (cingue, loyén); mot cité dins l’ FEW 1 479b.

Prononçaedje

• AFE :
  • diferins prononçaedjes : /bʀɔːj.ˈle/ /bʀaːj.ˈle/ /bʀoːj.ˈle/ /bʀa.ˈlje/ /bʀɛː.ˈlɛ/ (betchfessî å)
  • prononçaedje zero-cnoxheu : /bʀɔːj.ˈle/
• Ricepeures : bråy·ler

Viebe

Djin et tins	Codjowa
Cåzant Ind. pr. (dji, dj’)	bråylêye
Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs)	bråylez
Cåzants Ind. pr. (nos, ns)	bråylans
Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle)	bråylêynut
Cåzant Ind. fut. (dji, dj’)	bråylêyrè
Cåzant D.I.E. (dji, dj’)	bråyléve
Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’)	bråylêye
pårt. erirece (dj’ a, vos av)	bråylé
Ôtes codjowaedjes	come tchicter

bråyler

1. (viebe å coplemint) tini eshonne des pîces di bwès, ene tcherêye di four, evnd. avou ene håre, ene coide, ene tchinne, evnd.
   • I fåt bråyler l' tchår. — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
   • Li tcherêye est må braylêye, ele riskêye di clintchî.
   • Sol bayåd, vs avîz on bråyloe pou bråyler les fagots. — Motlî d’ Tchonveye (fråze rifondowe et rarindjeye).
   • Des ôtes covreus fjhént tni les pîces après les tchvirons avou ene broke di bwès k' on bråyléve.
2. (viebe å coplemint) tini (des oujheas) avou ene coide.
   • Po bråyler les apleus, on lzî mete ene pitite coulote ; c’ est ene pitite coide inte les pates.
   • Il a ene frumele pénson bråylêye.
   • Pu, on mete on colon mansåd, bråylé avou on fén fi loyî après s' pate, ki va siervi d' proye. — Lucyin Mahin.
3. (viebe å coplemint) (noûmot pa stindaedje do sinse) tini ene djin come al laxhe, et k’ il è dvént malåde.
   • Et çoula, tot-z estant strindou, et bråylé, et seré do prumî d' djanvî disk' å 31 d' decimbe. — Lucyin Mahin.
   • Nosse payis est bråylé på cliyintelisse, et on tuze todi ås vôtaedjes ki vnèt, estô di rwaitî lon padvant lu. — Lucyin Mahin.
   • Gn a nole pårt sol Daegne des payis la kel djonnesse est ostant bråylêye ki dins l' monde arabe, et copurade les djonnès feyes. — Lucyin Mahin.
4. (v. sins coplemint) roter målåjheymint (come s' on åreut ene coide al pate).
   • I lyi a falou bråyler houte des moirtîs. — Motlî del Gléjhe (fråze rifondowe).

• 
  tchår bråylé på bråyloe

Parintaedje

• bråylé
• bråylaedje
• bråyleu
• bråyloe
• bråylon
• bråylåd
• bråylire
• abråyler
• disbråyler
• ribråyler

Sinonimeye

• (serer ene tcherêye di four avou on diåle): diåler, pirtchî / pircî, splinker
• (tini ene djin come al laxhe): efernuker

Ortografeyes

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

• braulier : C9
• brâyler : S0
• bray’ler : O0, O4, O5
• brayelè : C1
• bralier : S104, S109, S117
• bråyeler : E1 ^(lére), E34
• brålier : E1 ^(lére)
• brâyeler : O2, E2
• braulî : C9
• brêlè : C8

E rfondou walon :

• bråyler : R10 ^(lére)

Ratournaedjes

serer eshonne

• Francès : brêler ^(fr), ligoter ^(fr), amarrer ^(fr), sangler ^(fr), garotter ^(fr)

ratni èn oujhea

• Francès : attacher ^(fr), lier ^(fr), entraver ^(fr)

tini (ene djin) come al laxhe

• Francès : emprisonner ^(fr), complexer ^(fr), stresser ^(fr)

roter målåjheymint

• Francès : patauger ^(fr), trépigner ^(fr)