cråne

Èn årtike di Wiccionaire.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Flag of Wallonia.svg Walon[candjî]

Etimolodjeye 1[candjî]

Tayon-bodje latén « cranium », lu-minme do vî grek « κρανίον » (kraníon) (minme sinse).

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
cråne crånes

cråne o.

  1. (mot d’ antomeye) plats oxheas do dzeu del tiesse.
    • Il a l’ cråne solide.
  2. (pa stindaedje do sinse) tiesse.
    • Dj’ a må m’ cråne.
Ortografeyes[candjî]
Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Li mot n’ est nén dins : C8, C9, E34, E89, O4
Ratournaedjes[candjî]
± plats oxheas do dzeu del tiesse

Etimolodjeye 2[candjî]

Calcaedje do flamind « kraan » (minme sinse)

Prononçaedje[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
cråne crånes

cråne f.

  1. sôre di crombe taessale, avou ene broke k’ on distoûne pu rserer, po prinde ene pitite cwantité d’ likide d’ on tonea.
    • L’ efant, rivnant del cåve, tot sbaré :
      — Man, man, gn a… gn a…
      Li mame, dismontêye :
      — Tchante lu si t’ nel sais dire !
      L’ efant, tot tchantant podbon :
      — Gn a l’ cråne (do tonea d’ bire) k’ a låtchî ! L. Mahin, ramexhnaedje.
  2. robinet (d’ keuve) d’ ene fontinne, del coujhene, d’ ene candjlete.
  3. (pus stroetmint) aiwî avou on robinet metowe dins les viyaedjes el prumire mitan do 20inme sieke, po raprotchî l’ aiwe des djins, ki dvant, divént aler poujhî å lavoe u dins on batch.
    • Les cråne ont stî rsaetcheyes evoye cwand on-z a metou l’ aiwe dins totes les måjhons.
Ratourneures[candjî]
  1. Al Cråne : no d’ ene plaece di Nandrin.
Sinonimeye[candjî]
Ortografeyes[candjî]
Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ôtes ortografeyes (avou des sourdants nén rkinoxhous) :
Ratournaedjes[candjî]
± robinet
± aiwî

Etimolodjeye 3[candjî]

Calcaedje di l’ addjectif francès « crâne ».

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin cråne crånes
femrin padrî cråne crånes
femrin padvant cråne crånès

cråne (come epitete, todi metou padvant l' no)

  1. hardi, ki cache mizere, ki s’ bate voltî.
Ortografeyes[candjî]
Divant 1900 :
Ratournaedjes[candjî]

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin
et femrin
cråne crånes

cråne o. & f.

  1. sustantivaedje di l’ addjectif.
    • Vla on payizan k’ est on cråne. Motî Forir (fråze rifondowe).


Etimolodjeye 4[candjî]

Calcaedje avou rcandjaedje di sinse di l’ addjectif francès « crâne » (hardi, franc).

Addjectif[candjî]

singulî pluriyal
omrin cråne crånes
femrin padrî cråne crånes
femrin padvant cråne crånès

cråne (come epitete, todi metou padvant l' no)

  1. bon, bon ådla.
    • Vola do cråne peket.
    • Å seur, ça, c’ est des crånès fiesses. Et k’ i n’ a nén ene feyaene a lzî rprotchî. J. Dufrane.
    • Il a yeu on cråne côp d’ pougn. Motî Pirsoul (fråze rifondowe).
  2. vormint bén, plaijhant.
    • — Comint k’ c’ esteut leu shijhe ?
      — C’ esteut cråne !
  3. adroet, ki fé bén s’ dag.
  4. grandiveus(e).
    Egzimpe a radjouter. (Candjî)
Ratourneures[candjî]
  1. cråne tins : bon moumint.
  2. cråne idêye : boune idêye.
    • Cråne idêye, la, di xhufler des årguedinnes, tot codant ås fenès ceréjhes. A. Laloux.
  3. end aveur fwait des crånes : aveur fwait d’ belès biestreyes.
    • Alez ci-la ! i nd a fwait des crånes ! Motî Haust (fråze rifondowe).
Sinonimeye[candjî]
Parintaedje[candjî]
Ortografeyes[candjî]
Divant 1900 :
Sicrijhas do 20e sieke (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :
Ratournaedjes[candjî]
cråne
vormint bén
  • Flag of France.svg Francès : super (fr), vraiment bien, très plaisant
adroet
grandiveus
cråne tins
cråne idêye
  • Flag of France.svg Francès : génial, excellente idée
end aveur fwait des crånes
  • Flag of France.svg Francès : en avoir fait de belles (bêtises)

Sustantif[candjî]

singulî pluriyal
omrin
et femrin
cråne crånes

cråne o. & f.

  1. sustantivaedje di l’ addjectif, grandiveus(e).
    • Ouy po fé l’ cråne, les troes cwårts di nosse pitite patreye vos pårlèt franskiyon. J.-J. Dehin.
    • I fjheu l’ cråne, mins cwand vna å côp a feri, i fjha l’ couyon. Motî Forir (fråze rifondowe).
Ratournaedjes[candjî]